Ilustracja interaktywna

R17PMG8M5KEA1
1. Kaplica Zygmuntowska na Wawelu 1519–1533, projekt Bartolomeo Berrecci, 2. Miniatura z Modlitewnika Zygmunta Starego 1524, Stanisław Samostrzelnik, British Library, Londyn, 3. Arrasy wawelskie 1550, Kraków, 4. Ratusz w Poznaniu 1550–1560, projekt Giovanni Battista Quadro, 5. Nagrobek Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta 1574–1575, projekt i wykonanie Bartolomeo Berrecci i Santi Gucci, kaplica Zygmuntowska, 6. Portret królowej Anny Jagiellonki w stroju koronacyjnym 1576, Marcin Kober, katedra na Wawelu, 7. Zamek w Krasiczynie 1580–1631, projekt Galeazzo Appiani, 8. Portret królowej Anny Jagiellonki w stroju wdowim po 1586, Marcin Kober, Muzeum w Wilanowie, 9. Zamek w Baranowie 1591–1606, projekt Santi Gucci, 10. Katedra w Zamościu 1587–1598, projekt Bernardo Morando
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ilustracja interaktywna, która składa się z opisu 10 zdjęć zabytków sztuki renesansowej.

  1. Kaplica Zygmuntowska na Wawelu 1519–1533, projekt Bartolomeo Berrecci – fragment Kaplicy. Zdjęcie przedstawia złotą kopułę kaplicy, która zwieńczona jest walcowatą latarnią z wąskimi, łukowatymi oknami i złotym krzyżem na szczycie.

  2. Miniatura z modlitewnika Zygmunta Starego 1524, Stanisław Samostrzelnik, British Library, Londyn –Zdjęcie przedstawia Maryję, która trzyma nagie dziecko na rękach. Głowę jej zdobi złota korona. Ma długie, kręcone włosy w kolorze blond. Jest ubrana w czerwoną sukienkę ze złotymi ozdobami. Na ramieniu wisi niebieski płaszcz, który podtrzymuje ręką. Stoi na szarym półksiężycu. Jest osłonięte białą szatę. Rękami dotyka zielonej kuli, którą ma Maryja w dłoni. Siedzi na ręce Matki. Głowę obraca w bok. Przed Maryją i Jezusem klęczy mężczyzna. Jest ubrany w czerwoną szatę. Na głowie ma jasną czapkę. Jego ręce są złożone jak do modlitwy. Wzrok kieruje na Matkę Bożą z dzieckiem. Po przeciwnej stronie siedzi anioł z czerwoną książką. Nad Maryją i Jezusem unoszą się anioły po dwóch stronach. Jeden z nich dotyka jej włosy. Drugi trzyma aureolę. Poniżej znajdują się dwa anioły po obu stronach postaci Maryi. Jeden z nich trzyma za pukiel włosów, zaś drugi chowa się za kolorowymi promieniami układającymi się w okrąg.

  3. Arrasy wawelskie 1550, Kraków – Zdjęcie przedstawia fragment arrasu,
    na którym znajdują się dwaj mężczyźni mijający się na drodze. Patrzą
    na siebie nawzajem. Obaj mają długie brody. Są ubrani w brązowe szaty. Każdy z nich wyciąga dłoń. Nad głową jednego z mężczyzn znajduje się aureola. Wokół rosną zielone drzewa.

  4. Ratusz w Poznaniu 1550–1560, projekt Giovanni Battista di Quadro – Zdjęcie przedstawia budowlę z trzypiętrową loggią (pomieszczenie otwarte na zewnątrz arkadami, zwykle przesklepione, zajmujące część lub całą szerokość elewacji). Jest bogato zdobiona. Całość jest zwieńczona attyką w formie muru z trzema wieżyczkami. Attykę zdobi poczet królów z dynastii Jagiellonów od Władysława II Jagiełły i Jadwigi Andegaweńskiej po Zygmunta II Augusta. Na osi symetrii znajduje się wieżyczka z zegarem połączonym z mechanizmem koziołków. Pod nim znajduje się monogram Stanisława Augusta Poniatowskiego. Najwyższą partię budowli stanowi wieża zwieńczona hełmem klasycystycznym. Na jej szczycie znajduje się orzeł. Wokół ratusza znajduje się zabudowa miejska.

