Dla zainteresowanych

Aby dowiedzieć się więcej na temat filozofii Friedricha NietzschegoHenriego Bergsona, zapoznaj się z poniższymi materiałami:

Dyskusja

Poglądy Nietzschego od początku wywoływały niezmiernie żywą dyskusję. Przy czym, ze względu na aforystyczny styl jego tekstów oraz obecne w nich liczne niedopowiedzenia, zarzucano mu często rzeczy, których raczej nie głosił. Do najczęstszych z merytorycznych zarzutów wysuwanych pod adresem Nietzschego należały:

R2Rpy11Dwtd0q1
Prezentacja.

Poglądy Bergsona, określone też czasem mianem bergsonizmubergsonizmbergsonizmu, wywarły olbrzymi wpływ na dyskusje nad metodologią uprawiania filozofii, nad możliwościami władz poznawczych człowieka, zainspirowały także psychologię humanistyczną. Pojęcie intuicji jako pozaintelektualnej władzy poznawczej stanowiło inspirację dla Maxa ScheleraNicolai Hartmanna, aksjologów, którzy twierdzili, że w ten sposób poznajemy królestwo wartości. Pojęcia élan vitalélan vitalélan vital oraz intuicjiintuicjaintuicji, a także analizy życia wewnętrznego człowieka, w tym zjawiska pamięci, wywarły olbrzymi wpływ na XX‑wieczną literaturę. Słuchaczem wykładów Bergsona był m.in. Marcel Proust – postać Bergotte’a z jego słynnej powieści nosi wyraźne cechy francuskiego filozofa. Wątki bergsonizmu odnajdujemy także w twórczości Jamesa Joyce’a czy Virginii Woolf, a także u polskich poetów, np. u Bolesława Leśmiana (znaczenie zjawisk irracjonalnych w naszym życiu) i Stanisława Przybyszewskiego (rola popędu czy żywiołu, który nas gdzieś pcha). Specyficzny, inspirowany Bergsonem i Nietzschem witalizm przenikał również twórczość większości skamandrytów.

Słownik

apoteoza
apoteoza

(gr. apotheosis — ubóstwianie) przedstawienie postaci, idei lub wydarzenia w sposób wyidealizowany

bergsonizm
bergsonizm

koncepcja filozoficzna krytykująca wartość poznania intelektualnego

élan vital
élan vital

(z fr. rozmach, pęd życiowy) najważniejsze pojęcie w koncepcji „ewolucji twórczej” Bergsona, które oznacza duchową siłę życiową, przeciwstawną materii; élan vital stanowi źródło niewyczerpanej twórczej inwencji życia, jest to potrzeba twórczości przenikająca cały świat istot żywych

immoralizm
immoralizm

(łac. in — w, nie + moralis — dotyczący obyczajów) stanowisko etyczne, według którego podstawę wszelkich ocen powinny stanowić jedynie kryteria pozamoralne

intuicja
intuicja

(łac. intuitus — wejrzenie) poznanie bezpośrednie, niepoprzedzone rozumowaniem

relatywizm
relatywizm

(łac. relativus — względność) pogląd filozoficzny, według którego wartości poznawcze, etyczne i estetyczne oraz związane z nimi normy i oceny mają charakter względny