Wirtualny spacer. Postępowanie karne składa się z kilku etapów. Rozpoczyna się od postępowania przygotowawczego. Prowadzone przez prokuratora śledztwo ma na celu ustalenie, czy zostało popełnione przestępstwo. Na tym etapie odpowiednie prace wykonuje policja, która bada wszelkie ślady i dowody. We wszystkie te czynności zazwyczaj zaangażowani są także technicy kryminalni. Zapoznaj się z ich pracą w Laboratorium Kryminalistycznym Komendy Stołecznej Policji w Warszawie. Pierwsza część spaceru wirtualnego przedstawia wnętrze laboratorium. Przy stole siedzi mężczyzna w białym kitlu i założoną maseczką. Na dłoniach ma niebieskie rękawiczki. Przed mężczyzną na blacie jest rozłożona para dżinsowych spodni. W prawej dłoni trzyma nożyki, a prawą dłonią dotyka spodni. Obok na blacie stoi laptop. Wokół stołu znajdują się różne sprzęty i specjalistyczne urządzenia. Z sufitu zwisają podłużne lampy. Do środka wpada również światło przez okna z jasnymi roletami. Opisy punktów znajdujących w tej części wirtualnego spaceru: 1. Badania DNA. Pracownia badań DNA wchodzi w skład sekcji biologii i osmologii. Prowadzi się tu badania śladów biologicznych, takich jak krew, ślina, nasienie, włosy i ślady kontaktowe. Pracujący tu specjaliści oznaczają i porównują profile DNA, co pozwala na ustalenie pokrewieństwa lub zgodności z materiałem porównawczym. Informacje te wprowadzane są do bazy danych, co umożliwia ich dalsze wykorzystanie. Zdjęcie przedstawia kobietę w białym kitlu, z czepkiem na głowie, rękawiczkami i maseczką. Stoi przy specjalnym urządzeniu i trzyma probówkę. Badanie laboratoryjne wymaga specjalistycznego sprzętu. 2. Kodeks etyczny. Zasady postępowania etycznego biegłego i certyfikowanego specjalisty policyjnego laboratorium kryminalistycznego. Jako biegły/specjalista policyjnego laboratorium kryminalistycznego przestrzegaj następujących zasad: 1. Postępuj uczciwie, etycznie, sumiennie i bezstronnie. 2. Nie dyskryminuj ze względu na rasę, wyznanie, płeć, język, orientację seksualną, status społeczny, wiek, styl życia bądź światopogląd. 3. Pamiętaj, że nadrzędną powinnością biegłego i certyfikowanego specjalisty jest działanie na rzecz organów procesowych. 4. Informuj, zarówno organ zlecający jak i pracodawcę, o wszelkich wcześniejszych kontaktach lub interesie osobistym, który może spowodować konflikt interesów, rzeczywisty lub domniemany. W takich przypadkach podejmuj działania tylko za wyraźną zgodą zleceniodawcy wyrażoną na piśmie. 5. Informuj swojego pracodawcę o wszelkich naciskach zagrażających bezstronności opinii i mogących mieć wpływ na wynik badań. 6. Podejmuj się wykonywania badań i udzielania konsultacji jedynie w ramach swoich kompetencji. 7. Odmawiaj podjęcia zadania, jeśli nie posiadasz kompetencji do jego wykonania lub nie masz dostępu do wymaganych warunków lokalowych i sprzętowych. 8. Upewniaj się, że posiadasz wszystkie dostępne w sprawie materiały dowodowe niezbędne do przeprowadzenia badań i sformułowania wniosków. 9. Ustalaj, czy jakikolwiek materiał dowodowy mógł ulec naruszeniu, zanim został przekazany do badań. 10. Z wyjątkiem sytuacji wymagających przeprowadzenia badań niszczących, przestrzegaj zachowania integralności i bezpieczeństwa materiałów dowodowych, gdy są one w Twoim posiadaniu, a także integralności i bezpieczeństwa wszelkich informacji uzyskanych w wyniku badań. 