Dobór w grupy projektowe
Jest kilka istotnych zasad doboru w grupy projektowe. Jak już wskazano wcześniej, ważne, by o tym działaniu myśleć w kategoriach pozytywnych – dobór, a nie stygmatyzujących – podział na grupy.
Nauczyciel może zdecydować, czy uczniowie dobierają się zgodnie z własnymi preferencjami, czy dobór jest całkowicie kierowany przez niego, czy może przeprowadza go we współpracy z uczniami. Ten ostatni wariant wymaga jednak wcześniejszego przygotowania uczniów. Walorem uczestniczenia nauczyciela w doborze grup projektowych jest umożliwienie uczniom sprawdzenia się w różnych rolach w grupie czy we współpracy z różnymi grupami. Jeśli nauczyciel dobrze (przekonująco) wyjaśni swój zamysł uczniom, nie będzie większego problemu z uznaniem przez uczniów jego współudziału w procesie tworzenia grup projektowych.
Grupy nie powinny być zbyt liczne. Istotnymi czynnikami w określeniu wielkości grupy są wiek uczniów i zakres tematu projektu.
Zasady pracy w grupie są następujące: uczymy się słuchać, uzgadniamy, a nie uśredniamy, szukamy mocnych stron partnerów, nie krytykujemy bez potrzeby, liczy się praca wszystkich, dbamy o atmosferę, pytamy i prosimy, mówimy, jeśli chcemy, by nasze zdanie zostało uwzględnione, jesteśmy życzliwi, cenimy własne pomysły, ale i pomysły innych, kontrolujemy czas.
Aby zespół dobrze funkcjonował, konieczne jest określenie ról członków zespołu, przypisanie im zadań do realizacji. Sprawnie działający zespół projektowy musi mieć swojego lidera. Zespół może sam go wybrać, kandydata może też zaproponować nauczyciel. W drugim przypadku nauczyciel powinien dobrze rozważyć kandydaturę. Nie chodzi tu jedynie o formalne predyspozycje, ale o to, czy dana osoba ma szanse na akceptację przez grupę. W odwrotnym wypadku może się pojawić lider nieformalny. Dlatego tak ważne jest, by w doborze lidera czynny udział miała grupa uczniów, którzy będą z liderem współpracować (Mikina, Zając, 2012).
Narzędzia do oceny pracy metodą projektów – przykłady
W publikacjach dotyczących metody projektu można łatwo znaleźć propozycje narzędzi służących do pomiaru efektów pracy tą metodą, w szerokim spektrum od kompetencji poznawczych, twórczych, kreatywnych, po umiejętność współpracy, oceniania, samoocenę i szereg innych. Zaprezentowane poniżej przykłady takich narzędzi można wykorzystać do tworzenia spersonalizowanych narzędzi, dostosowanych do potrzeb konkretnej grupy, np. grupy wiekowej uczniów, którzy realizują projekt.
Przykład 1. Karta samooceny
Numer w dzienniku:
Kryterium | TAK | NIE |
|---|---|---|
W pracach nad projektem uczestniczyłem/uczestniczyłam wytrwale i systematycznie. | ||
Miałem/miałam cenne pomysły, które przyczyniły się do postępów pracy zespołu. | ||
Słuchałem/słuchałam propozycji innych i nigdy ich nie krytykowałem/krytykowałam. | ||
Nie miałem/nie miałam większych trudności w wykonywaniu powierzonych mi zadań. | ||
W przypadku pojawiających się problemów starałem/starałam się znaleźć jakieś rozwiązanie. | ||
Jeżeli miałem/miałam problemy, prosiłem/prosiłam o pomoc kolegów w grupie. | ||
Jeżeli moi koledzy mieli problemy, pomagałem/pomagałam im najlepiej, jak umiałem/umiałam. | ||
Uczestniczyłem/uczestniczyłam we wszystkich wyznaczonych spotkaniach zespołu. | ||
Wykonywałem/wykonywałam wszystkie powierzone mi zadania. | ||
Swoją pracę wykonywałem/wykonywałam terminowo. | ||
Dzięki pracy nad projektem w ramach kontaktów społecznych nauczyłem/nauczyłam się (wskaż 3 rzeczy): | ||
Dzięki realizacji projektu dowiedziałem/dowiedziałam się, że (wymień 3 najważniejsze fakty, które zapamiętałeś/zapamiętałaś): | ||
Dzięki realizacji projektu umiem (wymień 3 zdobyte umiejętności): | ||
Źródło: Metoda projektów nie tylko w gimnazjum. Poradnik dla dyrektorów i nauczycieli (s. 46), A. Mikina, B. Zając, 2012, Warszawa: ORE.
