R14LK5USMHU77
Ilustracja przedstawia klocki ułożone w drewnianym pudełku. Klocki opisano jako: jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem, zero, de.

Wartość bezwzględna liczby

Źródło: Andrew Buchanan, dostępny w internecie: www.unsplash.com.

3. Własności wartości bezwzględnej

Znasz już definicję algebraiczną wartości bezwzględnej liczby a. Wiesz też, że wartość bezwzględna liczby a jest odległością tej liczby od liczby zero na osi liczbowej.

Jest zatem zawsze liczbą nieujemną.

To właśnie jedna z własności wartości bezwzględnej. W tym materiale poznasz inne własności modułu i zobaczysz jak można je wykorzystywać np. przy rozwiązywaniu zadań typu „uzasadnij, że ...”.

Twoje cele
  • Poznasz podstawowe własności wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej a.

  • Korzystając z własności modułu, uprościsz wyrażenia z wartością bezwzględną.

  • Zastosujesz wartość bezwzględną liczby podczas dowodzenia twierdzeń.

Przypomnijmy najpierw definicję algebraiczną wartości bezwzględniej liczby rzeczywistej a.

a=a,dla a0-a,dla a<0

Zapoznaj się z przykładami. Jakie własności wartości bezwzględnej możesz zauważyć? Porównaj swoje wnioski z wyróżnionymi własnościami.

Przykład 1

Oblicz.

5=5>0
-12=12>0
0=0

Zauważ, że w każdym z przypadków otrzymujemy liczbę nieujemną.

Ważne!
a0, a
Przykład 2

Oblicz wartość wyrażenia

a=-5+2·-34-212.

Obliczamy najpierw wartości modułów, które pojawiły się w przykładzie.

Korzystamy z definicji wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej.

-5=5

-34=34

212=212

Następnie, pamiętając o kolejności wykonywania działań, obliczamy wartość wyrażenia a.

a=5+2·34-212=5+32-212=5+112-212=4

Przykład 3

Oblicz wartość wyrażenia

b=3-23-22+-3·--2--2·-3-2.

Obliczamy najpierw wartości modułów, które pojawiły się w przykładzie.

Ponownie korzystamy z definicji wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej.

3=3

--2=2=2

Ostatnią wartość bezwzględną możemy obliczyć dwoma sposobami.

I sposób

Doprowadzamy wyrażenie pod modułem do najprostszej postaci i określamy jego znak, a następnie opuszczamy symbol wartości bezwzględnej.

R99BXMOKE5KB7

II sposób

Określamy znak wyrażenia pod modułem i opuszczamy symbol wartości bezwzględnej.

R1TQNB4B2HJ3R

Teraz, pamiętając o kolejności wykonywania działań oraz zasadach dodawania i odejmowania pierwiastków, obliczamy wartość wyrażenia b.

b=3-23-22+-3·2+2·3-2=

=3-23-22-32+2·3-2=

=-3-52+23-22=3-72

=oznacznie kolorem niebieskim 3-23 koniec oznaczenia

oznaczenie kolorem zielonym-22-32koniec oznaczenia +

2·3-2=

=oznacznie kolorem niebieskim -3koniec oznaczenia-oznacznie kolorem zielonym 52koniec oznaczenia oznacznie kolorem niebieskim +23koniec oznaczenia oznaczenie kolorem zielonym-22koniec oznaczenia=3-72

Pierwiastki, które maja taka samą liczbę podpierwiastkową oznaczono takim samym kolorem.

Przykład 4

Porównaj liczby ab.

Zauważ, że ab, to liczby przeciwne.

a

b

a

b

-4

4

4

4

8

-8

8

8

12

-12

12

12

-163

163

163

163

Zwróć uwagę, że liczby w trzeciej i czwartej kolumnie są takie same.

A zatem wartości bezwzględne liczb przeciwnych są równe.

Ważne!
a=-a, a
Przykład 5

Przeanalizuj przykłady. Skorzystaj ze znanych Ci własności pierwiastków

  • a2=a, dla a0,

  • a2=-a, dla a<0.

42=4=4
-42=4=-4
62=6=6
-572=-57=57

Na pewno widzisz, że w powyższych przykładach otrzymany wynik jest zawsze liczbą dodatnią. Przykłady te obrazują kolejną własność wartości bezwzględnej.

Jeśli liczba x pod pierwiastkiem jest kwadratem pewnego wyrażenia a, to pierwiastek z liczby x jest wartością bezwzględną z liczby a.

Ważne!
a2=a, a
Przykład 6

Oblicz wartość wyrażenia 2-52, korzystając z powyższej własności.

Korzystając z własności:  a2=a, otrzymujemy:

2-52=2-5

Wyrażenie w module jest ujemne (sprawdź to), a zatem korzystając z algebraicznej definicji własności bezwzględnej dla a<0, możemy zapisać:

2-52-5<0=5-2

A zatem:

2-52=2-5=5 -2
Ważne!