11. Czynności wykonuj zgodnie z ustalonymi dla pracy biegłego lub certyfikowanego specjalisty zasadami, stosując możliwie dostępne zwalidowane i znormalizowane metody, a także odpowiednie do potrzeb materiały i sprzęt. 12. Przyjmuj pełną odpowiedzialność za wszystkie czynności wykonane pod swoim nadzorem. 13. Wszystkie czynności wykonuj w sposób zapewniający bezpieczeństwo własne, innych pracowników, a także osób postronnych. 14. Prezentuj uzyskane wyniki, sformułowane w formie pisemnej bądź ustnej, w sposób wyważony i bezstronny. 15. Weryfikuj i, jeśli to konieczne, zmień sformułowane wnioski, w przypadku pozyskania nowych informacji, materiału dowodowego lub dostępności nowej metody badawczej. 16. Przestrzegaj zasad poufności, chyba że: a) zostałeś jednoznacznie upoważniony przez zleceniodawcę do ujawnienia określonych informacji; b) posiadasz nakaz sądowy do ujawnienia określonych informacji; c) zachodzi wymóg prawny do udostępnienia wskazanej stronie określonych informacji; lub d) zachodzi bezwzględny obowiązek wobec sądu i stron procesowych w zakresie ujawnienia informacji. 17. Dbaj o poszerzanie wiedzy oraz podnoszenie kwalifikacji poprzez samokształcenie oraz udział w szkoleniach z uwzględnieniem najnowszych opracowań naukowych i rozwoju technologii w danej dziedzinie. 3. Specjaliści z zakresu analizy plam krwawych zajmują się wszystkim, co z nimi związane: od ich wykrycia, przez zabezpieczenie, przeprowadzenie badań, obliczeń i dokumentacji. Często to właśnie ich praca pozwala na ustalenie przebiegu zdarzenia na podstawie kształtu i rozmieszczenia plam krwi (czy też ich braku). Zdjęcie przedstawia dwie postaci w zielonych kitlach, z czepkami na głowach, maseczkami i rękawiczkami. Trzymają ostre narzędzia, które trzymają nad rozłożoną przed nimi na blacie koszulą. Koszula jest jasna i poplamiona krwią. Badanie śladów krwawych. 4. Badania osmologiczne. Pracownia osmologii wchodzi w skład Sekcji biologii i osmologii. Osmologia to stosunkowo młoda dziedzina polskiej kryminalistyki. Zajmuje się zabezpieczeniem i przechowaniem śladów zapachowych w celu badania ich przy pomocy specjalnie wyszkolonych w tym celu psów. Ich zadaniem jest ustalenie zgodności zapachowej materiału dowodowego zabezpieczonego na miejscu zdarzenia z pobranym materiałem porównawczym. Pracownicy tej sekcji Laboratorium Kryminalistycznego KSP są odpowiedzialni za systematyczne prowadzenie tresury i utrzymanie sprawności badawczej pracujących z nimi zwierząt. Zdjęcie przedstawia zakręcony słoik, w którym znajduje się kawałek zawiniętego, jasnego materiału. Z tyłu słoika jest naklejona kartka. Zapach zabezpieczony na miejscu zdarzenia kryminalnego, umieszczony w sterylnym słoiku, z przytwierdzoną metryczką osmologiczną. 5. Praca w terenie. Pracownicy laboratorium często działają w terenie. Uczestniczą w oględzinach i innych czynnościach procesowych dotyczących najpoważniejszych przestępstw popełnianych na obszarze podległym Komendzie Stołecznej Policji. Zdjęcie przedstawia postać z zamazaną twarzą, która ma założone rękawiczki i trzyma pisak. Ubrana jest w czarną bluzę z napisem na plecach: Laboratorium Kryminalistyczne KSP. Przy postaci są różne narzędzia i przybory, które leżą na podłodze. Specjaliści pracują zarówno w terenie, jak i w laboratoriach. Druga część spaceru wirtualnego przedstawia podłużne pomieszczenie z białymi płytkami na ścianach. Pod ścianami stoją stoły robocze oraz biurka. Są na nich specjalne urządzenia, różne narzędzia oraz przybory. Na jednej ze ścian jest okno, za którym jest kolejne pomieszczenie z dużym urządzeniem i z rozpisanymi na ścianie odległościami w metrach. Opisy punktów znajdujących się w tej części spaceru wirtualnego. 