Skup się na sposobie ukazania pejzażu, porze, którą przedstawia.

Przyjrzy się dokładnie, co przedstawiają poszczególne obrazy. Odszukaj na nich zobrazowanych słó z tytułu dzieła zawartego w poleceniu.

Pomysl, po jakie tematy najczęściej sięgali impresjonici. Zastanów się też, z jakich okresów twórczości Pankiewicza pochodzą poszczególne dzieła.

Skrót tej nazwy to kapiści. Zastanów się skąd pochodzi jego nazwa.

Zwróć uwagę na to, jak różni się sposób przedstawienia sceny: realizm skupia się na wiernym oddaniu rzeczywistości, szczegółach i codzienności, a impresjonizm na świetle, kolorze, ulotności chwili i wrażeniu, jakie wywołuje scena. Te różnice są bardzo wyraźne w obu targach.

W obrazie realistycznym (Targ na jarzyny na Placu Żelaznej Bramy) widać dokładność w oddaniu postaci, przedmiotów i architektury, naturalną kolorystykę, wyraźne kontury oraz dążenie do wiernego przedstawienia codziennej sceny.

W obrazie impresjonistycznym (Targ na kwiaty przed kościołem św. Magdaleny) pojawia się szkicowość, miękkie, rozproszone światło, żywa paleta barw, widoczne pociągnięcia pędzla, brak ostrego konturu i nacisk na oddanie atmosfery chwili, a nie szczegółów.

Zwróć uwagę na to, jak Cézanne budował martwą naturę: geometryzował formy, upraszczał kształty, stosował wyraźne, widoczne pociągnięcia pędzla i budował przestrzeń kolorem. Pankiewicz przejął od niego właśnie sposób konstruowania przedmiotów i traktowania koloru jako głównego środka wyrazu.

Józef Pankiewicz inspirował się u Cézanne’a przede wszystkim geometryzacją form, uproszczeniem kształtów, budowaniem brył kolorem, widocznymi pociągnięciami pędzla oraz stabilną, przemyślaną kompozycją. W jego martwej naturze widać podobny sposób konstruowania przedmiotów, podobną paletę barw i charakterystyczne dla Cézanne’a traktowanie przestrzeni jako układu barwnych płaszczyzn.

Zwróć uwagę na dywizjonizm, szkicowość form, migotliwość plamy barwnej, kontrasty światła i kadrowanie scen. Odnieś się do obrazów powstałych w Paryżu i Kazimierzu.

Schemat odpowiedzi

Wprowadzenie:

Impresjonistyczny epizod Pankiewicza opiera się na analizie światła słonecznego, czystej palecie barw i szkicowym sposobie budowania form, które zastępują klasyczny modelunek.

Rozwinięcie:

• „Targ na kwiaty przed kościołem św. Magdaleny w Paryżu”: jasna paleta, czyste barwy, dywizjonizm, kontrast światła, szkicowy zapis sceny. 

• „Lato”: drobne plamy barwne, brak czerni, kontrast chłodnych cieni i ciepłych partii oświetlonych, efekt wibrującego światła. 

• „Wóz z sianem”: niemal abstrakcyjna kompozycja, rozedrgane światło, pastelowe barwy, brak konturu. 

Wnioski: Światło i kolor budują impresyjny charakter scen, zastępując klasyczny modelunek i realizm.

Zwróć uwagę na ciemną gamę barwną, kontrasty światła, rozmycie form, walor i poetycki nastrój. Odnieś się do nokturnów z Ogrodu Saskiego i pejzaży nocnych.

Schemat odpowiedzi:

Wprowadzenie: Nokturny Pankiewicza wykorzystują ciemną gamę, walorowość i rozmycie form, aby budować poetycki, symboliczny nastrój oparty na grze światła i mroku.

Rozwinięcie:

• „Nokturn. Łabędzie w Ogrodzie Saskim nocą”: ciemna tonacja, rozmyte formy, punktowe światło, symboliczny nastrój, efekt zanikania kształtów w mroku. 

• „Łabędzie w Ogrodzie Saskim nocą (Czarne łabędzie)”: walorowy pejzaż, abstrakcyjne plamy, kontrast odbić w wodzie, poetyckość. 

• „Park w Duboju”: odbicia w wodzie, symetria, walorowość, tajemniczość, miękkie przejścia tonalne. 

• „Rynek Starego Miasta nocą”: ciemna gama, punktowe światło, kontrast cienia i iluminacji, nastrojowość.

Wniosek: Symboliczny charakter nokturnów wynika z walorowej konstrukcji obrazu, redukcji form i poetyckiej gry światła.