Każda forma działalności gospodarczej wywołuje skutki w środowisku. Są one związane z wykorzystaniem zasobów naturalnych i wprowadzaniem do środowiska produktów ich przetwarzania. Syntetyczną miarą tak pojętej antropopresji są tzw. „ślad ekologiczny” i „ślad węglowy”. Przedstawiają je grafiki interaktywne. Kiedy klikniesz na oznaczenie cyfrowe, wyświetli się szczegółowa informacja.

Zapoznaj się z grafiką i wykonaj polecenia.

Każda forma działalności gospodarczej wywołuje skutki w środowisku. Są one związane z wykorzystaniem zasobów naturalnych i wprowadzaniem do środowiska produktów ich przetwarzania. Syntetyczną miarą tak pojętej antropopresji są tzw. „ślad ekologiczny” i „ślad węglowy”. Przedstawiają je grafiki interaktywne. Zapoznaj się z jej opisem.

1
Polecenie 1

Określ, jakie formy działalności gospodarczej mogą wpływać na wartości śladu ekologicznego i śladu węglowego.

R1QFhYRD22YOe
(Uzupełnij).
1
Polecenie 2

Porównaj wielkość śladu ekologicznego i śladu węglowego w poszczególnych krajach świata, a następnie określ różnice i podobieństwa w rozkładzie tych wskaźników.

Rm1uT6eS1neyu
(Uzupełnij).
1
Polecenie 3

Wymień kraje, w których ślad ekologiczny jest mniejszy od zasobów środowiska, a więc, w których istnieje pula niewykorzystanych zasobów naturalnych. Określ gospodarcze przyczyny tego zjawiska.

RbWYlDAI67IwG
(Uzupełnij).
1
Polecenie 4

Wyjaśnij różnice wielkości śladu ekologicznego i śladu węglowego między krajami o wysokim stopniu rozwoju gospodarczego i krajami rozwijającymi się.

RIQrDnftvt3uM
(Uzupełnij).
1
Polecenie 5

Przeanalizuj wielkość śladu ekologicznego i śladu węglowego Polski. Określ, jakie formy zagospodarowania mają wpływ na wartości wskaźników.

R1G2CVArJNJDn
(Uzupełnij).
Polecenie 6

Oblicz swój ślad ekologiczny i ślad węglowy. Skorzystaj z kalkulatora na stronie (https://www.footprintcalculator.org). Zastanów się, w jaki sposób mógłbyś go zmniejszyć.

RzqCS4aQ5oObM
(Uzupełnij).

Grafika interaktywna – ślad ekologiczny

Ślad ekologiczny to wskaźnik umożliwiający oszacowanie zużycia zasobów naturalnych w stosunku do możliwości ich regeneracji. Pozwala ocenić poziom presji człowieka na zasoby naturalne. Wyrażany jest liczbą hektarów powierzchni lądu i morza potrzebnych do zrekompensowania zasobów zużytych na konsumpcję i absorpcję odpadów. Ślad mierzony jest w globalnych hektarach (gha) na osobę. Na 1 mieszkańca Ziemi przypada 1,7 gha.

RSZRL1P74UF1M1
Ilustracja główna przedstawia mapę świata. Zaznaczono ślad ekologiczny mierzony w globalnych hektarach na osobę. Ślad ekologiczny powyżej 6,7 gha/osobę charakteryzuje: Australię, Mongolię, Luksemburg, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kuwejt, Singapur, Łotwę, Estonię, Kanadę, Stany Zjednoczone. Wartości od 5,1 do 6,7 gha/osobę obejmują m.in.: Danię, Arabię Saudyjską, Kazachstan, Norwegię. Zakres od 3,4 do 5,1 gha/osobę dotyczy m.in.: Japonii, Korei Południowej, Chin, Niemiec, Francji, Polski, Grecji, Portugalii, Czech, Włoch, Hiszpanii, Szwajcarii, Izraela, Malezji, Nowej Zelandii, Chile, Argentyny, Iranu, Turcji. Wskaźniki od 1,7 do 3,4 gha/osobę charakteryzują m.in.: Meksyk, Kolumbię, Peru, Brazylię, Maroko, Algierię, Wietnam, Tajlandię, Indonezję, RPA, Rumunię, Bułgarię, Albanię, Gruzję, Armenię, Azerbejdżan, Uzbekistan, Egipt. Wartości od 0 do 1,7 gha/osobę dotyczą większości krajów Afryki Subsaharyjskiej, a także Ukrainy, Mołdawii, Filipin, Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Afganistanu, Nepalu, Kambodży, Laosu. Na mapie wyróżniono dodatkowo 6 regionów oraz świat z wykresami zmian w latach 1961–2024: Europa: Produktywność środowiska: z 3,05 do 3,16 gha/osobę (stabilnie). Ślad ekologiczny: z 4,07 do 4,69, maksimum ok. 6,0 w latach 70. → występuje trwały niedobór zasobów. Ameryka Południowa i Karaiby: Produktywność: spadek z 14,5 do 4,7 gha/osobę. Ślad ekologiczny: od 2,34 do 2,45, maksimum 2,9 - nadmiar zasobów, ale malejący. Ameryka Północna: Produktywność: spadek z 7,8 do 4,8. Ślad ekologiczny: start 8,9, maksimum 11,6, spadek do 7,5 - niedobór zasobów od lat 70. Afryka: Produktywność: spadek z 3,8 do 0,84. Ślad ekologiczny: spadek z 1,33 do 1,14, maksimum 1,54 - początkowo nadmiar, w ostatnich latach niedobór. Azja: Produktywność: spadek z 0,95 do 0,60. Ślad ekologiczny: wzrost z 0,89 do 2,26 - po połowie lat 60. narastający niedobór zasobów. Australia i Oceania: Produktywność: spadek z 4,48 do 2,39. Ślad ekologiczny zmieniał wartości ale średnio na stałym poziomie - nadmiar zmienia się w niedobór. Świat: Produktywność: spadek z 3,18 do 1,48. Ślad ekologiczny: globalnie ok. 2,3 do 2,7 . Od 1970 r. trwa globalny niedobór zasobów.
Ślad ekologiczny gha/osobę 2024r.
Źródło: oprac. na podstawie danych Global Footprint Network, National Footprint and Biocapacity Accounts, licencja: CC BY-NC-ND 4.0.