1. Laboratorium Kryminalistyczne KSP. Naczelnik Laboratorium Kryminalistycznego jest bezpośrednim zwierzchnikiem Sekcji I, zajmującej się organizacją pracy laboratorium, stołecznego koordynatora ds. techniki kryminalistycznej, sekretariatu i kancelarii, a także zespołu nadzoru. Jego dwóch zastępców odpowiada za poszczególne sekcje laboratorium, w skład których wchodzą specjalistyczne pracownie. Sekcja biologii i osmologii: Pracownia badań DNA, Pracownia badań osmologicznych. Sekcja badań dokumentów: Pracownia klasycznych badań dokumentów, Pracownia technicznych badań dokumentów. Sekcja mechanoskopii: Pracownia badań mechanoskopijnych, Pracownia wypadków drogowych, Pracownia badań broni i balistyki. Sekcja daktyloskopii: Pracownia identyfikacji daktyloskopijnej, Pracownia automatycznej identyfikacji daktyloskopijnej, Pracownia wizualizacji śladów daktyloskopijnych, Pracownia badań traseologicznych. Sekcja chemii: Pracownia badań chemicznych, Pracownia badań płynów ustrojowych na zawartość alkoholu. Sekcja technik audiowizualnych: Pracownia badań cyfrowych nośników danych, Pracownia badań antroposkopijnych, Pracownia badań informatycznych. Ilustracja przedstawia srebrny order w kształcie zbliżonym do gwiazdy. Na jego środku jest złota syrena z mieczem i tarczą na czerwonym herbie ze złotą obwódką. Wokół niego jest biała obręcz z napisem: Laboratorium Kryminalistyczne KSP. Na górze ilustracji jest srebrna szarfa z napisem: Zawsze z prawem. 2. Balistyka. W pracowni badań broni i balistyki technicy ustalają m.in. rodzaj, typ, model oraz kaliber broni palnej użytej do popełnienia przestępstwa. Badają też amunicję i odnalezione na miejscu zbrodni łuski i pociski, dzięki czemu można dokonać identyfikacji broni palnej. Zajmują się też określeniem zdatności broni do oddania strzału. Łuski i pociski z miejsc przestępstw odsyłane są do Centralnego Laboratorium Kryminalistyki Policji w celu porównania ich z prowadzonym tam Krajowym Zbiorem Łusek i Pocisków. Badania w tej pracowni dotyczą także odporności przedmiotów na penetrację pociskiem miotanym oraz uszkodzeń postrzałowych odzieży i innych przedmiotów. Zdjęcie przedstawia dwa manekiny. Manekin po lewej siedzi na krześle. Przed nim po prawej stoi drugi manekin, który trzyma wycelowany w pierwszego pistolet. Z pistoletu wydobywają się trzy linie strzału: zielona z numerem jeden, żółta z numerem dwa i czerwona z numerem trzy. W tle jest biała ściana. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji. 3. Mechanoskopia. Pracownia badań mechanoskopijnych wchodzi w skład Sekcji mechanoskopii. Pracujący tu technicy zajmują się identyfikacją narzędzi i innych przedmiotów na podstawie śladów ich użycia. Badają również m.in. autentyczność oznaczeń identyfikacyjnych naniesionych na różnych podłożach oraz znaczników, cechowników i numeratorów. W badaniach mechanoskopijnych wykorzystuje się różne zjawiska fizyczne i chemiczne charakterystyczne dla materiałów, z jakich zbudowane są przedmioty. Dlatego pomieszczenia pracowni bardziej przypominają warsztat mechaniczny niż laboratorium. Zdjęcie przedstawia otwartą walizkę, w której znajdują się różne narzędzia i przybory. Wśród nich są między innymi nożyczki, młotek, klucz, śrubokręty, obcęgi, miarka, koszulki foliowe, papierowe koperty, długopis, ołówek. Podręczne wyposażenie technika. 