Podsumowanie
Każda szkoła tworzy w trakcie swoich działań własny klimat, uwzględniając różnorakie czynniki – układy personalne i uwarunkowania środowiskowe. Na atmosferę wpływ mają elementy, tj. wyposażenie szkoły, klasy, cechy środowiska edukacyjnego oraz relacje interpersonalne. Te ostatnie przejawiają się w układach: dyrektor‑nauczyciel, nauczyciel‑rodzic, nauczyciel‑uczeń, uczeń‑uczeń. Pozytywne relacje oddziałują nie tylko na klimat, ale także na cały proces wychowawczo‑dydaktyczny.
Budowniczym relacji w klasie jest nauczyciel. To od jego posiadanych cech, postawy prezentowanej wobec uczniów i sposobów pracy zależy skuteczna relacja nauczyciel‑uczeń. Powinna być ona oparta na zaufaniu, bezpieczeństwie, szacunku, aktywnym słuchaniu, a także empatii i indywidualnym podejściu do ucznia. Przede wszystkim zaś w relacji tej ważne są potrzeby i dobro ucznia.
W związku z tym nauczyciel powinien po pierwsze zwrócić uwagę na posiadane cechy i kompetencje, w tym te z zakresu psychologii w kontekście nawiązywania relacji. Po drugie istotna jest znajomość procesu komunikacji, błędów komunikacyjnych i podstaw aktywnego słuchania. Umiejętność budowania relacji z uczniem jest kluczowa w procesie dydaktyczno‑wychowawczym. Dzięki niej bowiem możliwy jest harmonijny rozwój ucznia, dbanie o jego dobrostan psychiczny oraz budowanie klimatu klasy/szkoły. Warto na koniec przytoczyć słowa Janusza Korczak, by jeszcze raz wrócić uwagę, iż w procesie wychowawczo‑dydaktycznym nie tylko edukacja jest ważna, ale również relacja, bycie z uczniem: „Wychowawca zależnie od tego, co przygotował na tę chwilę w ciągu długiego szeregu lat, bacznie przyglądając się dziecku, może mu dać program, jak poznać siebie, jak siebie zwyciężać, jakiego użyć wysiłku, jak poszukiwać własnej drogi życia”.