Podyskutujmy o dobru
Element jest częścią modułowego podręcznika pt. "Kompas filozoficzny. Filozofia - zakres rozszerzony". Kliknij tutaj, aby przejść do spisu treści.
W rozdziale tym zmierzymy się z fundamentalnymi pytaniami etyki: czym jest moralność, skąd czerpiemy nasze zasady postępowania i jak oceniać ludzkie czyny. Zaczniemy od rozróżnienia norm moralnych, prawnych i obyczajowych oraz od relacji między moralnością a etyką jako dyscypliną filozoficzną, po czym wejdziemy w spór o naturę wartości, zestawiając relatywizm etyczny (wartości zależne od kultury, okoliczności i skutków) z absolutyzmem (normy uniwersalne i niezmienne). Następnie przeanalizujemy dwa główne sposoby oceniania czynów: konsekwencjalizm, dla którego liczy się bilans skutków (epikureizm, utylitaryzm), oraz deontologizm, oceniający czyn przez pryzmat jego zgodności z normą i obowiązkiem (stoicyzm, etyka Kanta). W drugiej części rozdziału przejdziemy do bioetyki i jej najgorętszych sporów: od dylematu zapłodnienia in vitro i statusu ludzkiego zarodka, przez wielowymiarową debatę o aborcji z jej trzema kryteriami człowieczeństwa (genetycznym, rozwojowym i narodzinowym), argumentacją personalistyczną, utylitarystyczną i feministyczną, aż po spór o eutanazję, w którym zderzają się wartość autonomii i współczucia z zasadą świętości życia i obawą przed „równią pochyłą".
Bibliografia
- Źródło: Jacek Filek, Filozofia jako etyka, Kraków 2001. http://portal.tezeusz.pl/2004/11/27/filozofia-jako-etyka-2/.
- Źródło: Tom Phillips, Krótka historia o tym, jak spieprzyliśmy wszystko, Warszawa 2019.
- Źródło: Roland Topor, Wybawcy, [w:] tegoż, Cztery róże dla Lucienne, Warszawa 1985.
- Źródło: John Stuart Mill, Utylitaryzm, [w:] Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej. Wybór tekstów, tłum. M. Ossowska, Warszawa 1988, s. 296–297.
- Źródło: Fryderyk Nietzsche, Poza dobrem i złem, par. 260, [w:] Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 1988, s. 334–335.
- Źródło: Jan Hartman, Jan Woleński, Wiedza o etyce, Warszawa–Bielsko-Biała 2008, s. 28–31.
- Źródło: John Locke, Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, t. 1, oprac. PWN, tłum. B. Gawecki, Warszawa 1955, s. 471.