4. Zadania. Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Stołecznej Policji w obecnej formie zostało powołane do życia 1 października 1992 roku. Jest jedną z największych tego typu placówek w kraju. Zajmuje się wydawaniem opinii kryminalistycznych potrzebnych organom ścigania i wymiarowi sprawiedliwości. Bierze udział w planowaniu, organizacji i ocenie jakości czynności techniczno‑kryminalistycznych wykonywanych na miejscu przestępstw i zdarzeń. Zdjęcie przedstawia dwupiętrowy pałac o żółtej elewacji. Po środku jest fronton z wysokimi kolumnami. Na szczycie frontonu jest jasna rzeźba orła w koronie z rozpostartymi skrzydłami. Przed budynkiem jest plac oraz lampy uliczne. W tle jest niebo z chmurami. Pałac Mostowskich w Warszawie, siedziba Komendy Stołecznej Policji.

Spacer wirtualny zaczynamy od zwiedzania aresztu w Komendzie Stołecznej Policji w Warszawie. Jesteśmy w niewielkiej celi. Jest ona cała wyłożona jasnymi kafelkami, pod sufitem zamontowana jest kamera. W celi znajdują się dwa duże prostopadłościany służące do siedzenia i spania, jest też niewielki blat i stojąca przy nim ława. Grzejnik i okno zasłonięte są kratą. Drzwi celi są stalowe, masywne z wizjerem. Na drzwiach przyklejone są trzy duże kartki. Opis: To rzecz oczywista, że nikt nie chce trafić do aresztu – wiedzą to nawet dzieci bawiące się w policjantów i złodziei. Poznaj celę aresztu w Komendzie Stołecznej Policji w Warszawie i dowiedz się, w jakich sytuacjach można do niej trafić. Poznawanie aresztu zaczynamy od informacji poświęconych ograniczeniu wonności: Konstytucja gwarantuje każdemu nietykalność i wolność osobistą. W ustawach wskazano jednak sytuacje, w których prawa te mogą być ograniczane. Zgodnie z polskimi przepisami policja lub inne upoważnione do tego służby w uzasadnionych przypadkach mają prawo zatrzymać każdą osobę, której nie chroni immunitet, na okres do 48 godzin. W tym czasie osoba zatrzymana może zostać przekazana do dyspozycji sądu. Zdjęcie przedstawia policjantów podczas patrolu. Dwóch policjantów stoi przy samochodzie policyjnym. Naprzeciw funkcjonariuszy stoi mężczyzna. Źródło: Patrol policji, Polska Zielona Sieć, pl.wikipedia.org, CC BY 2.0. Następnie poznajemy areszt. Opis: O areszcie tymczasowym decyduje sąd. Wyznacza on również czas jego trwania – maksymalnie trzy miesiące (choć w pewnych sytuacjach okres ten może zostać przedłużony). Jeśli w ciągu 24 godzin od przekazania zatrzymanej osoby do dyspozycji sądu nie zostanie wobec niej zastosowany areszt tymczasowy, musi ona zostać zwolniona. Zdjęcie przedstawia dwa radiowozy. Na przedzie stoi radiowóz będący samochodem osobowym. Stoi przy nim funkcjonariusz policji w mundurze. Za tym samochodem stoi drugi radiowóz. To duży bus. Źródło: Policyjne radiowozy, Cezary p, pl.wikipedia.org, CC BY‑SA 4.0. Kolejnym elementem naszego spaceru jest zapoznanie się z przesłankami do tymczasowego aresztowania. Opis: Areszt tymczasowy jest najbardziej dotkliwym środkiem zapobiegawczym. Sąd powinien decydować o nim w ostateczności. Jeśli to możliwe, zobowiązany jest zastosować inne zabezpieczenie, np. poręczenie majątkowe lub dozór policyjny. Przesłanki stosowania przez sąd aresztu