Egzystencjalizm
Element jest częścią modułowego podręcznika pt. "Kompas filozoficzny. Filozofia - zakres rozszerzony". Kliknij tutaj, aby przejść do spisu treści.
W rozdziale tym poznamy egzystencjalizm, nurt filozoficzny, który pod wpływem katastrof XX wieku odwrócił się od abstrakcyjnych systemów i postawił w centrum uwagi konkretną, niepowtarzalną jednostkę ludzką i jej egzystencję. Zaczniemy od Sørena Kierkegaarda, prekursora egzystencjalizmu, jego buntu przeciw Heglowi, koncepcji lęku jako fundamentalnego rysu ludzkiego istnienia oraz rozdarcia między tym, co konkretne, a tym, co ogólne. Następnie przejdziemy do egzystencjalizmu religijnego Karla Jaspersa i Paula Tillicha z ich pojęciami doświadczeń granicznych, szyfrów transcendencji, Obejmującego i wiary filozoficznej jako egzystencjalnego otwarcia na to, co wieczne. Główną część rozdziału zajmie filozofia Jean‑Paula Sartre'a: jego ontologiczny dualizm bytu‑w-sobie i bytu‑dla‑siebie, teza o absolutnej wolności człowieka jako fundamencie ateizmu, słynna formuła „egzystencja poprzedza esencję" oraz analiza relacji z drugim człowiekiem, w której nasza tożsamość okazuje się współtworzona przez spojrzenie innych, czyniąc nas odpowiedzialnymi za siebie przed całym światem.
Bibliografia
- Źródło: Max Stirner, Jedyny i jego własność, tłum. J. i A. Gajlewiczowie, Warszawa 1995.
- Źródło: Søren Kierkegaard, Dziennik, Warszawa 1995, s. 11.
- Źródło: Søren Kierkegaard, Bojaźń i drżenie. Choroba na śmierć, tłum. J. Iwaszkiewicz, Warszawa 1981.
- Źródło: Søren Kierkegaard, Pojęcie lęku, tłum. A. Szwed, Kęty 2000.
- Źródło: Søren Kierkegaard, Albo-albo, tłum. A. Buchner, J. Iwaszkiewicz, K. Toepliz, Warszawa 2010.
- Źródło: Paul Tillich, Pytanie o Nieuwarunkowane, tłum. J. Zychowicz.
- Źródło: Karl Jaspers, Wiara filozoficzna wobec objawienia, tłum. G. Sowiński.
- Źródło: Miguel de Unamuno, O poczuciu tragiczności życia wśród ludzi i wśród narodów, tłum. H. Woźniakowski.
- Źródło: Karl Jaspers, Psychologia światopoglądów.
- Źródło: Wilhelmus Antonius Luijpen, Fenomenologia egzystencjalna, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 1972, s. 38.
- Źródło: Jean-Paul Sartre, Byt i nicość. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej. Wybór tekstów, Warszawa 1988, s. 446.
- Źródło: Jean-Paul Sartre, Egzystencjalizm jest humanizmem, tłum. A. Rudzińska. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej. Wybór tekstów, Warszawa 1988, s. 443–444.