  5. Nagrobek Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta 1574–1575, projekt i wykonanie Bartolomeo BerrecciSanti Gucci, kaplica Zygmuntowska – Zdjęcie przedstawia nagrobki dwóch królów, które są ułożone piętrowo, rozdzielone dodatkowym, spłaszczonym łukiem. Nagrobki są ozdobione pionowymi pilastrami. Po dwóch stronach znajdują się nisze, w których umieszczono rzeźby. Na poziomie posadzki znajduje się nagrobek Zygmunta Augusta, powyżej, Zygmunta Starego. Władca został ukazany w pozycji leżącej na boku. Jego tułów opiera się na prawym przedramieniu. Na ramieniu spoczywa odchylona do tyłu koronowana głowa króla. Lewa noga ugięta w kolanie  jest przełożona ponad prawą. Ciało spoczywa
    na tumbie, na której widnieje inskrypcja. Pod tumbą leży trupia czaszka. Nad nagrobkiem Zygmunta Augusta znajduje się nagrobek Zygmunta Starego. Władca został przedstawiony w pozycji leżącej na boku. Jego tułów unosi się lekko ku górze, wsparty na prawym, zgiętym łokciu. Głowę zdobi korona odchylona do tyłu. Lewa noga zgięta w kolanie jest przełożona ponad prawą. Ciało władcy leży na tumbie z inskrypcją.
    Nad nim znajduje się łuk.

  6. Portret królowej Anny Jagiellonki w stroju koronacyjnym 1576, Marcin Kober, katedra na Wawelu – Zdjęcie przedstawia obraz królowej ubranej w szarą bogato zdobioną suknię. W jednej ręce trzyma złote berło, a w drugiej dłoni ma złote jabłko. Na jej głowie znajduje się korona.

  7. Zamek w Krasiczynie 1580–1631, projekt Galeazzo Appiani – Zdjęcie przedstawia budowlę, w jej narożu znajdują się cylindryczna baszta ozdobiona ażurową attyką. Pośrodku baszty znajduje się wieża. Po prawej stronie umieszczono basztę nakryta kopułą. Zamek otacza fosa.

  8. Portret królowej Anny Jagiellonki w stroju wdowim po 1586, Marcin Kober, Muzeum w Wilanowie – Zdjęcie przedstawia obraz królowej, która ma
    na głowie welon. Zakrywa on jej czoło. Ma czarną sukienkę, pod spodem znajduje się biała bluzka. Na szyi wiszą złoty wisiorek i gruby łańcuszek z krzyżem. W ręku trzyma czarną rękawiczkę. Na serdecznym palcu drugiej dłoni znajduje się złoty pierścionek z oczkiem.

  9. Zamek w Baranowie Sandomierskim 1591–1606, projekt Santi Gucci –Zdjęcie przedstawia budowlę, która ma trzy kondygnacje. W narożach znajdują się cztery okrągłe baszty. Pośrodku jest usytuowana prostokątna wieża.

  10. Katedra w Zamościu 1587–1598, projekt Bernardo Morando – Zdjęcie przedstawia kościół wzniesiony na planie kwadratu. To dwukondygnacyjna budowla. Dolna fasada frontowa jest szersza i podzielona jest pilastrami, pomiędzy którymi znajdują się łukowato zamknięte, płytkie wnęki okienne. Górna fasada ozdobiona jest pilastrami w porządku jońskim i zwieńczona zdobnym, wysokim szczytem z trójkątnym naczółkiem.

Ćwiczenie 1

Po zapoznaniu się z ilustracją interaktywną wymień elementy charakterystyczne dla architektury renesansu.

RQKKQMBO4GFJV
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

Na podstawie obejrzanych  ilustracji przedstawiających sztukę renesansu w Polsce zredaguj hasła do krzyżówki, której rozwiązaniem będzie 'renesans'.