tymczasowego określa Kodeks postępowania karnego. Jest to potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania połączona z istnieniem dowodów z dużym prawdopodobieństwem wskazujących na to, że oskarżony (podejrzany) popełnił zarzucany mu czyn. Inną przesłanką jest zapobiegnięcie popełnieniu przez oskarżonego nowego ciężkiego przestępstwa. Mogą to być też uzasadnione obawy, że osoba, w sprawie której toczy się postępowanie, może podjąć próbę ucieczki lub ukrycia się albo utrudniać prowadzenie tego postępowania, np. skłaniając świadków do składania fałszywych zeznań. Zdjęcie przedstawia kompleks budynków aresztu śledczego. Budynki są duże, zbudowane z czerwonej cegły, kilkukondygnacyjne. Dolną część aresztu zasłania wysoki, betonowy mur. Źródło: Areszt śledczy w Olsztynie, Antekbojar, pl.wikipedia.org, CC BY‑SA 4.0. Kolejnym etapem spaceru jest poznanie praw osoby aresztowanej. Opis: Osoba tymczasowo aresztowana ma prawo zawiadomić o miejscu swojego aktualnego pobytu osobę najbliższą lub inne osoby, stowarzyszenia, organizacje i instytucje (należy podać adres), a także swojego obrońcę. Tymczasowo aresztowany cudzoziemiec ma ponadto prawo powiadomić o miejscu swojego aktualnego pobytu właściwy urząd konsularny lub przedstawicielstwo dyplomatyczne. Osoba tymczasowo aresztowana co do zasady może korzystać z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że zakłóca to porządek ustalony w areszcie śledczym lub sprzeciwiają się temu względy bezpieczeństwa lub względy sanitarne. Nie może ona jednak posiadać środków łączności, urządzeń technicznych służących do rejestrowania i odtwarzania informacji, sprzętu komputerowego, a także, poza depozytem, przedmiotów i dokumentów, które mogą utrudniać prawidłowy tok postępowania karnego. Za zgodą organu, do którego dyspozycji pozostaje, oraz dyrektora aresztu może korzystać z wyżywienia, środków leczniczych i higieny otrzymywanych spoza aresztu śledczego. Zdjęcie przedstawia kraty, za którymi znajduje się cela. Źródło: Cela, Ichigo121212, pixabay.com, CC 0. Następnym etapem spaceru jest przyjęcie do aresztu. Podczas przyjęcia do aresztu osoba tymczasowo aresztowana musi podać swoje dane osobowe. Powinna też udzielić informacji m.in. o swoim stanie zdrowia, o tym, czy pali papierosy, czy przebywała już w zakładach karnych i aresztach śledczych. Zebranie tych danych ułatwia prawidłowe rozmieszczenie osadzonych w celach. Osoba tymczasowo aresztowana ma obowiązek poddania się czynnościom identyfikacyjnym, czyli np. sfotografowaniu, oględzinom zewnętrznym ciała, pobraniu odcisków oraz okazaniu innym osobom. Zdeponowaniu podlegają dokumenty aresztanta, pieniądze oraz wskazane przez personel przedmioty. Zdjęcie przedstawia kartę daktyloskopijną do celów dowodowych / wykrywczych i identyfikacyjnych. Karta ma postać formularza, który wypełniają policjanci. Zawiera dane osobowe (nazwisko, imiona, imię ojca, imię matki, miejsce zamieszkania, płeć, datę urodzenia, PESEL, miejsce urodzenia), a także obywatelstwo, powód daktyloskopowania. Na karcie znajdują się pola, na których zostają złożone odciski wszystkich dziesięciu palców, a także jednoczesne odciski czterech palców lewej i prawej ręki. Na dole karty znajdują się rubryki, w których podpis składa osoba przeprowadzająca daktyloskopowanie i osoba poddana daktyloskopowaniu. Źródło: Wzór karty daktyloskopijnej palców, infor.pl, do użytku