R1jUJom9v1Dtw
Ilustracja przedstawia lądujące helikoptery. Uzbrojeni mężczyźni ewakuują się, biegnąc w ich kierunku.

Światowe procesy dekolonizacyjne, konflikty zimnowojenne i proces rozpadu „imperium szatana”. ZSRS na przełomie lat 80. i 90

Śmigłowce US Navy podczas wojny wietnamskiej.
Źródło: James K. F. Dung, 1966, National Archives and Records Administration, domena publiczna.

Konflikty zimnowojenne w latach i 80. XX wieku. Wojna w Afganistanie

RRn9ZOK8yZOIZ1
Azja po II wojnie światowej.
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Wojny w Afganistanie

Afganistan po jedenastu stuleciach odzyskał niepodległość w połowie XVIII w. Jednak w dalszym ciągu targały nim wojny domowe, a w XIX w. kraj stał się miejscem rywalizacji Rosji i Wielkiej Brytanii. Doprowadziło to do trzech wojen brytyjsko‑afgańskich, które ostatecznie zakończyły się uznaniem niepodległości Afganistanu przez oba państwa w 1921 r..

W 1979 r. o Afganistanie przypomniał sobie Związek Sowiecki i dokonał zbrojnej interwencji na terytorium tego kraju. Podczas tej wojny, wpisującej się w zimnowojenny konflikt, Stany Zjednoczone pomagały walczącym z sowieckimi wojskami Afgańczykom, również militarnie.

Rprc13bP3XC2a
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Dlaczego doszło do interwencji w Afganistanie?

Wojna afgańsko‑sowiecka

RA4HMClVDqZjX1
Oś czasu.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenia

1
11
Ćwiczenie 1

Na podstawie ilustracji zaznacz na mapie Azji kraje zagrożone, według zwolenników teorii domina, ekspansją komunizmu.

R1BqTKe7V9g3e
Ilustracja ukazująca amerykańską teorię domina
Źródło: dostępny w internecie: insidethevietnamwar.weebly.com, tylko do użytku edukacyjnego.
R1A6zUqyiVR5d
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Ćwiczenie 1
RA1EAkHB3uM0F
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
1
Ćwiczenie 2

Na podstawie fotografii przedstawiającej scenę z musicalu „Hair” wskaż dwa elementy świadczące o antywojennej wymowie przedstawienia.

RoCjM3IwmAqwV
Scena z musicalu „Hair”. Przedstawienie po raz pierwszy wystawiono na Broadwayu w 1968 roku.
Źródło: BY SCOTT GORMAN, HART HOUSE THEATRE, dostępny w internecie: thevarsity.ca, tylko do użytku edukacyjnego.
RUoyemaOyBnqQ
Element 1 (Uzupełnij) Element 2 (Uzupełnij).
Ćwiczenie 3

Zapoznaj się z tekstem i wykonaj ćwiczenie.

1
Adrian Kosowski Interwencja ZSRR w Afganistanie

Próby wskazania jednoznacznych powodów, dla których Rosjanie zdecydowali się na wysłanie swoich wojsk do Afganistanu, nadal pozostają przedmiotem spekulacji, czego przyczyną jest brak dostępu do rosyjskich archiwów. Oficjalnym motywem było zapewnienie bezpieczeństwa ZSRR. Z radzieckich informacji prasowych wynikało, że Afganistan był zagrożony utratą niepodległości i mógł się stać przyczółkiem USA. Inwazja była także uzasadniana ideologicznie – socjalizm obligował ZSRR do pomocy Afgańczykom w obronie zdobyczy rewolucji kwietniowej. Powoływano się także na prośby o udzielenie wsparcia ze strony LDPA.

CART6 Źródło: Adrian Kosowski, Interwencja ZSRR w Afganistanie, dostępny w internecie: pionier.net.pl [dostęp 26.10.2020].
R2PhowiR2aacD
Dokończ zdanie.
Jedną z możliwych przyczyn interwencji ZSRS w Afganistanie nie była… Możliwe odpowiedzi: 1. zimna wojna., 2. prośba lewicowej partii., 3. doktryna powstrzymywania., 4. doktryna ograniczonej suwerenności.
1
Ćwiczenie 4

Zapoznaj się ze źródłami i wykonaj ćwiczenie.

Źródło I

1
(…) – sojusznik naszych wrogów

W Kabulu od dawna nikt nie ma wątpliwości, że (x) prowadzi podwójną grę: oficjalnie jest amerykańskim sojusznikiem i walczy z talibami, a naprawdę daje im schronienie i zaopatruje w broń. To nie przypadek, że w (x) ukrywa się mułła Omar (podobnie jak do niedawna Osama bin Laden), w (…) Kwecie ma siedzibę rada talibów, stamtąd też operuje konkurencyjna dla talibów terrorystyczna organizacja Haqqaniego. Islamabad w oficjalnych komunikatach zarzeka się, że walczy z terroryzmem, tyle że sukcesów w tej walce nie odnosi.

CART7 Źródło: (…) – sojusznik naszych wrogów, 26.11.2011, dostępny w internecie: newsweek.pl [dostęp 26.10.2020].

Źródło II

R14isbCyePlBn
Interaktywna mapa Azji. Na niebiesko zaznaczone są Iran, Turkmenistan, Uzbekistan, Tadżykistan i Pakistan.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RojABWQFzqUia
Podaj nazwę państwa spośród zaznaczonych na niebiesko, które w tekście zostało oznaczone jako (x). (Uzupełnij).

Słownik

mudżahedini
mudżahedini

bojownicy uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym w krajach muzułmańskich lub zamieszkanych przez muzułmanów

talibowie
talibowie

fundamentalistyczne ugrupowanie islamskie (sunnickie), powstałe we wrześniu 1994 r. w Kandaharze (Afganistan)