Ze względu na zróżnicowane potrzeby rozwojowe i edukacyjne, wynikające ze zdiagnozowanej niepełnosprawności u dziecka, istotne jest zapewnienie mu odpowiednich warunków i form wsparcia, które umożliwią mu realizację jego indywidualnych potrzeb, w tym rozwijanie jego mocnych stron, zapewnienie mu odpowiednich zajęć specjalistycznych. Konieczne jest też podjęcie działań ukierunkowanych na poprawę funkcjonowania Tomka – w jego przypadku takich, które będą miały na celu wzmocnienie jego aktywności jako ucznia. Rozwiązaniem mogłoby stanowić zastosowanie metody nauczania, opierającej się na aktywizującej strategii nauczania – metodzie projektu. Zastosowanie tej metody w pracy z uczniem z indywidualnymi potrzebami edukacyjnymi zdecydowanie zwiększa u niego szanse na odniesienie sukcesu edukacyjnego, pozwala mu na rozwój poczucia sprawstwa. Metoda ta bazuje na mocnych stronach ucznia, daje mu duże możliwości indywidualizacji zadań, chociażby poprzez różnorodność zastosowanych aktywności. Rozwijanie różnych form współdziałania czy też angażowanie ucznia w życie szkoły będą zapobiegać pojawieniu się u niego wtórnych zaburzeń emocjonalnych, a także przyczyni się do kształtowania umiejętności ułatwiających i umożliwiających mu nawiązywanie i podtrzymywanie relacji rówieśniczych, społecznych.

Podjęto następujące działania:

• Uczeń był zachęcany przez nauczycieli do podejmowania aktywności podczas zajęć w klasie, przydzielano mu początkowo małe role do spełnienia i stopniowo je zwiększano, stosując metodę małych kroków, jednocześnie udzielano mu wsparcia. W tym przypadku niezwykle istotne było zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa, a także reagowanie adekwatne do jego potrzeb.

• Nauczyciele stosowali metody aktywizujące, w tym metodę projektu, w której uczeń miał możliwość przyjęcia roli eksperta na tle klasy, np. był odpowiedzialny za zgromadzenie zdjęć związanych z danym tematem, stworzenie kolażu, który był punktem wyjścia do dalszych prac nad projektem; chłopiec był angażowany do samodzielnego zdobywania informacji.

• Podczas zajęć dydaktycznych zapewniono dziecku możliwość uczenia się polisensorycznego, opartego na konkrecie. Nauczyciele tworzyli dla ucznia specjalną strukturę zajęć, opartą na powtarzających się sekwencjach: odpoczynek, ruch, wyciszenie, wysiłek poznawczy i znów odpoczynek.

• Uczeń był doceniany za przejawy własnej aktywności, nauczyciel dostrzegał nie tylko efekty jego pracy, ale także wysiłek, jaki wkładał w wykonanie określonego zadania.

• Nauczyciel za każdym razem starał się budować dobrą pozycję ucznia, wykorzystując jego mocne strony, aby tym samym wzmocnić jego poczucie sprawstwa. Tomek opowiadał na przykład o swoich zainteresowaniach, przygotował projekt dotyczący swoich zainteresowań, pokazał innym uczniom zdjęcia statków kosmicznych z klocków Lego, które wykonał w domu; przygotował krótkie filmy dotyczące konstrukcji statków i ich budowy). Nauczyciel zawsze także dbał o to, aby Tomek otrzymywał wsparcie w podejmowanych przez siebie próbach radzenia sobie z trudnościami, za każdym razem okazywano mu zrozumienie i akceptację.

• W celu polepszenia sytuacji społecznej ucznia stosowano tutoring dziecięcy –uczniowie realizowani projekt wspólnie, wykonywali pewne zadania w diadach, co wymagało zarówno wzajemnej współpracy, negocjacji, rozwiązywania sytuacji konfliktowych, jak i szukania kompromisów.

Dzięki uwzględnianiu przez nauczycieli trudności pojawiających się u ucznia, mógł on mieć zapewnione określone warunki i formy wsparcia, które wynikają z jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, między innymi:

• Wsparcie podczas tworzenia wypowiedzi poprzez zapewnienie mu dłuższego czasu na wypowiedź, stosowanie np. pytań dodatkowych, w miarę potrzeby uzupełnianie słów i pojęć.

• Zapewnienie odpowiednich warunków w procesie dydaktycznym, np.: miejsce blisko nauczyciela, możliwość kontaktu wzrokowego z nauczycielem, odpowiednie warunki akustyczne; z uwzględnieniem przeciwwskazań do jednoczesnego prowadzenia czynności słuchania i pisania, słuchania, dwóch i więcej osób mówiących jednocześnie, odwracania – w trakcie mówienia - twarzy do tablicy.

• Dostosowanie formy kontroli postępów w nauce do jego możliwości.

• Przy sprawdzaniu prac kontrolnych i sprawdzianów nauczyciel nie obniżał ocen ucznia, jeżeli popełnił błędy typowe dla uczniów z uszkodzonym słuchem, np. błędy fonetyczne.

• Przy dłuższych wypowiedziach chłopca nauczyciel/wychowawca doceniał zdolność ich artykułowania, nie oceniał krytycznie stylu wypowiedzi, poziomu uogólniania czy stopnia indywidualnej interpretacji.

• Minimalizowanie przez nauczyciela nadmiaru bodźców podczas pracy ucznia, co jest istotne ze względu na zaburzenia koncentracji uwagi u dziecka, a także dominację przerzutności nad podzielnością uwagi. Nauczyciel monitorował także stopień zaangażowania ucznia podczas lekcji, szczególnie przy dłuższym działaniu, przywracał jego uwagę poprzez przywołanie, dotknięcie ramienia, wskazanie aktualnie wykonywanego zadania, stosowanie powtórzeń.

• Kierowane bezpośrednio do ucznia poleceń, instrukcji, pytań oraz sprawdzanie poziomu ich rozumienia, np. poprzez stosowanie przez nauczyciela parafraz, pytań dodatkowych, uzupełniających, pytań otwartych.

• Dostosowanie, ze względu na wolne tempo pracy chłopca, poszczególnych zadań do jego indywidualnych możliwości, np. poprzez dzielenie pracy na pojedyncze elementy, zapewnienie dłuższej ilości czasu na wykonanie poszczególnych zadań.

Z uwagi na opisywane trudności uczeń został objęty:

• zajęciami logopedycznymi – z uwagi na prezentowane nieprawidłowości w zakresie funkcji słuchowo‑językowych; zajecia miały na celu usprawnianie kompetencji językowej i komunikacyjnej, trening słuchowy;

• zajęciami rewalidacyjnymi – mającymi na celu wspieranie rozwoju poznawczego dziecka, ukierunkowanymi na rozwijanie myślenia, pamięci, spostrzegania, uwagi;

• zajęciami z zakresu treningu umiejętności społecznych – mających na celu naukę efektywnej komunikacji, rozwiązywania konfliktów, zawierania i utrzymywania relacji rówieśniczych, współpracy z innymi, budowania poczucia własnej wartości, radzenia sobie z doświadczaniem emocji pozytywnych i negatywnych czy też hamowania nieadekwatnych społecznie zachowań;

• zajęciami indywidualnymi z psychologiem szkolnym, mającymi na celu wzmacnianie poczucia własnej wartości, naukę wyrażania własnych emocji, opinii, wzmacnianie motywacji oraz poczucia własnej skuteczności.