R1MP1B69A7KEX
Ilustracja przedstawia namalowane wnętrze kopuły w kościele św. Ignacego w Rzymie przez Andrea Pozzo. Obraz jest iluzją, ponieważ dzięki zastosowaniu odpowiedniej perspektywy oraz światła tylko "udaje" ten rodzaj sklepienia. W trójkątnych polach wokół kopuły (pendentywach) zostały namalowane postacie ze Starego Testamentu.

Perspektywa di sotto in sù jako narzędzie iluzji we freskach włoskich XVII wieku

Andrea del Pozzo, iluzja kopuły na przecięciu nawy głównej z transeptem, 1685, kościół San Ignazio, Rzym, Włochy
Źródło: Wikipedia.org, licencja: CC BY-SA 4.0.

Znane treści, nowe cele

Już wiesz

Znasz już najważniejsze sposoby przedstawiania przestrzeni, które rozwijały się w sztuce europejskiej od starożytności aż po barok. Potrafisz wskazać, że dopiero renesans przyniósł przełom w myśleniu o przestrzeni, kiedy malarze zaczęli świadomie stosować perspektywę linearną, światłocień i skróty, aby stworzyć przekonującą iluzję głębi. Rozpoznajesz, jak te odkrycia uporządkowały kompozycję obrazu i pozwoliły widzowi odczuć trójwymiarowość przedstawionych form.

Wiesz również, że manieryzm zaczął komplikować te zasady, wprowadzając bardziej wyrafinowane układy perspektywiczne i eksperymentując z deformacją obrazu. Potrafisz wyjaśnić, czym jest anamorfoza i dlaczego jej poprawne odczytanie wymaga zajęcia określonego punktu widzenia, a także uzasadnić, że takie zabiegi pozwalają malarzowi świadomie kierować percepcją odbiorcy.

Znasz też charakterystyczne dążenia baroku, w którym iluzja przestrzeni stała się jednym z najważniejszych środków oddziaływania na widza. Wiesz, że artyści tej epoki starali się zacierać granicę między architekturą a malowidłem, otwierając wnętrza ku górze i tworząc wrażenie przestrzeni przekraczającej rzeczywiste granice budowli. Potrafisz rozpoznać, jak światłocień, gradient barw, skróty perspektywiczne i precyzyjne obliczenia pozwalały osiągnąć zaskakujące efekty plastyczne.

Dzięki tej wiedzy potrafisz już świadomie analizować dzieła malarstwa iluzjonistycznego i rozpoznawać środki, które sprawiają, że płaska powierzchnia zaczyna wyglądać jak otwarta przestrzeń.

Ćwiczenie 1
R13XA15AF3XRL
bg‑gray2
Nauczysz się
  • wyjaśniać, czym jest malarstwo iluzjonistyczne i jak rozwijało się od renesansu do baroku;

  • stosować pojęcia di sotto in sù, kwadratura i trompe‑l’oeil;

  • charakteryzować zasadę tworzenia iluzji w malarstwie sufitowym;

  • omawiać tematykę dzieł, w których zastosowano iluzję przestrzeni;

  • wskazywać miejsca, w których znajdują się przykłady barokowego malarstwa iluzjonistycznego;

  • rozpoznawać postacie świętych, alegorie i inne pojawiające się w dekoracjach iluzjonistycznych.