Wartość bezwzględna iloczynu liczbwartość bezwzględna iloczynu liczb a i bWartość bezwzględna iloczynu liczb ab jest równa iloczynowi wartości bezwzględnych liczb ab.

a·b=a·b; a, b
Przykład 7

Znajdź liczbę x, spełniającą warunek 4x-8=16.

Możemy tu skorzystać z własności modułu przedstawionej powyżej.

a·b=a·b; a, b
4x-8=16

W liczbie pod modułem wyłączamy przed nawias liczbę 4.

4·x-2=16

Korzystając z powyższej własności zapisujemy moduł z iloczynu dwóch liczb, jako iloczyn dwóch modułów.

4·x-2=16

Obliczamy wartość bezwzględną liczby 4.

4·x-2=16

Dzielimy obie strony równania przez 4.

4·x-2=16 :4

Otrzymujemy wyrażenie

x-2=4

Wiesz, że:

4=4 lub 4=-4

Stąd:

x-2=4 lub x-2=-4

A zatem:

x=6 lub x=-2.

Ważne!

Wartość bezwzględna ilorazu liczbwartość bezwzględna ilorazu liczb a i bWartość bezwzględna ilorazu liczb ab jest równa ilorazowi wartości bezwzględnych liczb ab.

ab=ab;  a, b/0

Zbierzmy w jednym miejscu poznane własności wartości bezwzględnej.

Własności wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej
Własność: Własności wartości bezwzględnej liczby rzeczywistej
  1. a0, a

  2. a=-a, a

  3. a2=a, a

  4. a·b=a·b, a, b

  5. ab=ab, a, b0

Ilustracja interaktywna

Zapoznaj się z przykładem pokazującym zastosowanie wartości bezwzględnej w dowodach.

RG43OXUHE15JB
Udowodnij, że liczba a, równa się, pierwiastek kwadratowy z sześć, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka koniec pierwiastka jest wymierna. Rozwiązanie. 1. Korzystając ze wzoru skróconego mnożenia, zapisujemy wyrażenie znajdujące się pod pierwszym pierwiastkiem w postaci kwadratu sumy liczb jeden i  pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka. sześć, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, równa się, jeden, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, plus, pięć, równa się, jeden, plus, dwa, razy, jeden, razy, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, plus, nawias, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, równa się, nawias, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego 2. Postępując analogicznie, zapisujemy wyrażenie znajdujące się pod drugim pierwiastkiem w postaci kwadratu różnicy liczb jeden i pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka. sześć, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, równa się, jeden, minus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, plus, pięć, równa się, jeden, minus, dwa, razy, jeden, razy, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, plus, nawias, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, równa się, nawias, jeden, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego 3. Wykorzystujemy postać kwadratu sumy i kwadratu różnicy przy zapisie liczby a. a, równa się, pierwiastek kwadratowy z sześć, plus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z sześć, minus, dwa pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka koniec pierwiastka, równa się, pierwiastek kwadratowy z nawias, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z nawias, jeden, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego koniec pierwiastka, równa się 4. Korzystamy z poznanej własności wartości bezwzględnej pierwiastek kwadratowy z a indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego koniec pierwiastka, równa się, wartość bezwzględna z, a, koniec wartości bezwzględnej. równa się, wartość bezwzględna z, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, minus, wartość bezwzględna z, jeden, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, równa się 5. Korzystając z definicji wartości bezwzględnej, zapisujemy wyrażenie bez użycia symbolu modułu. równa się, nawias, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, minus, nawias, minus, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, zamknięcie nawiasu, równa się 6. Doprowadzamy wyrażenie do najprostszej postaci. równa się, jeden, plus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, plus, jeden, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, równa się, dwa 7. Wykazaliśmy, że a, równa się, dwa, więc liczba a jest liczbą wymierną. Co kończy dowód. a, równa się, dwa, należy do, Q
Polecenie 1

Udowodnij, że liczba a=3+22-3-22 jest wymierna.

