RSmLkycTHOyWO
Źródło: domena publiczna.

Sokratesa do dzisiaj uważa się za niedościgły ideał filozofa, którego poglądy okazały się zgodne z jego życiem. Prawdopodobnie urodził się w Atenach ok. 470 r. p.n.e. i w mieście tym pozostał do końca swoich dni. Jego ojcem był rzeźbiarz Sofronikos, a matką akuszerka Fajnarete. W młodości, biorąc udział w trzech wyprawach wojennych, wykazał się odwagą i patriotyzmem. W życie polityczne jednak się nie angażował, poświęcił się natomiast działalności nauczycielskiej. W przeciwieństwie do sofistówSofiścisofistów za nauki nie pobierał żadnych pieniędzy, co zresztą było przyczyną jego życiowego niedostatku. Sokrates pojawiał się często na publicznych placach i wdawał się w filozoficzne dysputy z napotkanymi ludźmi. W ten sposób pozyskał oddane sobie grono uczniów, najbardziej znani spośród nich to Platon, Ksenofont i Alcybiades. Był jednocześnie mistrzem w demaskowaniu wiedzy fałszywych autorytetów. Znaleźli się więc i tacy, którzy uznali go za burzyciela porządku społecznego.

Ciekawostka

RE489F6Q9HHAP1

Biedę Sokratesa musiała z nim dzielić żona Ksantypa – kobieta, która ponoć znana była ze swego trudnego charakteru. Istnieją przekazy, że dzięki niej, a tak naprawdę dzięki temu, że była zrzędliwa i kłótliwa, Sokrates miał się ćwiczyć w cnocie cierpliwości. Nie mniej jednak jej imię na stałe weszło do kultury europejskiej jako synonim sekutnicy. Warto jednak pamiętać, że Sokrates, który nie przywiązywał wagi do dóbr materialnych, nie był tez wzorem męża i głowy rodziny.  

RJMLK2DLQAKU9
Ksantypa, żona Sokratesa, stała się postacią przysłowiową ze względu na przypisywanie jej złośliwego charakteru. Na powyższym grawerze przedstawiono ją wylewającą nieczystości na głowę Sokratesa.
Źródło: Otho Vaenius, Emblemata Horatiana, Imaginibus In Aes Incisis Atque Latino, Germanico, Gallico Et Belgico Carmine Illustrata, 1607, domena publiczna.

W wieku 70 lat został oskarżony o bezbożność i demoralizowanie młodzieży. Przed sądem nie przyznał się do winy, a nawet domagał się, aby miasto utrzymywało go na swój koszt za zasługi, jakie mu wyświadczył. Skazany został na śmierć. Przez 30 dni przebywał jeszcze w więzieniu, gdzie odwiedzali go uczniowie. Przyjaciele proponowali mu ucieczkę, na co filozof nie chciał się zgodzić. Wreszcie wypił podaną mu truciznę, cykutę, i w ten sposób zakończył życie, prawdopodobnie w 399 r. p.n.e. Nauczał tylko przez rozmowę, nie pozostawił po sobie żadnych pism. Jego biografię i poglądy znamy m.in. z przekazów jego uczniów – Platona i Ksenofonta.

R1FzKzpEtapFz
Jacques‑Louis David, Śmierć Sokratesa, 1787
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
RwWMnIdLc2NFh
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Sokrates.
R1XVPPBSPUKS2
Ćwiczenie 1
Podstawowe kryterium wiedzy to dla Sokratesa... Możliwe odpowiedzi: 1. empiria., 2. samowiedza., 3. logika., 4. wiara.
RbdqVCLbqIDR3
Ćwiczenie 2
Wybierz poprawne dokończenie zdania. Zgodnie z intelektualizmem etycznym przyczyną zła jest... Możliwe odpowiedzi: 1. wolność., 2. wola., 3. niewiedza., 4. rozum.
RbjTgGilsv9yd
Prezentacja multimedialna.
R1FB8NMXX3PGK
Ćwiczenie 3
Które z poniższych wyrażeń można przedstawić jako metody sokratejske? Możliwe odpowiedzi: 1. przekonywanie do racji nauczyciela, 2. manipulacja, 3. odnoszenie się do własnej wiedzy, 4. dociekanie prawdy, 5. perswazja, 6. ironia, 7. zbijanie argumentów, 8. definiowanie, 9. retoryka
Polecenie 1

Spróbuj rozwinąć następującą myśli Sokratesa: Błąd jest przywilejem filozofów, tylko głupcy nie mylą się nigdy.

R15PRKJZKQVQ4
Sofiści

Słownik

eudajmonia
eudajmonia

(gr. eudaimonía – szczęście) stan pełnego, racjonalnie uzasadnionego zadowolenia i satysfakcji z własnego życia, stan życiowego spełnienia, braku cierpienia, wewnętrznego spokoju