Działania na liczbach całkowitych
3. Mnożenie i dzielenie liczb całkowitych
Lichwa to udzielanie pożyczki z zawyżonymi opłatami i ratami. W wyniku takich działań pożyczkodawca nieuczciwie się bogaci. Do określenia zadłużenia stosuje się liczby ujemne. Jeśli ktoś pożyczy kilka razy taką samą kwotę, to zadłużenie możemy obliczyć za pomocą mnożenia.
Jak mnożyć oraz dzielić liczby całkowite - dowiesz się, analizując poniższy materiał.

Mnożenie dwóch liczb całkowitych
Umiemy mnożyć dwie liczby całkowite dodatnie. Takie mnożenie można zastąpić dodawaniem jednakowych składników.
Na przykład:
lub
Mnożenie liczby całkowitej dodatniej przez liczbę ujemną również można zapisać podobnie.
Iza i Jurek zapisują swoje długi za pomocą liczb ujemnych, a dochody za pomocą liczb dodatnich. Oboje pożyczyli po złotych od trzech osób. Ile złotych długu miało każde z nich?
Iza zapisała odpowiednie dodawanie
Jurek zapisał odpowiednie mnożenie
Odp.: Każde z nich miało długu.
Wyniki obliczeń Izy i Jurka są równe. Zapis obliczeń Jurka jest krótszy.
Z przemienności mnożenia wynika, że Jurek mógł zapisać mnożenie na dwa sposoby:
lub
Jurek mnożył liczby o różnych znakach, to znaczy liczbę dodatnią i ujemną. Wynik obliczeń był ujemny.
Iloczyn dwóch liczb różnych od zera o różnych znakach jest ujemny.
Przykłady.
2. pięć, razy, nawias, minus, cztery, zamknięcie nawiasu równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
3. dziewięć, razy, nawias, minus, osiem, zamknięcie nawiasu równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
4. jedenaście, razy, nawias, minus, dziesięć, zamknięcie nawiasu równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
5. nawias, minus, pięć, zamknięcie nawiasu, razy, dziewięć równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
6. nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, dwanaście równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
7. nawias, minus, dziesięć, zamknięcie nawiasu, razy, sześć równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
8. nawias, minus, dwadzieścia pięć, zamknięcie nawiasu, razy, cztery równa się 1. minus, czternaście, 2. minus, sto czternaście, 3. minus, dwadzieścia dwa, 4. minus, dwadzieścia, 5. minus, dwadzieścia cztery, 6. minus, sto dziesięć, 7. minus, dwadzieścia, 8. minus, dwanaście, 9. minus, czterdzieści pięć, 10. minus, sześćdziesiąt, 11. minus, sześćdziesiąt dwa, 12. minus, siedemdziesiąt, 13. minus, czterdzieści trzy, 14. minus, siedemdziesiąt dwa, 15. minus, sto, 16. minus, sto dwa
A jak pomnożyć dwie liczby ujemne? Najtrudniej jest wyjaśnić, jaki znak będzie miał taki iloczyn. Zapoznaj się uważnie z poniższym przykładem, który to wyjaśnia.
Iloczyn dwóch liczb ujemnych jest liczbą dodatnią.
