W wielu szkołach uważa się, że jedyną, dopuszczalną formą oceny jest stopień. A przecież nauczyciele mogą oceniać, wykorzystując wspólnie wypracowane prawo wewnętrzne. Każda szkoła, mając na uwadze uczniów, którzy do niej uczęszczają, może ustalić własne, najlepsze dla tych uczniów, warunki i sposoby oceniania wewnątrzszkolnego.

Następnie opisać szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego w statucie szkoły (art. 98 ust. 1 pkt. 8) w Ustawie z dnia 14 grudnia 2017 r. Prawo oświatowe (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm.).

Nauczyciele, w ramach oceniania wewnętrznego, mają możliwość opisowego oceniania każdego ucznia, nie tylko w klasach I‑III szkoły podstawowej. Mogą wyrażać ocenę w różnej formie (stopniem, komentarzem ustnym, pisemnym, obrazem).

Prawo także do tego zachęca. Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej:

• oceny bieżące i śródroczne oceny klasyfikacyjne z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 3 (Podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej uczniów), a także śródroczna ocena klasyfikacyjna zachowania są ustalane w sposób określony w statucie szkoły;

• roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych oraz roczna ocena klasyfikacyjna zachowania są ustalane według skali określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 44zb. 4 (Rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych).

Począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, oceny bieżące oraz śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne ze wszystkich albo wybranych obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz zajęć podtrzymujących poczucie tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej uczniów, a także śródroczna i roczna ocena klasyfikacyjna zachowania mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje.

W takim przypadku roczne oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych oraz roczna ocena klasyfikacyjna zachowania są ustalane również według skali określonej w przepisach prawa, tj. oceny od 6 do 1 oraz zachowania: wzorowego, bardzo dobrego, dobrego, poprawnego, nieodpowiednie go lub nagannego.

Końcowe oceny klasyfikacyjne z zajęć edukacyjnych oraz końcowa ocena klasyfikacyjna z zachowania są wyrażane według skali określonej w przepisach rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania w szkołach publicznych (art. 44i. ust. 3‑5).

Prawo nie przeszkadza. A jego znajomość zwiększa poczucie bezpieczeństwa samego nauczyciela. Co więcej, daje nauczycielom i nauczycielkom dużą autonomię i zachęca do kreatywnych rozwiązań w zakresie oceniania na poziomie szkoły.