Ogólny opis interwencji:

Zaproponowana interwencja ma na celu doskonalenie umiejętności specjalistów oraz nauczycieli w prowadzeniu działań integracyjnych. Polega ona na opanowaniu metod pracy, dzięki którym możliwe będzie wprowadzenie do zajęć z uczniami regularnych aktywności sprzyjających indywidualnym interakcjom i integracji całego zespołu. Specjalista wspiera nauczyciela przedmiotowego/wychowawcę w planowaniu i prowadzeniu procesu integrowania uczniów, w tym uczniów z doświadczeniem migracji. Dzięki podjęciu proponowanej interwencji nauczyciel przedmiotowy/wychowawca będzie w stanie zaaranżować oraz płynnie wplatać w tok zajęć lekcyjnych sytuacje, w których rozmowy między uczniami będą stałym elementem lekcji.

W przebiegu interwencji specjalista najpierw obserwuje lekcje wychowawcze i przedmiotowe, a następnie omawia z nauczycielem przedmiotowym/wychowawcą wnioski dotyczące relacji między uczniami. W kolejnym kroku specjalista razem z nauczycielem przedmiotowym/wychowawcą planuje zmiany, które nauczyciel wprowadza w czasie lekcji. Specjalista proponuje konkretne działania, które zwiększą liczbę kontaktów między uczniami. Nauczyciel przedmiotowy/wychowawca uczy się wykorzystywać różne techniki podziału na pary/grupy i stosować formy pracy w małych zespołach, które można wprowadzać na różnych etapach lekcji. Specjalista i nauczyciel przedmiotowy/wychowawca wspólnie przygotowują plan wprowadzenia zmiany w klasie – nauczyciel zacznie od planowania krótkich, prostych zadań i stopniowo będzie wprowadzać zadania coraz bardziej złożone. Dzięki wsparciu specjalisty nauczyciel przedmiotowy/wychowawca dostosowuje wybrane metody do potrzeb uczniów, w tym uczniów z doświadczeniem migracji, oraz własnego stylu uczenia. Na ostatnim etapie interwencji specjalista zaprasza do współpracy nauczycieli przedmiotowych.

Interwencja jest przeznaczona do pracy w klasie, w której nauczyciele obserwują podziały między uczniami, trudności we współpracy; w klasie, do której dołączył nowy uczeń lub uczniowie, także uczniowie z doświadczeniem migracji.

Podstawy naukowe interwencji:

Zaproponowana interwencja opiera się na następujących przesłankach teoretycznych popartych licznymi badaniami opisywanymi w literaturze przedmiotu. Podstawą i punktem wyjścia do podejmowania aktywności sprzyjających integracji uczniów jest postulat formułowany przez Pyżalskiego i współpracowników (2022) oraz innych badaczy przedmiotu (na przykład: Tędziagolska, Walczak, Żelazowska‑Kosiorek, 2022), wskazujący na konieczność tworzenia warunków do budowania i podtrzymywania relacji między uczniami. Relacje rówieśnicze są ważnym elementem w procesie radzenia sobie ze stresem akulturacyjnym, co oznacza, że mają one szczególnie istotne znaczenie dla uczniów z doświadczeniem migracji (Pyżaliski i in., 2022; Tędziagolska i in., 2022). Integracja uczniów może być realizowana na różne sposoby. Dwa podstawowe – praca w parach i małych grupach – wydają się mieć szczególne zastosowanie w przypadku uczniów z doświadczeniem migracji. Dzieje się tak dlatego, że praca w małych grupach pozwala zmieniać układ relacji społecznych w klasie oraz wspierać postęp edukacyjny wszystkich uczniów (Liljedahl, 2014, 2023; Pyżalski, 2018). Co więcej, praca w małych grupach zwiększa osiągnięcia edukacyjne i zaangażowanie uczniów, poprawia samoocenę uczniów oraz ich odporność (rezyliencję) wskazywaną jako priorytet edukacji w trudnych warunkach (Igel, 2010, Pyżalski, 2020).