Zestaw ćwiczeń interaktywnych

1
Pokaż ćwiczenia:
R1PFNBXEDQ3MO1
Ćwiczenie 1
Zaznacz liczby, które spełniają warunek pierwiastek z iks kwadrat równa się szesnaście. Możliwe odpowiedzi: szesnaście, minus szesnaście, osiem, minus osiem, cztery, minus cztery.
R1OV2JENHA9O41
Ćwiczenie 2
Znajdź wyrażenia o tej samej wartości. Połącz odpowiednie pary . Lewa kolumna: w nawiasie prostym iks podzielić na w nawiasie prostym minus pięć, w nawiasie prostym dwa minus pierwiastek z dwóch, w nawiasie prostym a razy w nawiasie prostym be przez w nawiasie prostym dwa, w nawiasie prostym minus trzy pi. Prawa kolumna: dwa minus pierwiastek z dwóch, w nawiasie prostym minus trzy razy w nawiasie prostym pi, w nawiasie prostym iks piątych, w nawiasie prostym a be drugich.
R5ZO7EN6MBKVN2
Ćwiczenie 3
Wskaż wszystkie zdania prawdziwe. Możliwe odpowiedzi: 1. Istnieje iks należacy do zbioru liczb rzeczywistych, spełniający warunek w nawiasie prostym iks minus jeden po nawiasie równa się minus pięć., 2. Warunek w nawiasie prostym dwa iks dodać cztery po nawiasie równa się zero, jest spełniony dla dokładnie jednej liczby rzeczywistej iks., 3. Nierówność w nawiasie prostym iks po nawiasie mniejsze od minus dwa, jest sprzeczna., 4. Nierówność w nawiasie prostym iks po nawiasie mniejsze równe od minus trzy jest spełniona przez każdą liczbę rzeczywistą iks.
2
Ćwiczenie 4
R1HOECHK67879
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R18745UZPE651
Połącz w pary liczby równe. wartość bezwzględna z, minus, sześć, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej wartość bezwzględna z, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, minus, sześć, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej wartość bezwzględna z, minus, pięć, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej wartość bezwzględna z, cztery, minus, PI, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej wartość bezwzględna z, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, plus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej wartość bezwzględna z, y, minus, x, koniec wartości bezwzględnej Możliwe odpowiedzi: 1. wartość bezwzględna z, sześć, minus, pierwiastek kwadratowy z pięć koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, 2. wartość bezwzględna z, sześć, koniec wartości bezwzględnej, 3. wartość bezwzględna z, x, minus, y, koniec wartości bezwzględnej, 4. wartość bezwzględna z, pięć, koniec wartości bezwzględnej, 5. wartość bezwzględna z, PI, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej, 6. wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z trzy koniec pierwiastka, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej
R1FH3VBQQUQXX2
Ćwiczenie 5
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
R1DR6QLB48VBF2
Ćwiczenie 6
Czy warunek pierwiastek z iks kwadrat równa się minus iks, jest spełniony przez: Możliwe odpowiedzi: 1. wszystkie liczby nieujemne, 2. iks równa się zero, 3. wszystkie liczby ujemne, 4. wszystkie liczby niedodatnie, 5. wszystkie liczby dodatnie
3
Ćwiczenie 7

Oblicz wartość wyrażenia 17-122+53-106. Przeciągnij prawidłową odpowiedź.

REZGMT3JD9U22
Polecenie: Wartość wyrażenia: pierwiastek z siedemnaście minus dwanaście pierwiastek z dwóch dodać pierwiastek z pięćdziesiąt trzy dodać dziesięć pierwiastek z sześciu, wynosi: (tu uzupełnij). Możliwe odpowiedzi: trzy dodać trzy pierwiastek z trzech minus pierwiastek z sześć, trzy dodać trzy pierwiastek z dwóch dodać sześć, trzy dodać trzy pierwiastek z dwóch minus pierwiastek z trzech, trzy dodać trzy pierwiastek z dwóch dodac pierwiastek z trzech.
31
Ćwiczenie 8

Udowodnij równość 6-25+14-65=2.

uzupełnij treść
R11RRSSSO642Z1
Ćwiczenie 9
Oblicz wartość wyrażenia wartość bezwzględna z, cztery, minus, początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, koniec wartości bezwzględnej, plus, trzy, razy, wartość bezwzględna z, dwa, minus, początek ułamka, jeden, mianownik, dwa, koniec ułamka, koniec wartości bezwzględnej, minus, wartość bezwzględna z, minus, cztery, koniec wartości bezwzględnej.
Zaznacz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. minus, trzy, 2. dwanaście, 3. trzy, 4. cztery
RO2G5CPLFFQ5Z1
Ćwiczenie 10
Oblicz wartość wyrażenia wartość bezwzględna z, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, jeden, koniec wartości bezwzględnej, plus, wartość bezwzględna z, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej, minus, trzy, razy, wartość bezwzględna z, dwa, minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, koniec wartości bezwzględnej.
Zaznacz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, pięć, 2. minus, pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, siedem, 3. pięć pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, siedem, 4. trzy pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, siedem, 5. minus, trzy pierwiastek kwadratowy z dwa koniec pierwiastka, minus, siedem
RUQSZ4D2V81EQ2
Ćwiczenie 11
Umieść odpowiednie wyrażenia we właściwych okienkach.
R1Q1OTXRF6J862
Ćwiczenie 12
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.

Słownik

wartość bezwzględna iloczynu liczb a i b
wartość bezwzględna iloczynu liczb a i b

iloczyn wartości bezwzględnych liczb ab

wartość bezwzględna ilorazu liczb a i b
wartość bezwzględna ilorazu liczb a i b

iloraz wartości bezwzględnych liczb ab

moduł liczby rzeczywistej a
moduł liczby rzeczywistej a

wartość bezwzględna liczby rzeczywistej a