Zakończenie
Uczniowie z doświadczeniem migracji należą do grupy uczniów ze zróżnicowanymi/indywidualnymi potrzebami edukacyjnymi. Czynnikiem efektywności działań służących wspieraniu procesów edukacji i integracji uczniów z doświadczeniem migracji w przestrzeni szkoły jest rzetelna diagnoza ich sytuacji życiowej i edukacyjnej. Umożliwia ona rozpoznanie zróżnicowanych/indywidualnych potrzeb uczniów oraz projektowanie działań edukacyjno‑wychowawczych służących organizacji pomocy psychologiczno‑pedagogicznej na terenie szkoły.
Ważne jest, aby uczniowie z doświadczeniem migracji otrzymywali od dyrektorów szkół, specjalistów i nauczycieli wsparcie polegające przede wszystkim na dostosowaniu form i metod pracy, treści kształcenia, wymagań szkolnych i systemu oceniania. Istotne jest, aby, odwołując się do wyników diagnozy, w sposób adekwatny do aktualnych potrzeb wspierać dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji w zakresie nauki języka polskiego jako obcego, wyrównywania różnic programowych i zaległości szkolnych, a także stworzyć im przestrzeń do rozwijania własnej tożsamości kulturowej i religijnej oraz integracji międzykulturowej. Tylko indywidualne podejście służące odkrywaniu potencjału i mocnych stron otworzy tej grupie uczniów drogę do sukcesu na miarę ich możliwości, a także zagwarantuje szanse rozwoju na różnych płaszczyznach życia.
Fakt obecności w polskich szkołach uczniów doświadczających migracji powinien uświadamiać kadrze pedagogicznej konieczność ustawicznego rozwijania kompetencji międzykulturowej, nabywania wiedzy metodycznej oraz umiejętności diagnostycznych niezbędnych w pracy z klasami zróżnicowanymi kulturowo. Nie można zapomnieć, że w edukacji chodzi nie tylko o zdawalność, statystyki, sukcesy, ale przede wszystkim o to, żeby w centrum usytuować dobro uczniów i zadbać o ich wszechstronny rozwój. Przebieg procesu włączania uczniów ze środowiska migrantów w dużej mierze zależy od wiedzy i umiejętności osób odpowiedzialnych za proces edukacyjny oraz modelu zarządzania placówką. Należy pamiętać, że tylko edukacja, która w centrum sytuuje potrzeby i możliwości uczestników procesu edukacyjnego, a nie realizację programu nauczania, której podstawę stanowi równe traktowanie wszystkich uczniów, przynosi oczekiwane efekty edukacyjne oraz wychowawcze.