Na przykład:
2. nawias, minus, dziewięć, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, sześć, zamknięcie nawiasu równa się 1. sto sześćdziesiąt, 2. sześćdziesiąt, 3. dwadzieścia dwa, 4. dwadzieścia trzy, 5. dwadzieścia sześć, 6. sto dziesięć, 7. dwadzieścia cztery, 8. pięćdziesiąt, 9. pięćdziesiąt cztery, 10. sto, 11. sto czterdzieści, 12. pięćdziesiąt sześć
3. nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzynaście, zamknięcie nawiasu równa się 1. sto sześćdziesiąt, 2. sześćdziesiąt, 3. dwadzieścia dwa, 4. dwadzieścia trzy, 5. dwadzieścia sześć, 6. sto dziesięć, 7. dwadzieścia cztery, 8. pięćdziesiąt, 9. pięćdziesiąt cztery, 10. sto, 11. sto czterdzieści, 12. pięćdziesiąt sześć
4. nawias, minus, dziesięć, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, dziesięć, zamknięcie nawiasu równa się 1. sto sześćdziesiąt, 2. sześćdziesiąt, 3. dwadzieścia dwa, 4. dwadzieścia trzy, 5. dwadzieścia sześć, 6. sto dziesięć, 7. dwadzieścia cztery, 8. pięćdziesiąt, 9. pięćdziesiąt cztery, 10. sto, 11. sto czterdzieści, 12. pięćdziesiąt sześć
5. nawias, minus, piętnaście, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, cztery, zamknięcie nawiasu równa się 1. sto sześćdziesiąt, 2. sześćdziesiąt, 3. dwadzieścia dwa, 4. dwadzieścia trzy, 5. dwadzieścia sześć, 6. sto dziesięć, 7. dwadzieścia cztery, 8. pięćdziesiąt, 9. pięćdziesiąt cztery, 10. sto, 11. sto czterdzieści, 12. pięćdziesiąt sześć
6. nawias, minus, trzydzieści dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, pięć, zamknięcie nawiasu równa się 1. sto sześćdziesiąt, 2. sześćdziesiąt, 3. dwadzieścia dwa, 4. dwadzieścia trzy, 5. dwadzieścia sześć, 6. sto dziesięć, 7. dwadzieścia cztery, 8. pięćdziesiąt, 9. pięćdziesiąt cztery, 10. sto, 11. sto czterdzieści, 12. pięćdziesiąt sześć
Mnożenie liczb całkowitych
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, razy, cztery, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy, cztery, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, cztery, zamknięcie nawiasu, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, trzy, razy, cztery, razy, pięć, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy, dwadzieścia, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, razy, cztery, razy, pięć, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, cztery, zamknięcie nawiasu, razy, pięć, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
nawias, minus, dwa, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, cztery, zamknięcie nawiasu, razy, nawias, minus, pięć, zamknięcie nawiasu, równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć razy 1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć równa się1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć
Gdy w iloczynie występowały jeden lub trzy czynniki ujemne, to iloczyn był liczbą 1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć.
Gdy w iloczynie występowały dwa lub cztery czynniki ujemne, to iloczyn był liczbą 1. dodatnią, 2. minus, sto dwadzieścia, 3. sto dwadzieścia, 4. minus, dwadzieścia cztery, 5. dwadzieścia cztery, 6. sześć, 7. minus, sześć, 8. minus, sto dwadzieścia, 9. dwadzieścia, 10. minus, dwadzieścia, 11. minus, cztery, 12. sześć, 13. dwadzieścia, 14. minus, sześć, 15. ujemną, 16. sto dwadzieścia, 17. sześć, 18. sześć, 19. sześć.
Iloczyn kilku liczb całkowitych, z których każda jest różna od zera, jest:
dodatni, gdy liczba czynników ujemnych jest parzysta,
ujemny, gdy liczba czynników ujemnych jest nieparzysta.
Na przykład:
cztery czynniki ujemne,
trzy czynniki ujemne.
Spójrz, jak obliczamy kwadraty i sześciany liczb ujemnych.
- wynik zawsze dodatni, bo są czynniki ujemne,
- wynik zawsze ujemny, bo są czynniki ujemne.
Zapisz liczbę w postaci iloczynu
dwóch liczb całkowitych,
trzech liczb całkowitych,
czterech liczb całkowitych.
Dzielenie liczb całkowitych
Dzielenie i mnożenie są działaniami wzajemnie odwrotnymi.

Uzupełnij grafy wykonując odpowiednie działania. Wpisz odpowiednie liczby w luki.
Jeśli dzielna i dzielnik są liczbami różnych znaków, to iloraz jest liczbą 1. ujemną, 2. dodatnią.
Iloraz dwóch liczb o takich samych znakach (obie dodatnie lub obie ujemne) jest liczbą dodatnią.
Na przykład:
Iloraz dwóch liczb o różnych znakach (jedna dodatnia, druga ujemna) jest liczbą ujemną.
Na przykład:
Mnożenie i dzielenie liczb całkowitych
Obliczając wartości wyrażeń wymagających mnożenia lub dzielenia kilku liczb, warto zacząć od ustalenia znaku wyniku.
Obliczmy wartość wyrażenia
Można wykonywać obliczenia po kolei
lub najpierw ustalić znak wyniku, a następnie wykonywać obliczenia.
minus, dziesięć, jest liczbą dodatnią., 6. Liczba przeciwna do iloczynu jedenastu liczb ujemnych jest liczbą dodatnią.
Notatnik
Możesz skorzystać z poniższego pola tekstowego do zapisania swoich notatek, rozwiązań zadań i innych informacji, które uważasz za potrzebne.