R1CV1CODLAA81
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
Ćwiczenie 2

Wypisz skojarzenia do wyrażenia sztuka renesansowa.

RXQH6DUK574MC
(Uzupełnij).
Polecenie 1

Jednym z haseł renesansu była maksyma zaczerpnięta z komedii rzymskiego pisarza Terencjusza Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce. Wyjaśnij, jak rozumiesz to zdanie, a następnie z galerii interaktywnej wybierz obraz, który twoim zdaniem najlepiej ilustruje to hasło. Uzasadnij krótko swój wybór.

R56E8Z26DF9SO
Jednym z haseł renesansu była maksyma zaczerpnięta z komedii rzymskiego pisarza Terencjusza „Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”. Wyjaśnij to pojęcie.

Galeria interaktywna

Film edukacyjny

RQOHQTD172JD1
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Przyroda jako autonomiczny bohater sztuki.
Polecenie 2

Na podstawie filmu scharakteryzuj krótko obraz natury, jaki wyłania się z twórczości malarzy renesansowych.

R126PP2CX8C9P
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Renesansowy ideał piękna opierał się na harmonii i proporcjach. Ceniono w tym czasie klasyczną urodę nawiązującą do wzorców antycznych. Zgodnie z renesansowym kanonem za piękne uznawano proporcjonalne sylwetki. Chętnie noszono miękko układające się tkaniny wzbogacane ozdobami, najchętniej w kontrastujących barwach, przerywających jednolity koloryt ubiorów. Do ulubionych zdobień należały haft, pasmanteria i elementy biżuteryjne, szczególnie perły, stosowane zarówno pojedynczo, jak i w postaci sznurów.

RB28SXQTCHNMD1
Sandro Boticcelli, Simonetta Vespucci jako Flora, fragment obrazu Alegoria wiosny
Źródło: domena publiczna.

Jedną z najbardziej znanych renesansowych piękności była Simonetta Vespucci z z Genui. W wieku 16 lat wyszła za mąż za Marco Vespucciego, z którym przybyła do Florencji. Zachwycili się nią potężni Medyceusze: Wawrzyniec Wspaniały (Lorenzo il Magnifico) oraz jego brat, Julian. Ten ostatni, triumfując na turnieju rycerskim w 1475 roku, poświęcił swe zwycięstwo Simonetcie. Kobiecie nadano przydomek „La Bella”, czyli piękna, niezrównana. Simonetta uznana za najpiękniejszą kobietę we Florencji stała się muzą artystów i natchnieniem poetów. Szczególnie ukochał ją Sandro Botticelli – twarz Simonetty zdobi wiele z jego obrazów.

Kobiety były równie często portretowane za pomocą słowa. W polskiej literaturze renesansowej temat ten pojawia się m.in. w Żywocie człowieka poczciwego Mikołaja Reja czy w Dworzaninie polskim Łukasza Górnickiego. Szczególnie chętnie opisywał kobiece wdzięki Jan Kochanowski. W licznych fraszkach i pieśniach o tematyce miłosnej autor opiewa urodę kobiet. Adresatkami wyznań uwielbienia są m.in. Hanna, Magdalena, jednak uważa się, że pisarz, nawet gdy wybierał inne imię, najczęściej sławił przymioty ukochanej żony – Doroty Podlodowskiej.