Grafika interaktywna – ślad węglowy

Ślad węglowy to wskaźnik prezentujący całkowitą emisję gazów cieplarnianych (dwutlenku węgla, metanu, podtlenku azotu i innych) produkowanych bezpośrednio lub pośrednio. Ponieważ gazy cieplarniane w zróżnicowanym stopniu przyczyniają się do globalnego ocieplenia, ślad węglowy wyraża się w ekwiwalencie COIndeks dolny 2 pozwalającym porównywać ich emisje. Na przykład tona metanu odpowiada 25 tonom COIndeks dolny 2. Miarą śladu węglowego jest tona ekwiwalentu dwutlenku węgla przypadająca na osobę.

R1NUKTXT4XH2Z1
Opis legendy mapy Mapa przedstawia ślad węglowy w tonach ekwiwalentu dwutlenku węgla na osobę w 2023 roku. Kolory oznaczają przedziały wartości: Ciemny fiolet: powyżej 10 ton na osobę, Intensywny róż: od 6,1 do 10 ton na osobę, Jasny róż: od 3,1 do 6 ton na osobę, Jasna zieleń: od 1,1 do 3 ton na osobę, Ciemna zieleń: do 1 tony na osobę, Szary: brak danych dla danego kraju. Opis mapy – ślad węglowy na świecie w 2023 roku. Mapa pokazuje ślad węglowy na osobę w 2023 r, kraje są pokolorowane według pięciu przedziałów: Przedział pierwszy powyżej 10,0: Katar (38,8), Bahrajn (23,3), ZEA (21,6), Kuwejt (20,5), Arabia Saudyjska (22,1), Trynidad i Tobago (22,8), USA (14,3), Australia (14,5), Mongolia (13,7), Rosja (12,5), Kazachstan (12,6), Korea Płd. (11,2), Tajwan (11,2), Luksemburg (10,5). Przedział drugi od 6,1 do 10,0: Polska (7,5), Niemcy (7,1), Norwegia (7,0), Holandia (6,6), Irlandia (6,6), Izrael (6,4), Austria (6,4), Japonia (8,0), Chiny (8,4), Estonia (7,3), Czechy (7,9) itd. Przedział trzeci od 3,1do 6,0: Francja (4,1), Hiszpania (4,6), Portugalia (3,6), Włochy (5,3), Grecja (5,4), Chorwacja (4,5), Szwajcaria (3,7), Meksyk (3,7), Chile (3,9), Wietnam (3,3). Przedział czwarty od 1,1 do 3,0: Albania (1,8), Armenia (2,6), Brazylia (2,3), Egipt (2,3), Peru (1,7), Indie (2,1), Indonezja (2,6), Kolumbia (2,0). Przedział piąty mniej niż 1,0: Afganistan (0,3), Bangladesz (0,7), Etiopia (0,1), Uganda (0,1), Rwanda (0,1), Niger (0,1), Nepal (0,6), Jemen (0,3) itd. Ostatni przedział - brak danych: np. Kostaryka, Namibia.
Ślad węglowy w tonach ekwiwalentu CO2/osobę 2023
Źródło: na podstawie danych: Our World in Data (Jones et al. (2024); Population based on various sources (2024)), licencja: CC BY 4.0.