George Raymond Richard Martin, amerykański twórca science fiction i fantasy, autor popularnej "Gry o tron", urodzony trzy lata po wojnie, w wywiadzie dla gazety "The Guardian" celnie opisywał: "Czasami myślę, że II wojna światowa zmieniła pogląd na wojnę jako taką, obowiązujący w cywilizacji zachodniej, ponieważ w całej historii wojen to właśnie ta najbardziej przypominała wojny fantasy, w których występują mroczny władca i ci naprawdę źli, w czerni, z trupimi czaszkami na mundurach". II wojna światowa, trwająca od 1 września 1939 roku do 2 września 1945 roku, spowodowała śmierć ponad 50 milionów ludzi, przyniosła zagładę Żydów, a wydatki bezpośrednie na jej prowadzenie sięgały około miliarda 155 milionów dolarów. Straty wśród ludności cywilnej były większe niż liczba zabitych w trakcie walk na frontach.

Najwięcej ludzi, zarówno cywilów, jak i wojskowych, zginęło w: ZSRS - ok. 25 milionów, w Chinach - ok. 19,5 miliona, w Polsce - ok. 6 milionów, w Niemczech - ok. 7 milionów i w Japonii - prawie 2,7 milionów osób. Ludność cywilna była poddawana podczas wojny niewyobrażalnym represjom. Holocaust wiązał się z wymordowaniem prawie 6 milionów Żydów - w tym 3 milionów pochodzących z Polski. Ocaleni z Zagłady często decydowali się na wyjazd do Palestyny, gdzie 14 maja 1948 roku ogłoszono powstanie państwa Izrael.

W walki zaangażowanych było 61 państw ze wszystkich kontynentów. Przyjmuje się, że do broni powołano około 110 milionów ludzi. Zniszczeń oraz strat, jakie przyniosła wojna, nigdy do końca dokładnie nie określono. Szacuje się je na około 300 miliardów dolarów. Nawet dzisiaj, w XXI wieku, na całym świecie pojawiają się głosy związane z roszczeniami i pretensjami wynikającymi bezpośrednio z II wojny światowej. W wyniku działań wojennych doszło do zniszczenia wielu zabytków i dóbr kultury. Zrujnowane zostały całe miasta i budynki. Dzieła sztuki, manuskrypty czy cenne dokumenty spłonęły, zaginęły lub zostały zrabowane i zmieniły właścicieli. Grabieżcza polityka okupantów często była celowa i zaplanowana. Szczególny przykład stanowi Polska, która utraciła około 40 proc. dóbr kultury, a 66 proc. zbiorów bibliotek i archiwów zostało zniszczonych.

Światowy system gospodarczy, który istniał do tej pory, niemal całkowicie legł w gruzach. Państwa nie były w stanie dostarczyć żywności swoim obywatelom. W wielu miejscach panowały głód i niedożywienie, szybko rosła inflacja. Zrujnowane kraje nie mogły o własnych siłach odbudować przemysłu. Zniszczeniu uległy infrastruktura, sieci komunikacyjne, obiekty gospodarcze, budynki użyteczności publicznej oraz domy mieszkalne. Setki tysięcy osób straciło swój dobytek oraz miejsca pracy. Wsparcie możliwe było ze strony państw alianckich, szczególnie Stanów Zjednoczonych. Kraje zachodnioeuropejskie z powodu strat uzależniły się od pomocy gospodarczej USA. W latach 1945-1947 wynosiła ona około 9 miliardów dolarów, a w ramach realizowanego od 1948 roku planu Marshalla - kolejne 13 miliardów. O skali problemu stojącego przed tym zachodnim aliantem świadczyć może choćby przypadek powojennego terytorium Niemiec. Ponad 14 milionów osób wyzwolonych w 1945 roku z niemieckich obozów koncentracyjnych i obozów pracy potrzebowało wyżywienia, leków i odzieży.

