Podsumowanie
Powyżej zaprezentowano kilka ćwiczeń (dla różnych grup wiekowych), które można zastosować w kształtowaniu rozumienia sprawiedliwości, która nie jest utożsamiana z myśleniem „po równo”. Aby na co dzień kształtować rozumienie sprawiedliwości w szkole, na lekcjach języka polskiego należy pracować z tekstami literackimi (prozą i poezją) oraz filmami dotyczącymi kwestii moralnych, wartości, w tym relacji między sprawiedliwością a równością (np. Strawa, 2013). Irena Koźmińska i Elżbieta Olszewska proponują, aby ze starszymi dziećmi omówić na przykład historię przedstawioną w powieści Wiktora Hugo Nędznicy, w której główny bohater zostaje skazany na dożywotnie galery za kradzież bochenka chleba (Koźmińska, Olszewska, 2007).
Ze starszymi uczennicami i uczniami warto zaplanować podczas lekcji języka polskiego oraz godzin wychowawczych analizę studiów przypadku rówieśników należących do grup mniejszościowych, migrantów czy dzieci ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi. Ważne, aby wszystkie osoby w zespole klasowym uczyły się przyjmowania perspektywy innej osoby.
W ramach klasowego lub szkolnego programu wychowawczo‑profilaktycznego można organizować spotkania ze specjalistami/ekspertami działającymi w obszarach różnorodności, którzy mogą objaśniać specyfikę funkcjonowania osób z określonymi trudnościami, prowadzić warsztaty z uczennicami i uczniami.
Niezwykle pomocne w codziennej pracy w szkole jest Uniwersalne projektowanie (Universal Design for Learning) – zbiór zasad stosowanych w projektowaniu programów nauczania i lekcji, aby jak najwięcej uczniów mogło z nich korzystać i uczyć się w sposób dostosowany do ich potrzeb i możliwości. Nie wymaga to od nauczycieli wielu zmian w trakcie lekcji, bo wcześniej zaprojektowane materiały umożliwiają skuteczne i głębsze uczenie się jak największej liczby osób. Materiały zawierają często prezentacje multimedialne oraz różne formaty. W podręcznikach coraz częściej można znaleźć kody QR, po odczytaniu których uczniowie mają dostęp do filmów i interaktywnych prezentacji wspomagających proces uczenia się wszystkich w klasie szkolnej. UDL opisano szerzej w programie 2. w module 3.