Ilustracja interaktywna

R1EPSE8AMJ6XX1
Ilustracja interaktywna przedstawia obraz ukazujący młodą kobietę podczas toalety, w której pomaga jej mężczyzna z brodą. Wyeksponowany jest jej odkryty dekolt. Ma długie włosy. Prawą dłoń trzyma na flakonie perfum. W lewej zebrane długie włosy. Opisy: 1. Piero di Cosimo, Portret Simonetty Vespucci, 1490, Modelka jest ukazana z profilu, z odkrytym biustem. Uwagę przyciąga wspaniałe upięcie włosów ozdobione licznymi klejnotami. Tło obrazu stanowi typowy dla renesansowych portretów pejzaż. Na obrazie Piera di Cosimo zwracają uwagę ciemne chmury skłębione wokół modelki oraz obumarłe drzewo – bardzo wyraziste symbole śmierci. Simonetta Vespucci zmarła 26 kwietnia 1476 r. Miała 23 lata. Wokół szyi Simonetty wije się czarny wąż. Według różnych odczytań może on symbolizować gruźlicę, na którą zmarła najpiękniejsza florentynka, lub nadzieję na zmartwychwstanie (wąż zjadający własny ogon obrazuje cykliczność i odrodzenie). 2. Podpis: Sandro Botticelli, Narodziny Wenus [fragment], ok 1484–1486, Wenus to bogini miłości, piękna i płodności. Modelka została ukazana nago, z rozwianymi włosami, które są jej jedyną ozdobą. Sposób przedstawienia ciała nawiązuje do starożytnych posągów. Gest przesłaniania piersi i łona przywołuje antyczny typ wizerunku Venus pudica, czyli Wenus wstydliwej. 3. Podpis: Sandro Boticelli, Portret młodej kobiety, 1475–1480. W renesansie rozwinęła się sztuka portretu. W pracowni, w której tworzył Sandro Botticelli, powstało kilkanaście obrazów inspirowanych urodą Simonetty Vespucci. Modelkę ukazano z profilu, ubraną w piękną, czerwoną suknię. Szczególną uwagę zwracają długie, kręcone włosy, fantazyjnie splecione i upięte oraz poprzetykane wstążkami i klejnotami. 4. Sandro Botticelli, Portret damy. Simonetta Vespucci jako nimfa, 1480. Modelkę przedstawiono z profilu, ubraną w piękną białą suknię – symbol czystości i niewinności. Na szyi kobiety wisi medalion przedstawiający Apolla i Marsjasza. Zgodnie z przekazami medalion należał do Wawrzyńca Wspaniałego, co miało ukazywać bliską relację Simonetty i Medyceuszy. 5. Sandro Botticelli, Alegoryczny portret kobiety. Kobieta ubrana jest w piękną, strojną suknię. Bogato przystrojone są również jej włosy.Modelka ma odsłoniętą pierś tryskającą mlekiem, co symbolizuje płodność i cud macierzyństwa. 6. Sandro Botticelli, Wenus i Mars, 1483. Scena nawiązuje do mitologii. Przedstawia Wenus, boginię miłości, oraz Marsa – patrona wojny. Uważa się, że bogini była wzorowana na Simonetcie, natomiast towarzyszący jej bóg to Julian Medyceusz. Mars ukazany jest bez zbroi, widzimy jego nagie, muskularne ciało. Wenus natomiast ubrana jest w charakterystyczną suknię skrojoną według mody renesansowej. Obraz jest alegorią triumfu miłości nad wojną.
Tycjan, Młoda kobieta podczas toalety, 1514–1515. Jest to jeden z najpiękniejszych renesansowych portretów przedstawiający urodę kobiety i hołdujący jej. Renesansowi artyści, zgodnie z duchem epoki, w jakiej przyszło im tworzyć, sławili piękno swoich modelek
Źródło: domena publiczna.
1
Polecenie 3

Po śmierci Simonetty Vespucci pisarze porównywali ją do gwiazdy, która zgasła zbyt wcześnie. Wyobraź sobie, że jesteś poetą, który chce opisać piękną kobietę. Zgromadź porównania, którymi można oddać urodę poszczególnych elementów kobiecego ciała.

R75A55TPHLJ2X
Oczy są jak. (Uzupełnij). Usta są jak. (Uzupełnij). Zęby są jak. (Uzupełnij). Skóra jest jak. (Uzupełnij). Włosy są jak. (Uzupełnij)
Polecenie 4
Zapoznaj się z opisami wizerunku Simonetty Vespucci i zredaguj na ich podstawie opis wyglądu najpiękniejszej kobiety włoskiego renesansu.
Zapoznaj się z opisami wizerunku Simonetty Vespucci i zredaguj na ich podstawie opis wyglądu najpiękniejszej kobiety włoskiego renesansu.
RHFCV6DT84Q8Z
(Uzupełnij).