Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki

Rośliny spotykamy na każdym kroku – rosną w ogrodzie, parkach i na miejskich trawnikach. W kwiaciarniach kupujemy kwiaty, a na targowisku warzywa i owoce. Z włókien roślin, np. bawełny czy lnu, zrobione są nasze ubrania. Rośliny rosną także w doniczkach w naszych domach. Warto umieć o nie odpowiednio zadbać.

R70nOHqcA0BlA1
Hodując własną roślinę, możesz poznać jej cykl życiowy
Już wiesz
  • że niektóre rośliny, np. drzewa, żyją bardzo długo;

  • że niektóre rośliny są trujące;

  • że rośliny są też naszym pożywieniem oraz że używamy ich m.in. do produkcji odzieży.

Nauczysz się
  • samodzielnie prowadzić hodowlę roślin;

  • omawiać cykl życiowy rośliny;

  • rozróżniać rośliny jednoroczne, dwuletnie i wieloletnie.

iS7pKOL3zT_d5e157

1. Zakładamy hodowlę roślin

Większość otaczających nas roślin wyrasta z nasion. Jedne potrzebują do tego wielu lat (drzewa owocowe), inne – kilku tygodni lub miesięcy. Na przykład słonecznik możemy wysiać wiosną, a już latem lub jesienią cieszyć się pięknymi kwiatami. Dużą część roślin, które zjadamy, zasiano, następnie podlewano i cierpliwie pielęgnowano, aż w końcu całkowicie dojrzałe rośliny lub tylko potrzebne ich części, np. owoce, mogły zostać zebrane. (bibliography_iS7pKOL3zT_d511t216, bibliography_iS7pKOL3zT_d511t241)

RED2FPJcqczRO1
Uprawa roślin na działce czy w przydomowym ogródku nie tylko uczy odpowiedzialności, ale też pozwala samodzielnie wyhodować lubiane przez nas owoce, warzywa i kwiaty
Uprawa rośliny
Obserwacja 1

Zaobserwowanie etapów wzrostu i rozwoju rośliny.

Co będzie potrzebne
  • doniczka plastikowa z podstawką,

  • folia spożywcza,

  • ziemia ogrodowa,

  • drobne kamyki,

  • woda,

  • nasiona fasoli lub innej rośliny jednorocznej.

Instrukcja
  1. Na dno doniczki nasyp nieco kamyków (dzięki nim woda nie będzie zatrzymywała się w dolnych warstwach ziemi). Zwróć uwagę na to, aby doniczka miała w dnie kilka dziurek.

  2. Wypełnij doniczkę ziemią do poziomu niższego o około 1 cm od jej brzegu.

  3. Zrób w ziemi płytki dołek i włóż tam 2–3 nasiona rośliny, którą chcesz wyhodować. Zasyp dołek ziemią i podlej.

  4. Na doniczkę nałóż folię spożywczą i przymocuj ją gumką – w ten sposób stworzysz miniaturową szklarnię i zapewnisz roślinie odpowiednią ilość ciepła.

  5. Regularnie sprawdzaj, czy ziemia nie jest zbyt sucha, i co pewien czas podlewaj roślinę.

  6. Gdy z ziemi wyrośnie mała roślina, możesz zdjąć folię. Pamiętaj, by trzymać doniczkę w cieple, a po zdjęciu folii podlewać roślinę nieco częściej.

  7. Obserwuj, jak twoja roślina rośnie i się rozwija.

  8. Zanotuj wynik obserwacji.

Podsumowanie

Jeśli prawidłowo udało ci się posadzić roślinę i dbać o nią, to będzie ona rosnąć i się rozwijać.

iS7pKOL3zT_d5e254

2. Cykl życiowy rośliny

Hodując roślinę, możesz poznać jej cykl życiowy. Roślina rozwija się z nasion – mówimy, że kiełkuje. Początkowo nasiona leżą w ziemi, a potem – jeśli mają odpowiednie warunki, np. dostęp do wody i odpowiedniej ilości ciepła – zaczynają kiełkować. Przez pewien czas roślina zwiększa swoje rozmiary. Wreszcie zaczyna wydawać kwiaty i owoce. Wszystkie te przemiany to właśnie cykl życiowy.

R107CyAc87oP21
iS7pKOL3zT_d5e290

3. Długość życia roślin

Ze względu na to, w jakim okresie zachodzi cykl życiowy, rośliny dzieli się na jednoroczne, dwuletnie i wieloletnie. Rośliny jednoroczneroślina jednorocznaRośliny jednoroczne to takie, które w tym samym roku (na wiosnę) kiełkują, a już po kilku miesiącach wydają owoce i kwiaty. Żyją od wiosny do jesieni – później obumierają. Gdybyśmy zostawili je samym sobie, kolejnej wiosny na ich miejscu wyrosłyby nowe rośliny. To dlatego, że jesienią wydają one nasiona, które podczas zimy czekają w ziemi, pod śniegiem, a na wiosnę kiełkują. Takimi roślinami są pszenica, fasola, mak oraz wiele kwiatów, jak aksamitka lub groszek pachnący.