Przykład 2. Karta samooceny osoby wykonującej pracę projektową
Karty samooceny nauczyciel może projektować sam, wprowadzając własne kategorie, adekwatnie do potrzeb.
Imię i nazwisko uczestnika/uczestniczki projektu:
Lp. | Kryterium | Etap I | Etap II | Zakończenie projektu | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tak | Częściowo | Nie | Tak | Częściowo | Nie | Tak | Częściowo | Nie | ||
1. | Uczestniczyłem/uczestniczyłam w wyborze tematu pracy projektowej. | |||||||||
2. | Uczestniczyłem/uczestniczyłam w opracowaniu opisu projektu. | |||||||||
3. | Uczestniczyłem/uczestniczyłam w planowaniu pracy zespołu | |||||||||
4. | Poszczególne etapy projektu wykonywałem/wykonywałam systematycznie. | |||||||||
5. | Zaplanowane zadania wykonywałem/wykonywałam terminowo. | |||||||||
6. | W pełni zaangażowałem/zaangażowałam się w prace projektowe zespołu. | |||||||||
7. | Motywowałem/motywowałam kolegów do podjęcia działań związanych z wykonywaniem projektu. | |||||||||
8. | Unikałem/unikałam tworzenia konfliktowych sytuacji w grupie. | |||||||||
9. | Pomagałem/pomagałam kolegom w przypadku, gdy mieli trudności. | |||||||||
10. | W realizacji projektu korzystałem/korzystałam z różnorodnych źródeł. | |||||||||
11. | Jestem zadowolony/zadowolona z mojej pracy w zespole. | |||||||||
12. | Moje refleksje i uwagi związane z wykonywaniem projektu w zespole. | |||||||||
13. | Moja praca zasługuje na ocenę szkolną (1–6). | |||||||||
Przykład 3. Arkusz obserwacji zachowań w grupie
Imię ucznia/uczennicy | A… | B… | C… | D… |
|---|---|---|---|---|
Zachowania | ||||
Uważnie słucha innych, nie przerywa cudzych wypowiedzi, czeka, żeby zabrać głos, aż inni skończą. | ||||
Zwięźle przedstawia swoje opinie, nie robi dygresji. | ||||
Swoje opinie i uczucia wyraża wprost, nie stosuje aluzji. | ||||
Jego/jej komunikaty niewerbalne są zgodne z werbalnymi. | ||||
Zadaje pytania i parafrazuje wypowiedzi innych, by upewnić się, czy dobrze je rozumie. |
Źródło: Metoda projektów nie tylko w gimnazjum. Poradnik dla dyrektorów i nauczycieli (s. 45), A. Mikina, B. Zając, 2012, Warszawa: ORE.
Przykład 4. Arkusz oceny umiejętności ucznia doskonalonych podczas całego projektu
Grupa:
Temat projektu:
Termin prezentacji:
Etap realizacji projektu | Umiejętności | Ocena (punktowa, opisowa, inna) |
|---|---|---|
Wybór problemu i formy działania |
| |
Zaplanowanie pracy nad projektem i prezentacja końcowa |
| |
Realizacja zaplanowanych działań |
| |
Prezentacja i podsumowanie |
| |
Praca w grupie |
|
Źródło: Metoda projektów nie tylko w gimnazjum. Poradnik dla dyrektorów i nauczycieli (s. 48), A. Mikina, B. Zając, 2012, Warszawa: ORE.