Ogólny opis interwencji:

Metoda międzykulturowego portfolio stanowi szczególną odmianę metody portfolio, której model został wypracowany w trakcie praktyki edukacyjnej. Dzięki zastosowaniu tej metody dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji tworzą i zbierają materiały potwierdzające zwiększenie swojej znajomości języka polskiego oraz świadczące o pogłębianiu własnej świadomości międzykulturowej.

Praca za pomocą metody zakłada wykorzystanie przez uczestników zajęć językowych rozwiązań metodycznych (zadania, ćwiczenia), dzięki którym możliwe jest aktywne uczenie się języka poprzez twórczą pracę i działania językowe. Działania te stwarzają przestrzeń do pracy zespołowej, a tym samym do efektywnej integracji.

Metoda międzykulturowego portfolio jest również istotna z perspektywy współpracy z rodzicami/opiekunami uczniów z doświadczeniem migracji oraz innymi osobami zaangażowanymi w ich proces uczenia się (np. asystentami międzykulturowymi), które mogą na bieżąco śledzić postępy uczestników zajęć w nauce. Poza tym zebrane w portfolio materiały z zajęć mogą stanowić dla rodziców/opiekunów uczniów z doświadczeniem migracji zbiór wiedzy o Polsce i być źródłem nowych doświadczeń międzykulturowych (Młynarczuk‑Sokołowska, Szostak‑Król, 2016).

Podstawy naukowe interwencji:

Podstawę naukową interwencji stanowią 3 komplementarne podejścia stosowane w toku nauki języków obcych: podejście komunikacyjne, zadaniowe i międzykulturowe. Ważnym punktem odniesienia podczas jej projektowania był Europejski System Opisu Kształcenia Językowego (ESOKJ), dokument szczegółowo opisujący poszczególne kompetencje rozwijane w procesie nauczania–uczenia się języka obcego oraz powiązania pomiędzy nimi, stanowiący podstawę współczesnego uczenia się języków. U podstaw podejścia międzykulturowego (Lewicki, Białek, Gackowska, 2006; Aleksandrowicz‑Pędich, 2005, 2011; Badura, 2011; Bandura, 2007; Garncarek, 2007) w nauczaniu języków obcych leży przekonanie o ścisłym związku języka z kulturą. Osoby uczące się języka obcego powinny więc nie tylko opanować zasady poprawnego komunikowania się pod względem językowym, lecz także kulturowym.

W toku pracy za pomocą metody międzykulturowego portfolio, w celu kształtowania umiejętności płynnego i poprawnego posługiwania się nowym językiem w mowie i piśmie, uczestnicy zajęć stopniowo przyswajają sobie oraz doskonalą wszystkie systemy języka: fonologiczny, morfologiczny, leksykalny, semantyczny i syntaktyczny, we wzajemnej łączności funkcjonalnej. Praca za pomocą metody międzykulturowego portfolio zakłada również realizację treści służących rozwijaniu wśród uczestników zajęć, poza kompetencjami komunikacyjnymi, kompetencji niezbędnych do poruszania się w polskich realiach społeczno‑kulturowych (np. wiedza o Polsce, polskich obyczajach, kulturze, stylu życia), a także uczenie się przez działanie, sprzyjające budowaniu kompetencji społecznych, będących ważnym elementem procesu integracji ze społecznością klasy/szkoły.

Metoda międzykulturowego portfolio stanowiła podstawę badań prowadzonych przez A. Młynarczuk‑Sokołowską w 2014 roku na terenie Ośrodka Pobytowego dla Cudzoziemców w Białymstoku oraz w 2016 w Szkole Podstawowej nr 26 w Białymstoku. Badania te wskazują na znaczącą skuteczność zaproponowanej metody. Dzięki systematycznemu gromadzeniu przez uczniów wyników pracy własnej (karty pracy, rysunki, wypowiedzi pisemne itd. oraz jej analizie (m.in. za pomocą narzędzi do autoewaluacji własnych osiągnięć) uczniowie z doświadczeniem migracji wykazywali znacznie silniejszą motywację do nauki oraz uczestniczyli w dodatkowych zajęciach językowych w sposób bardziej regularny. To przełożyło się na szybsze rozwijanie u nich międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej niż w toku zajęć realizowanych za pomocą klasycznych metod dydaktycznych i przyśpieszyło proces ich integracji ze środowiskiem szkoły i klasy.