E-materiały do kształcenia zawodowego

Ekonomiczny bilans paszowy

ROL.10. Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczej – technik rolnik 314207

Dobór pasz dla poszczególnych grup zwierząt

PROGRAM ĆWICZENIOWY

Żywienie zwierząt hodowlanych powinno uwzględniać wiele czynników – trudno wskazać jeden ogólny przepis dobry dla wszystkich. Ponadto im bardziej wyspecjalizowana hodowla, tym więcej czynników należy wziąć pod uwagę, począwszy od głównego przeznaczenia zwierząt. Inaczej żywimy np. krowy mleczne, a inaczej przebiega żywienie w przypadku produkcji wołowiny. Do tego ilość i rodzaj podawanej żywności zmienia się zależności od wagi zwierzęcia. Wraz ze wzrostem tuszy rośnie zapotrzebowanie dzienne.

Planowanie żywienia to również planowanie kosztów, tu przede wszystkim znaczenie ma liczebność stada, czyli jak duża jest hodowla. To również planowanie logistyki – przestrzeni do przechowywania paszy oraz jej transportu, które zależą wprost od liczebności stada.

Każda hodowla ma też swój indywidualny kalendarz żywienia w zależności od gatunku, rasy i celu hodowli, obejmujący okresy kilkutygodniowe lub kilkumiesięczne. Jednocześnie hodowca musi planować budżet roczny pasz, m.in. obliczyć ilości konieczne do zakupienia oraz zgromadzić odpowiednie rezerwy.

R15Sabu453JMi
Film instruktażowy wyjaśniający obsługę programu ćwiczeniowego do projektowania przez dobieranie.
1
R1drt4mSMGtyj
Program ćwiczeniowy pozwalający zaplanować koszty wyżywienia zwierząt.
Program ćwiczeniowy Dobór pasz dla poszczególnych grup zwierząt.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Baza wiedzy dotycząca doboru pasz dla poszczególnych grup zwierząt.

Pasze

Skład i wartości pokarmowe pasz to podstawa bilansu paszowego. Najczęściej stosowany podział pasz to podział na pasze treściwe i objętościowe, przy czym kryterium takiego podziału jest koncentracja składników pokarmowych.
Pasze treściwe to przede wszystkim ziarna zbóż (w formie całych ziaren lub np. śrut), produkty z ich przetwarzania (np. otręby) i produkty uboczne przemysłu spożywczego (np. drożdże piwne, drożdże pastewne).
Pasze objętościowe dzieli się w zależności od ilości zawartej w nich wody na pasze objętościowe soczyste (zielonki, kiszonki, rośliny okopowe) i pasze objętościowe suche (siano, słoma i susze). Zielonki to pasze dostępne latem, głównie trawy, często pobierane przez zwierzęta bezpośrednio na łąkach i pastwiskach. Kiszonki to przetworzone w procesie kiszenia pasze, zarówno ze zbóż (kukurydza), jak i zielonek. Pasze objętościowe soczyste mają więcej wody, a więc niższy wskaźnik suchej masy w kilogramie paszy.
Pamiętaj, że tylko zróżnicowana dieta jest zdrowa dla zwierzęcia, poza białkiem, tłuszczem i węglowodanami, żywność powinna dostarcza niezbędne do prawidłowego funkcjonowania składniki: mikro i makroelementy oraz witaminy. Zróżnicowana dieta jest też łatwiejsza do zbilansowania! Dzieje się tak dlatego, że można dobierać różne ilości bilansowanych składników w kilogramie paszy, bo pasze zawierają różne proporcje tych składników.

Zwierzęta hodowlane

Trzoda chlewna
Hodowla trzody chlewnej obejmuje odchów i produkcję mięsa (prosięta, warchlaki, tuczniki), rozród (lochy nisko- i wysokoprośne) oraz rozwój hodowli stada (hodowlane lochy oraz knury). W zależności od przeznaczenia każda z tych grup ma inne wymagania żywieniowe.
Podstawą diety dla trzody chlewnej są pasze treściwe oraz pasze roślinne bogate w białko. Pasze objętościowe suche i soczyste nie są zalecane w żywieniu trzody chlewnej, wyjątkiem są np. parowane ziemniaki w systemie gospodarskim żywienia.
Dieta trzody chlewnej zmienia się w zależności od wagi zwierzęcia oraz kierunku hodowli.

