Kierunek nowożytność
Zacznijmy od terminu „nowożytność”. Przyjmuje się na ogół, że termin ten oznacza okres w dziejach kultury, który rozpoczyna się wraz z renesansem, a kończy na przełomie XIX i XX w. Poprzedzać by go miało prawie tysiąc lat trwające średniowiecze, a po nim następowałby okres zwany współczesnością.
Należy jednak pamiętać, że są to ramy umowne, a wiele prądów umysłowych nie zna sztywnych granic czasowych. Idee znajdujące się w centrum dyskusji nowożytnych miały często bardzo dawne, średniowieczne lub wręcz starożytne źródła – o ich oryginalnym odczytaniu decydował na ogół nowy kontekst teoretyczny. Biorąc to pod uwagę, ze względów metodycznych i dydaktycznych przyjmujemy, że pod pojęciem „nowożytności” będziemy rozumieli procesy zachodzące w kulturze europejskiej w wiekach XVII, XVIII i XIX, zaś epokę je poprzedzającą – odrodzenie – potraktujemy jako okres przejściowy.
Okres nowożytny w filozofii obejmuje zatem mniej więcej trzy stulecia, tj. wiek XVII, XVIII i XIX. Liczba ta wydaje się skromna, jeśli zestawić ją z długością trwania starożytności i średniowiecza. Jednak ze względu na wielość problemów, stanowisk i systemów filozoficznych czasy nowożytne co najmniej dorównują obu wcześniejszym epokom razem wziętym. Trzeba przy okazji zaznaczyć, że wraz z nowożytnością podział na epoki filozoficzne przestaje się wyraźnie pokrywać z tradycyjnym podziałem na epoki literackie. Wieki XVII−XIX w literaturze to barok, oświecenie i romantyzm.
Wysłuchaj wykładu prof. Jacka Migasińskiego poświęconego charakterowi epoki nowożytnej. Zanotuj w mapie myśli, czym się charakteryzowała nowa perspektywa myślowa tego okresu.
Wykłada prof. Jacek Migasiński
Film dostępny pod adresem /preview/resource/RoNqHcUME2FMl
Wykłada prof. Jacek Migasiński
Film z wykładem profesora Jacka Migasińskiego poświęcony charakterowi epoki nowożytnej
Zaznacz charakterystyczne cechy filozofii nowożytnej.
Stwórz mem przedstawiający zwrot humanistyczny w filozofii nowożytnej.
Nowożytność, nowoczesność czy nowe czasy? Oceń trafność tych określeń w odniesieniu do epoki nowożytnej, a następnie zaproponuj własną nazwę.
Słownik
(gr. anti – odrzucanie; dógma – sąd, orzeczenie ) zwalczanie dogmatyzmu; pogląd lub kierunek domagający się racjonalnego uzasadnienia prawdziwości podawanych twierdzeń; krytyczny stosunek do dogmatów
Francis Bacon (1561‑1626) - angielski filozof i mąż stanu. Jako przedstawiciel empiryzmu był gorącym zwolennikiem metody naukowej. Oprócz opracowania klasyfikacji nauk zasłynął swoim wkładem w rozwój teorii indukcji, polegającej na tworzeniu uogólnień na podstawie eksperymentów i obserwacji poszczególnych zdarzeń.
René Descartes (1596–1650) – francuski filozof, matematyk i fizyk, uznawany za ojca filozofii nowożytnej. Twórca słynnego „myślę, więc jestem” (Cogito ergo sum), nowożytnej odmiany sceptycyzmu (zwanego kartezjańskim lub metodycznym) oraz nowożytnej odmiany dualizmu psychofizycznego, czyli poglądu, że umysł i ciało są radykalnie odmiennymi rzeczami.
(gr. kritikḗ – sztuka rozróżniania)
postawa umysłowa i badawcza postulująca dociekanie racji wszelkich przekonań (również własnych), którą cechuje gotowość do przyjmowania twierdzeń tylko należycie uzasadnionych i sprawdzonych oraz do zmiany uznanych już twierdzeń (lub głoszonych poglądów) wobec nowych, przeczących im faktów; przeciwieństwo dogmatyzmu;
stanowisko Kanta i kantystów, zgodnie z którym krytyka poznania (rozważania teoriopoznawcze) musi wyprzedzać wszelkie inne dociekania filozoficzne.
wzór lub ramy myślowe, które wyznaczają sposób rozumienia i interpretacji rzeczywistości
(łac. rationalis — rozsądny, łac. ratio — rozum) kierunek filozoficzny przyznający rozumowi główną bądź wyłączną rolę w procesie poznania
(łac. scholasticus — szkolny) kierunek w średniowiecznej filozofii chrześcijańskiej, dążący do rozumowego uzasadniania wiary i dogmatów religijnych bez konieczności odwoływania się do doświadczenia; kierunek ten był związany z nurtem uniwersyteckim