Jak ocenić znaczenie filozofa? Jednym z najlepszych kryteriów jest wpływ, jaki jego myśl wywarła na kolejne pokolenia. Pod tym względem Hegel bez wątpienia należy do najważniejszych filozofów w dziejach. Jego idee inspirowały zarówno zwolenników, jak i krytyków, dając początek różnym kierunkom myślenia.

Przyjrzyj się prezentacji i poznaj najważniejsze kierunki oddziaływania heglizmu

Filozofia Hegla zdobyła wielką popularność w pierwszej połowie XIX w. Wśród odwołujących się do niego zwolenników pojawiły się dwa nurty.

W oparciu o myśl Hegla swe poglądy rozwijali także Karol Marks i Fryderyk Engels, interpretując je w duchu skrajnie materialistycznym i ateistycznym. Wykorzystując dialektykę Hegla, Marks i Engels przekształcili ją w kategorię odczytania porządku światowego. Połączenie tego z jeszcze innymi elementami filozofii Hegla (np. kategorią alienacji i rolą historii) doprowadziło ich do stworzenia podstaw koncepcji naukowego socjalizmu.

R1NzuQJqR8puZ

Zdjęcie przedstawia pomnik dwóch mężczyzn. Mężczyzna po lewej ma bujne włosy po bokach oraz gęstą brodę z wąsami. Ubrany jest w garnitur. Mężczyzna po prawej ma włosy zaczesane na bok, pociągłą twarz oraz gęstą brodę z wąsami. Ubrany jest w garnitur i płaszcz. W tle znajduje się kościół z kopułą, na szczycie której znajduje się krzyż.

Sprzeciw wobec filozofii Hegla

Radykalnym krytykami wszystkich idealistów niemieckich byli egzystencjaliści. Twierdzili, że nie można przedkładać tego, co ogólne, nad to, co szczegółowe – przedmiotem namysłu filozoficznego powinna być jednostka. Tymczasem system Hegla całkowicie zepchnął jednostkę na margines w imię wyższej dziejowej prawdy − dla egzystencjalistów każda jednostka jest nieskończenie ważna: tylko w jej niepowtarzalności ujawnia się prawda. Innym częstym przedmiotem krytyki była, rzecz jasna, wizja końca historii: zgodnie z tą koncepcją nic zasadniczo nowego nie mogło się już po Heglu wydarzyć. Takie założenie, zdaniem większości komentatorów, jest sprzeczne z faktami. No, ale już chyba wiemy, co Hegel by na to powiedział.

R1JK845AOVTGB1

Zdjęcie przedstawia starszego mężczyznę. Ma krótkie, zaczesane do tyłu włosy oraz zmarszczki na twarzy.

Przeciw Heglowi wysuwano także poważniejsze zarzuty. Karl Raimund Popper zalicza go w swych pracach do grona wrogów społeczeństwa liberalnego, dowodząc, że logika Heglowska, przekształcona w dialektykędialektykadialektykę marksistowską, usprawiedliwia totalitaryzm i przemoc − chodzi tu o usprawiedliwianie zła w imię wyższej idei. Hegel mówił: Wielki człowiek musi zdeptać na swej drodze niejeden niewinny kwiat i niejedną rzecz zburzyć.

George Orwell w słynnym Roku 1984 pokazuje skrajne konsekwencje tego typu myślenia − w jednej ze scen brutalnie przekonuje się bohatera, że ważne jest nie to, co się widzi, ale to, co ma się widzieć zgodnie z wolą władzy, która reprezentuje prawdę i koniecznośćkoniecznośćkonieczność historyczną.