5. Metoda preparowania/upraszczania tekstów w toku edukacji uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi
Efektywna praca z uczniami z doświadczeniem migracji w grupie zróżnicowanej kulturowo wymaga projektowania procesu edukacyjnego na podstawie rozpoznania wymagań poszczególnych uczniów. Uwzględnianie zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych imigrantów, uchodźców i reemigrantów (a także innych grup uczniów) wiąże się z koniecznością indywidualizowania treści kształcenia, wymogów szkolnych oraz procesu oceniania cząstkowego i końcowego. Powstaje zatem pytanie: jak efektywnie realizować zajęcia przedmiotowe w grupie o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych?
Jedną ze sprawdzonych metod indywidualizacji procesu nauczania–uczenia się uczniów z doświadczeniem migracji, szczególnie w zakresie treści kształcenia oraz metod pracy, jest metoda preparowania/upraszczania tekstów. Wspiera ona uczniów ze środowisk migracyjnych pobierających naukę w oddziałach przygotowawczych oraz w głównym nurcie edukacji. Dzięki zastosowaniu tej metody uczniowie kontynuujący naukę w klasach ogólnodostępnych równolegle mogą realizować treści kształcenia zgodnie ze swoimi możliwościami. W tym wypadku, w celu zachowania zadowalającej dynamiki pracy, niezbędne jest również wsparcie nauczyciela oraz uczniów przez innego pedagoga lub asystenta międzykulturowego.
Metoda preparowania/upraszczania tekstów polega na poddaniu tekstu oryginalnego rozmaitym zabiegom upraszczania (na przykład przez usuwanie trudniejszych struktur gramatycznych lub leksykalnych, parafrazowanie), tak aby tekst został dostosowany pod względem formalnym i treściowym do poziomu biegłości językowej, którą reprezentują uczniowie z doświadczeniem migracji. Aby tego dokonać, należy zastosować odpowiednie reguły tworzenia wypowiedzi, biorąc pod uwagę: aspekt leksykalny (dobór słownictwa), aspekt składniowy (budowę zdań), aspekt kompozycyjny i kognitywny (organizację treści) oraz aspekt wizualny (typografię i layout tekstu).
Praca za pomocą spreparowanych tekstów zakłada również opracowywanie zadań, ćwiczeń, kart pracy itd. dostosowanych do możliwości językowych i percepcyjnych uczniów z doświadczeniem migracji.
Praca za pomocą tej metody obejmuje następujące etapy:
Wybór oryginalnych/autentycznych tekstów z podręczników szkolnych.
Analiza oryginalnych tekstów pod kątem występujących w nim struktur gramatycznych i leksykalnych mogących stanowić trudność w rozumieniu treści dla uczniów z doświadczeniem migracji.
Dostosowanie tekstów oryginalnych / uproszczenie treści tekstów do poziomu językowego uczniów, pod względem użytych struktur gramatycznych, słownictwa, złożoności zdań i objętości tekstów.
Na podstawie spreparowanych tekstów przygotowanie materiałów metodycznych wspierających pracę (ćwiczenia wprowadzające do lektury i ćwiczenia po lekturze tekstu skoncentrowane na leksyce i strukturach gramatycznych, sprawdzające stopień zrozumienia tekstu).
Realizacja cyklu zajęć z wykorzystaniem spreparowanych tekstów. Stopniowe zwiększanie ich złożoności leksykalnej i gramatycznej.
Wdrożenie uczniów ze środowiska migracyjnego do korzystania z tekstów zawartych w obowiązkowych podręcznikach przedmiotowych.
Posługiwanie się metodą preparowania/upraszczania tekstów zalecane jest tak długo, jak uczniowie z doświadczeniem migracji tego potrzebują.