Obrazy Chełmońskiego bardzo wyraźnie pokazują wpływ tych podróży, zastanów się nad ytym, co zapamiętałeś z jego dzieł. 

Odwołaj się do sytuacji przedstawionych w wybranych dziełach Kotsisa, Gierymskiego i Chełmońskiego. Zwróć uwagę na warunki życia bohaterów, ich relacje z otoczeniem oraz znaczenie pejzażu, światła i zjawisk atmosferycznych.

Propozycja schematu odpowiedzi:

Teza:

Artyści przedstawiają człowieka jako część rzeczywistości kształtowanej zarówno przez sytuację społeczną, jak i naturę. 

Przykłady

• Kotsis: Ostatnia chudoba - ubóstwo rodziny determinuje jej sytuację; wnętrze, półmrok i stonowana kolorystyka wzmacniają poczucie beznadziei. 

• Gierymski: Patrol powstańczy - człowiek znajduje się w sytuacji zagrożenia wynikającego z wydarzeń historycznych, ale spokojny pejzaż kontrastuje z niepokojem sceny. 

• Chełmoński: Bociany lub Babie lato - życie człowieka pozostaje związane z rytmem natury; pejzaż współtworzy nastrój i znaczenie przedstawienia. 

Wniosek - do rozwinięcia:

np. Realistyczne malarstwo pokazuje człowieka nie w oderwaniu od rzeczywistości, lecz uwikłanego w warunki społeczne, historyczne i przyrodnicze.

Wykorzystaj Ostatnią chudobę Kotsisa oraz Babie lato lub Bociany Chełmońskiego. Zwróć uwagę nie tylko na temat, lecz także na nastrój, kolorystykę, światło i relację postaci z otoczeniem.

Propozycja schematu odpowiedzi:

Wprowadzenie:

Obaj artyści przedstawiają zwyczajne życie ludzi, ale nadają codzienności odmienne znaczenie. 

Przykłady:

• Kotsis: Ostatnia chudoba - codzienność naznaczona biedą i koniecznością sprzedaży ostatniego zwierzęcia; zamknięta przestrzeń, półmrok i szaro‑brązowa tonacja podkreślają dramat sytuacji. 

• Chełmoński: Babie lato - zwyczajna wiejska scena ukazana jako moment spokoju i kontaktu z naturą; rozległy pejzaż, rozproszone światło i jasna gama tworzą pogodny nastrój. 

• Porównanie: U Kotsisa codzienność ujawnia społeczne trudności, u Chełmońskiego staje się doświadczeniem bliskości człowieka i natury. 

Wniosek:

Realizm nie oznacza jednego sposobu przedstawiania rzeczywistości; może służyć zarówno ukazywaniu jej dramatycznych problemów, jak i odnajdywaniu piękna w zwyczajnym życiu.

Wybierz co najmniej po jednym dziele obu artystów. Przeanalizuj, jak pejzaż, światło, pora dnia, kolorystyka lub zjawiska atmosferyczne wpływają na odbiór przedstawionej sytuacji.

Propozycja schematu odpowiedzi:

Teza: Natura u obu malarzy jest aktywnym elementem kompozycji i wpływa na emocjonalny odbiór przedstawienia. 

Przykłady

• Gierymski: Patrol powstańczy - spokojny, słoneczny pejzaż kontrastuje z niepokojem związanym z powstaniem; natura podkreśla dramatyzm sytuacji poprzez kontrast. 

• Gierymski: Noc - zmierzch, chłodne niebo, światło w oknach i droga tworzą atmosferę wyciszenia oraz pozwalają uchwycić konkretny moment dnia. 

• Chełmoński: Babie lato - rozległa przestrzeń, jesienne światło i atmosfera powietrza współgrają ze spokojem i bezruchem postaci. 

Wniosek: Pejzaż u obu artystów nie jest neutralnym tłem, lecz środkiem budowania nastroju i pogłębiania znaczenia sceny.

Zastanów się, jakie problemy lub wartości można dostrzec za przedstawionymi sytuacjami. Odwołaj się do takich dzieł, jak Ostatnia chudoba, Noc, Babie lato lub Bociany. Uwzględnij środki malarskie, które pomagają nadać scenom głębsze znaczenie.

Propozycja schematu odpowiedzi:

Wprowadzenie, np.:

• Realizm tych artystów opiera się na obserwacji codzienności, ale nie ogranicza się do jej dokumentowania. (do rozwinięcia).

Przykłady

• Kotsis: Ostatnia chudoba - zwyczajna scena sprzedaży kozy staje się obrazem biedy, bezradności i trudnego położenia chłopskiej rodziny.

• Gierymski: Noc - prosty motyw wiejskiej drogi i powracających ludzi zostaje przekształcony w nastrojowy obraz przemijającego dnia i codziennego rytmu życia.

• lub  Chełmoński:** Bociany, Babie lato - proste czynności wiejskie ukazane są jako część harmonijnego rytmu natury; zwyczajność zyskuje wymiar poetycki.

• Środki malarskie: światło, kolor, kompozycja, pejzaż i atmosfera nie tylko opisują rzeczywistość, ale nadają jej emocjonalne i znaczeniowe pogłębienie.

Wniosek, np.:

• Artyści wydobywali z codzienności problemy społeczne, emocje, relacje człowieka z naturą oraz piękno zwyczajnego życia. (do rozwinięcia).