Ciekawostka

Nasiona potrafią przetrwać wiele lat w oczekiwaniu na sprzyjające warunki – przez ten czas nie gniją i zachowują zdolność do kiełkowania. Dlatego już w starożytności przechowywano ziarno w spichlerzach. Znane są przypadki, gdy roślina wyrosła z nasiona liczącego sobie tysiące lat.

Rośliny dwuletnieroślina dwuletniaRośliny dwuletnie to takie, które kiełkują wiosną jednego roku i gromadzą zapasy na przykład w korzeniu, jak marchew i buraki. Jesienią nadziemna część rośliny usycha. Trudny czas zimy przeżywają tylko części podziemne. Wiosną część nadziemna odrasta, po czym wytwarza kwiaty i owoce, a jesienią obumiera. W przypadku wielu warzyw zbieramy właśnie wypełnione substancjami odżywczymi korzenie, dlatego uprawiamy je tylko przez jeden rok. Gdybyśmy jednak zostawili taką roślinę na zimę w ziemi, następnego roku wytworzyłaby ona kwiaty i nasiona. Roślinami dwuletnimi jest wiele kwiatów hodowanych w ogrodach – np. malwy, złocienie i bratki, a także liczne warzywa: marchew, buraki, cebula i inne.

R1JB5UhorVFDk1
Burak w pierwszym roku nie wytwarza kwiatów, a jedynie powiększa swoją objętość. W drugim wytwarza kwiaty, które później przekształcają się w owoce z nasionami

Rośliny wieloletnieroślina wieloletniaRośliny wieloletnie żyją dłużej niż rok czy dwa. Niektóre z nich, np. drzewa, mogą żyć nawet setki albo tysiące lat. Osiągają one dojrzałość po kilku latach – po tym czasie zaczynają wydawać nasiona. Rośliny wieloletnie na ogół mogą kwitnąć i owocować każdego roku. Jednak niektóre, np. bambus, kwitną tylko raz w życiu. Wieloletnie są m.in. wszystkie drzewa. Niektóre rośliny co roku tracą pędpędpęd, który odrasta im na wiosnę – zimę przeżywają ich części podziemne, np. korzenie lub podziemne części łodygi. Takie rośliny nazywamy bylinamibylinabylinami.

Ciekawostka

Najstarszym drzewem w Polsce jest rosnący niedaleko Lubania na Dolnym Śląsku Cis Henrykowski. Uczeni ustalili, że liczy on sobie około 1280 lat.

RkBi3X27ysN051
Źródło: BobArctor (http://commons.wikimedia.org), public domain.
iS7pKOL3zT_d5e360

Podsumowanie

  • Cykl życiowy większości roślin zaczyna się od nasiona. Potem roślina kiełkuje, rośnie, aż wreszcie wydaje kwiaty. Z kwiatów rozwijają się owoce zawierające nasiona.

  • Ze względu na długość życia rośliny dzielimy na jednoroczne, dwuletnie i wieloletnie.

Praca domowa
Polecenie 1.1

Dowiedz się, jakie warzywa i owoce najczęściej kupuje twoja rodzina. Poszukaj w odpowiednich źródłach i określ, czy są to rośliny jednoroczne, dwuletnie czy wieloletnie.

iS7pKOL3zT_d5e521

Słowniczek

bylina
bylina

roślina wieloletnia, której naziemna część umiera pod koniec każdego okresu wegetacyjnego; przeżywa jedynie część podziemna, z której na wiosnę wyrasta nowa łodyga z liśćmi

pęd
pęd

nadziemna część rośliny, czyli łodyga z liśćmi

roślina dwuletnia
roślina dwuletnia

roślina realizująca cykl życiowy przez dwa lata: w pierwszym roku rosną na wielkość, a w drugim wydają kwiaty, owoce i nasiona

roślina jednoroczna
roślina jednoroczna

roślina realizująca cykl życiowy w ciągu jednego roku

roślina wieloletnia
roślina wieloletnia

roślina, która wielokrotnie w ciągu życia kwitnie oraz wydaje owoce i nasiona

iS7pKOL3zT_d5e625

Zadania

Ćwiczenie 1
R1BpBrr5bsZ9g1
zadanie interaktywne
Źródło: Barbara Szydzik, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
RJIjcJwH0OI4E1
zadanie interaktywne
Źródło: Barbara Szydzik, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 3
Rrmxt9C3Opewn1
zadanie interaktywne
Źródło: Barbara Szydzik, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 4
RTaoAjo1LGtPH1
zadanie interaktywne
Źródło: Barbara Szydzik, licencja: CC BY 3.0.
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida