Przypatrz się układowi zwierząt stojących jedno na drugim w tej słynnej instalacji rzeźbiarskiej i skojarz tę charakterystyczną kompozycję z baśniowym motywem wędrownych artystów.

Skup się na tym, że każdy termin ma w definicji jedno kluczowe słowo: kobiety, wstręt, przestrzeń, władza - znajdź je i dopasuj.

Zwróć uwagę na to, co w każdym opisie jest najbardziej charakterystyczne - choroba, religia, historia, stereotypy. Skup się na warstwie wizualnej i znajdź podobieństwo z opisem.  

Zwróć uwagę na klasyczne, dawne malarstwo europejskie przedstawiające sceny biblijnego podglądania lub tłumnych kąpieli, które polska artystka odtworzyła w swojej współczesnej wideoinstalacji.

Pomyśl o bezpośrednim powiązaniu między tytułem współczesnego dzieła Katarzyny Kozyry a XIX‑wiecznym, przełomowym obrazem francuskiego malarza, który wywołał obyczajowy skandal w Paryżu.

Przypatrz się egzotycznemu drzewu ustawionemu w centrum Warszawy (rondo de Gaulle'a) i zastanów się, z którym z wymienionych bliskowschodnich regionów geograficzno‑historycznych kojarzy się ten gatunek rośliny oraz podróż artystki.

Zwróć uwagę na napisy w języku hebrajskim wyświetlone na budynku dawnej synagogi w Poznaniu, zamienionej po wojnie w basen, i połącz ten motyw z odpowiednim autorem oraz tytułem pracy.

Przypatrz się uśmiechniętym postaciom za drutem kolczastym, które odtwarzają słynne, dramatyczne zdjęcie z oswobodzenia obozu koncentracyjnego, i wybierz podtytuł nawiązujący do tego momentu historycznego.

Zastanów się, jak ciało staje się miejscem kontroli, konfliktu i społecznej regulacji oraz jak artyści ujawniają napięcia między jednostką a instytucją.

Teza: Artyści sztuki krytycznej wykorzystywali ciało jako podstawowe medium analizy społecznych mechanizmów kontroli, ponieważ pozwalało ono ujawnić napięcia między jednostką a instytucją oraz pokazać, jak normy kulturowe kształtują ludzką fizyczność.

Argumenty i przykłady:

• Zbigniew Libera w pracy Pozytywy pokazuje, że ciało może być konstruowane przez kulturę wizualną i podporządkowywane społecznie akceptowanym wzorcom, co ujawnia mechanizmy normalizacji. 

• Katarzyna Górna w cyklu Madonny przedstawia ciało jako przestrzeń siły i emancypacji, wskazując na konflikt między kobiecą autonomią a religijnymi i kulturowymi oczekiwaniami dotyczącymi roli kobiety. 

• Grzegorz Klaman w instalacji Emblematy ukazuje ciało jako obiekt medycznego i religijnego nadzoru, podkreślając, że instytucje mogą przejmować kontrolę nad fizycznością człowieka i nadawać jej symboliczne znaczenia.

Wniosek: Ciało w sztuce krytycznej staje się narzędziem analizy społecznej, ponieważ pozwala artystom ujawnić mechanizmy władzy, regulacji i kulturowego wartościowania jednostki, a także pokazać, jak normy społeczne wpływają na postrzeganie i funkcjonowanie ludzkiej fizyczności.

Zwróć uwagę, jak artystki przekształcają znane motywy kulturowe. Porównaj sposób, w jaki Kozyra nawiązuje do tradycji literackiej, malarskiej i obyczajowej, oraz to, jak Górna wykorzystuje ikonografię religijną i mitologiczne przedstawienia kobiecości.

Teza: Kozyra i Górna wykorzystują tradycyjne motywy kulturowe, aby ujawnić ich współczesne znaczenia, podważyć ich autorytet oraz pokazać, jak tradycja kształtuje społeczne wyobrażenia o ciele, kobiecości i normach.

Argumenty i przykłady:

• Katarzyna Kozyra w pracy Piramida zwierząt nawiązuje do tradycji literackiej i baśniowej, przekształcając znany motyw zwierzęcej piramidy w krytyczny komentarz dotyczący hierarchii, przemocy i relacji między gatunkami. 

• W cyklu Łaźnie Kozyra odwołuje się do klasycznych przedstawień kobiecego ciała, takich jak Zuzanna i Starcy Rembrandta oraz Łaźnia turecka Jeana‑Auguste’a‑Dominique’a Ingresa. Zestawia idealizujące obrazy z nagraniami z rzeczywistej kobiecej łaźni, aby ujawnić mechanizm podglądania, uprzedmiotowienia i oceniania kobiet oraz pokazać, że tradycja malarska utrwala fałszywy obraz kobiecego ciała jako młodego, proporcjonalnego i atrakcyjnego. 

• W pracy Olimpia Kozyra nawiązuje do obrazu Édouarda Maneta, konfrontując własne ciało z kanonem kobiecego aktu, co ujawnia współczesne normy dotyczące wyglądu, choroby i starzenia. 

• Katarzyna Górna w cyklu Madonny wykorzystuje ikonografię religijną oraz mitologiczne przedstawienia kobiecości, przekształcając je w obrazy siły, sprawczości i emancypacji. Artystka podważa tradycyjne wzorce podporządkowania, które przez wieki kształtowały kulturowe wyobrażenia o roli kobiety.

Wniosek: Kozyra i Górna traktują tradycję jako materiał krytyczny. Kozyra demaskuje jej wpływ na normy cielesne i społeczne, a Górna wykorzystuje ją do redefinicji kobiecej tożsamości i podważenia utrwalonych wzorców kulturowych.

Zwróć uwagę, jakie tematy podejmują artyści i jakich środków używają, aby zwrócić uwagę odbiorców. Wybierz dzieła, w których zastosowano nietypowe środki służące komentowaniu rzeczywistości. 

Teza: Joanna Rajkowska i Zbigniew Libera komentują współczesne problemy, lecz robią to w różny sposób i za pomocą różnych środków artystycznych.

Argumenty i przykłady:

Joanna Rajkowska w projekcie Dotleniacz tworzy miejsce, które zmienia sposób funkIndeks górny cjonowania przestrzeni miejskiej i zachęca ludzi do wspólnego przebywania i działania.  Indeks górny koniec^{cjonowania przestrzeni miejskiej i zachęca ludzi do wspólnego przebywania i działania.} 

W pracy Pozdrowienia z Alej Jerozolimskich wprowadza do miasta element, który przypomina o historii i skłania przechodniów do refleksji nad przeszłością i współczesnymi konfliktami. 

Zbigniew Libera w cyklu Pozytywy pokazuje, jak znane fotografie mogą zmieniać sposób patrzenia na wydarzenia i sytuacje. 

W pracy Lego. Obóz koncentracyjny wykorzystuje formę zabawki, aby zwrócić uwagę na to, że niektóre tematy mogą być przedstawiane w sposób zbyt uproszczony lub nieadekwatny.

Wniosek: Rajkowska działa w przestrzeni publicznej i pracuje z miejscem, natomiast Libera przekształca obrazy i znane motywy. Oboje zwracają uwagę na ważne problemy współczesności, lecz robią to w odmienny sposób.