edukacyjnego. Podczas spaceru dowiadujemy się, jak odbywa się przedstawienie wyroku sądu. Opis: Postępowanie przed sądem kończy się wydaniem wyroku. Sąd może uznać winę oskarżonego i wymierzyć mu karę. Kodeks karny przewiduje karę grzywny, karę ograniczenia wolności, karę pozbawienia wolności, karę 25 lat pozbawienia wolności oraz karę dożywotniego pozbawienia wolności. Sąd może również oskarżonego uniewinnić. Zdjęcie przedstawia wejście do budynku Sądu Najwyższego. Budynek jest nowoczesny, ma przeszklone ściany, a przed wejściem znajdują się duże rzeźby przedstawiające Kariatydy. Źródło: Kariatydy w Gmachu Sądu Najwyższego, Wojciech Muła, pl.wikipedia.org, CC BY‑SA 4.0. Po opisie procedury wydawania wyroku poznajemy pojęcie środka karnego. Opis: Niezależnie od nałożonej kary sąd ma prawo zastosować wobec skazanego środek karny. Jest to dodatkowa dolegliwość wymierzana obok kary lub niekiedy zamiast niej. Art. 39 Kodeksu karnego zawiera listę środków karnych: pozbawienie praw publicznych; zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej; zakaz prowadzenia działalności związanej z wychowaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi; zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu; zakaz wstępu na imprezę masową; zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych; nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym; zakaz prowadzenia pojazdów; świadczenie pieniężne; podanie wyroku do publicznej wiadomości. Zdjęcie przedstawia zewnętrzną ścianę Sądu Najwyższego. Jest ona otoczona szeregiem kolumn, które zwieńczone są płaskorzeźbami wag szalkowych. Przed budynkiem rosną liczne, zielone drzewa. Źródło: Gmach Sądu Najwyższego w Warszawie, Darwinek, pl.wikipedia.org, CC BY‑SA 3.0. Podczas wirtualnego spaceru możemy się także dowiedzieć czym jest pozbawienie praw publicznych. Opis: Środkiem karnym szczególnego rodzaju jest pozbawienie praw publicznych. Zastosowanie go oznacza utratę przez skazanego praw wyborczych czynnych oraz biernych, prawa do pełnienia funkcji w organach państwowych i samorządowych, utratę orderów i odznaczeń, a także degradację stopnia wojskowego do szeregowego. Zdjęcie przedstawia wysoki mur z drzwiami wejściowymi. Mur zwieńczony jest drutem kolczastym. Za murem znajduje się budynek zakładu karnego. Źródło: Zakład karny w Chełmie, Alina Zienowicz Ala z, pl.wikipedia.org, CC BY‑SA 3.0. Ostatnim etapem naszego spaceru jest poznanie przykładu dotyczącego zatrzymania przez policję. Opis: Cytat. Policjanci zatrzymali na terenie Warszawy dwóch mężczyzn, którzy podając się za policjantów, telefonowali do pokrzywdzonych i prosili o przekazanie im swoich oszczędności. Na razie wiadomo o kilkunastu osobach, które straciły łącznie 64 400 złotych, ale funkcjonariusze nie wykluczają, że pokrzywdzonych może być więcej. Ponadto w ich miejscach zamieszkania zabezpieczono narkotyki oraz telefony, karty płatnicze i dokumentację bankową. Wobec obu zatrzymanych sąd zastosował tymczasowy areszt na okres trzech miesięcy. Koniec cytatu. Źródło cytatu: Komenda Powiatowa Policji w Otwocku, kppotwock.policja.waw.pl. Zdjęcie przedstawia dwóch policjantów w strojach cywilnych, którzy prowadzą między sobą mężczyznę. Mężczyzna ma skute kajdankami ręce za plecami. Jego twarz jest zasłonięta. Wszyscy zmierzają w kierunku zaparkowanego radiowozu. Źródło: Policjanci z zatrzymanym, policja.waw.pl, CC BY‑SA 4.0.