Drób
Każda z grup drobiu (kurczaki bojlery, kury nioski, indyki, gęsi) ma inaczej określone etapy hodowli, a co za tym idzie również etapy żywienia. W hodowli bojlerów oraz indyków rozróżnia się aż pięć faz, gęsi - dwie, u kur niosek żywienie jest stałe.
Podstawą diety dla drobiu są ziarna zbóż oraz pasze roślinne bogate w białko. Pasze objętościowe suche i soczyste nie są zalecane w żywieniu drobiu. Drób – co do zasady – powinien móc pobierać pokarm do woli, co oznacza, że bilans paszowy drobiu określa minimalne pobranie paszy, w rzeczywistości zwierzęta mogą zjeść nawet do 20 procent paszy więcej (co nie zostało uwzględnione w programie).

Bydło
W hodowli bydła mlecznego dwa podstawowe kryteria to wydajność oraz waga krowy. W zależności od tego określa się zapotrzebowanie bytowe i produkcyjne krowy zarówno pod względem białka, jak i energii. Zapotrzebowanie energetyczne wyraża się w jednostkach energetycznych. Kiedyś stosowano jednostki owsiane (równowartość energetyczna 1 kilograma owsa), obecnie są to jednostki jęczmienne nazywane jednostkami produkcji mlecznej. W programie zastosowano przeliczniki zgodnie z francuskim systemem Inra: zapotrzebowanie bytowe krowy mlecznej to 0,84 jednostek produkcji mlecznej na 100 kilogramów masy ciała, zapotrzebowanie produkcyjne to 0,44 jednostek produkcji mlecznej na kilogram mleka (4 procent tłuszczu).
Pasze zalecane dla krów to przede wszystkim zielonki, kiszonki oraz pasze objętościowe suche. Dietę krowy uzupełniają pasze treściwe, zboża oraz roślinne źródła białka. Proporcja pomiędzy paszami objętościowymi a treściwymi powinna wynosić 60 procent do 40 procent. Im więcej pasz objętościowych, tym lepiej (zdrowiej) dla krowy Nadmiar białka oraz niedobór energii mogą być przyczyną poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu krów nawet ze skutkiem śmiertelnym.

Bilans paszowy

W trakcie planowania żywienia zwierząt gospodarskich rolnik (hodowca) powinien uwzględnić przede wszystkim rodzaj zwierzęcia oraz jego fazę produkcji. Dodatkowo pod uwagę należy wziąć również:

  • porę roku,

  • zalecenia dla rasy i odmiany, które hoduje,

  • możliwości i specjalizację swojego gospodarstwa,

  • szeroką listę dostępnych pasz.

Wpływ na bilans mogą mieć jeszcze inne czynniki związane z warunkami hodowli, na przykład w przypadku indyków duże znaczenie ma temperatura otoczenia. W codziennym żywieniu istotny jest stan fizyczny zwierząt, reakcja na stosowane pasze, cechy indywidualne.
Prawidłowo przeprowadzony bilans paszowy powinien uwzględniać też więcej parametrów, na przykład przy żywieniu krów istotne jest bilansowanie aminokwasów egzogennych, a przy żywieniu trzody chlewnej – strawność pasz. Również suplementacja mikro i makroelementów powinna być szersza niż tylko suplementacja wapnia w postaci kredy pastewnej.

RXC8ETfVoZnGN
Ćwiczenie 1
Pasze można podzielić na treściwe i objętościowe. Dopasuj podane składniki do odpowiedniej grupy.
RibVcoV5kE8he
Ćwiczenie 2
Opracowany został bilans energetyczny dla trzody chlewnej. Recepturę zamieszczoną poniżej sporządzono dla loch. Faza produkcji – lochy luźne i niskoprośne.
Uzupełnij brakujące informacje.

Więcej informacji o tym zagadnieniu znajduje się w e‑booku Zasady sporządzania bilansu paszowegoDTMz3ERqoe‑booku Zasady sporządzania bilansu paszowego

Powiązane ćwiczenia