Skutkiem wojny były przesiedlenia, deportacja i migracje milionów ludzi, także całych narodów. Dotknęły one między innymi Polaków, Niemców, Czechów, Ukraińców, Włochów czy mieszkańców Jugosławii. Praktycznie każde europejskie państwo utraciło jakąś część swoich kresów - przedwojennych obszarów granicznych. Dla przykładu z mapy Polski na zawsze zniknęły Lwów i Wilno. W zamian Polska otrzymała tak zwane Ziemie Odzyskane, należące przed wojną do Niemców. Wojna i okupacja spowodowały istotne zmiany w strukturze wielu społeczeństw, wpłynęły również na psychikę i mentalność kolejnych pokoleń. Dla tych, którzy przeżyli wojnę, tragiczne doświadczenia nie przeminęły wraz z kapitulacją Niemiec. Ludzie borykali się z problemami psychicznymi i fizycznymi. Dotknęło to także następne pokolenia. Mieszkańcy Hiroszimy i Nagasaki długie lata po wojnie odczuwali skutki choroby popromiennej, wynikającej ze zrzucenia na japońskie miasta bomb atomowych. Traumatyczne wspomnienia sprawiły, że życie już nigdy nie było takie jak przedtem.

Trwałe i znaczące konsekwencje wojny zarysowały się szczególnie na mapie politycznej świata. W wyniku wojny powstały nowe państwa, ale upadło też wiele dotychczasowych monarchii, między innymi we Włoszech (rok 1946), Rumunii (1947), Egipcie (1953), Iraku (1958), Libii (1969), Grecji (1973). Światowy konflikt spowodował wyzwolenie się państw w Afryce i Azji spod wpływów europejskich. Nastąpił nowy podział świata na dwa zdecydowanie wyróżniające się siłą i pozycją supermocarstwa: USA oraz Związek Radziecki. Zmniejszyło się tym samym znaczenie Francji i Wielkiej Brytanii - państw, które przed wojną odgrywały na arenie międzynarodowej kluczową rolę. II wojna światowa przesunęła radzieckie granice oraz wpływy ku zachodowi, sięgały one teraz wschodniej części Niemiec, Polski, państw bałtyckich, części Finlandii i części Prus Wschodnich - dzisiejszego obwodu kaliningradzkiego. Na Dalekim Wschodzie Sowieci zdobyli południowy Sachalin i Wyspy Kurylskie, kontrolowali także obszary północno-wschodnich Chin, między innymi Mandżurię. Ekspansja komunizmu nastąpiła w kierunku Chin, Wietnamu, Korei.

Proces rozpadu koalicji antyhitlerowskiej postępował w latach 1945-1949 i zakończył się ostatecznym podziałem świata na dwa bloki polityczno-militarne i gospodarcze. Kontynent europejski został rozdzielony "żelazną kurtyną" - jak o nowym układzie sił mówił Winston Churchill 5 marca 1946 roku podczas słynnego przemówienia w amerykańskim mieście Fulton. Nastała "zimna wojna" - wojna bez podejmowania działań zbrojnych. Oznaczała konfrontację w stosunkach międzynarodowych na następne dziesiątki lat. Do upadku komunizmu - do którego doszło na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku - napięcie między mocarstwami przybierało różne formy. Owocowało konfliktami lokalnymi (takimi jak wojna koreańska, wietnamska), dotyczyło mniej istotnych sporów militarnych w Afryce (w Angoli, Etiopii i Mozambiku), polegało na agresywnej propagandzie, wyścigu zbrojeń, konfrontacji ideologicznej, a nawet rywalizacji o wpływy w kosmosie.

II wojna światowa była pierwszym konfliktem o charakterze totalnym. Po jej zakończeniu do języka prawnego wszedł termin zbrodni przeciwko ludzkości - ludobójstwa. Jego autorem był polski prawnik Rafał Lemkin. 9 grudnia 1948 roku podpisano Konwencję ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa. Jednym z najbardziej długofalowych skutków II wojny światowej było powołanie nowej uniwersalnej i ponadnarodowej organizacji, broniącej ładu i bezpieczeństwa - Organizacji Narodów Zjednoczonych. Za datę jej powstania przyjmuje się 24 października 1945 roku, czyli dzień, w którym Karta Narodów Zjednoczonych (stanowiąca statut organizacji) weszła w życie. W ciągu następnych czterech miesięcy ratyfikowało ją 51 państw, także Polska. Karta Narodów Zjednoczonych rozpoczyna się znamiennymi słowami: "My, ludy Narodów Zjednoczonych, zdecydowane uchronić przyszłe pokolenia od klęski wojny, która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła ludzkości niewypowiedziane cierpienia, przywrócić wiarę w podstawowe prawa człowieka, godność i wartość jednostki [...], postanowiliśmy zjednoczyć nasze wysiłki dla wypełnienia tych zadań".