W rozmowie Skoncentrowanej na Rozwiązaniach wykorzystywane są różnego rodzaju zabiegi komunikacyjne, które budują atmosferę równości, partnerstwa i współpracy między rozmówcami. Ich zastosowanie w trakcie rozmowy sprzyja realizacji idei i zasad Rozmowy Skoncentrowanej na Rozwiązaniu Problemu (Krasiejko, 2009; Klimkowska, 2021; Miś, 2008; Świtek, 2007). Poniżej ich lista oraz krótka charakterystyka.

  1. Komplementowanie to zabieg powodujący, że w trakcie rozmowy dodajemy pewności siebie i wzmacniamy poczucie własnej wartości rodzica, który z jakichś powodów „gubi go”, gdy z nami rozmawia. Poprzez ten zabieg realizowana jest zasada oddawania mocy komunikacyjnej partnerowi rozmowy. Komplementowanie sprzyja również odkryciu mocnych stron rodzica oraz może pomóc mu uświadomić sobie jego własny system wartości, który ma znaczenie przy podejmowaniu decyzji.

  2. Skalowanie to zabieg komunikacyjny, który pozwala rodzicowi zobaczyć omawiany problem w szerszym kontekście Na przykład proponując wyskalowanie dzisiejszego poziomu integracji ucznia/dziecka z rówieśnikami w skali od 1 do 10 (gdzie 1 to stan najniższy, a 10 – najwyższy), rodzic może zobaczyć, jaki dystans względem stanu pożądanego istnieje, a z drugiej, że można go pokonać, podejmując określone działania.

  3. Przeformułowanie to zabieg komunikacyjny, w którym identyfikujemy i interpretujemy omawiany problem, np. zachowanie, z odmiennego punktu widzenia, ten niż przyjęty przez rozmówcę. Przeformułowanie pozwala zobaczyć sytuację czy trudność z innego, zwykle bardziej optymistycznego czy pozytywnego punktu widzenia. Na przykład, kiedy rodzic martwi się, że jego dziecko nie poradzi sobie w nowej klasie i nie znajdzie w niej przyjaciół, bo jest obce kulturowo, można to pozytywnie przeformułować jako sytuację, w której nowy uczeń wnosi do klasy swoją różnorodność, tradycję i zwyczaje, które inne dzieci chętnie poznają.

  4. Pytanie o cud to zabieg komunikacyjny, który stosujemy, kiedy nasz rozmówca traci wiarę w zmiany i pozytywne rozwiązanie problemu. Prosimy go, aby wyobraził sobie, jak w niedalekiej przyszłości problem znika. Potem ukonkretniamy, co potrzebne jest do tego, aby „cud” się zdarzył.

  5. Pytania o wyjątki to zabieg komunikacyjny, który stosujemy w sytuacji, gdy w narracji rodzica problem go przerasta. Poszukujemy razem z nim takich sytuacji, zdarzeń czy czasowych koincydencji, w których problem nie występował lub jego natężenie było minimalne. Pozwala to dostrzec niejednorodnosć problemu. Ułatwia poszukiwanie rozwiązań lub dostrzeganie pewnych możliwości.

  6. Dokonywanie wyborów to zabieg komunikacyjny, który motywuje rodzica do podjęcia decyzji. Świadomie podjęta decyzja uświadamia rodzicowi odpowiedzialność i motywuje do działania. Pozwala na określenie i wykonanie kolejnego „małego kroku” w procesie zmiany. Kiedy zastanawiamy się wspólnie z rodzicem dziecka z doświadczeniem migracji nad rozwiązaniem jakiegoś problemu jego dziecka i dochodzimy do momentu zrozumienia, musimy podjąć decyzję, jakie kroki podejmiemy. Sposobów działania jest zwykle kilka, a każdy z nich trochę inaczej wpłynie na sytuację ogólną. Rodzic może wahać się i deklarować potrzebę zastosowania wszystkich dyskutowanych rozwiązań. To oczywiście niemożliwe, np. jeżeli zdecyduje, że jego dziecko potrzebuje indywidualnych ćwiczeń językowych, bo sytuacja uczenia się języka przez immersję mu nie dopowiada lub nie przynosi efektów, to uczeń podczas lekcji musi być odseparowany od kolegów (nie może być między kolegami, ponieważ nie mógłby skupić się na swoich zadaniach). W tym przykładnie widać, że wybory rodzica pociągają za sobą konsekwencje dla dziecka (nie można jednocześnie być wśród innych i realizować indywidualnych celów), dlatego decyzje powinny być świadome i dokładnie przemyślane.

  7. Zrób jedną rzecz inaczej to zabieg komunikacyjny, który ma postać ćwiczenia dla rodzica. Stosujemy go wtedy, kiedy rodzić „zapętlił” się w swoich działaniach i powtarza je kompulsywnie. Ten zabieg ma za zadanie pomóc w nauce przełamywania wzorców problemów i budowania strategii, które sprawią, że nastąpi zmiana działania wprowadzająca oczekiwane rezultaty.

  8. Zakładanie zmiany jako zabieg komunikacyjny może pomóc rodzicowi dziecka z doświadczeniem migracji zobaczyć pozytywny aspekt zmian. Nawet jeśli są wywołane niesprawiedliwością losu, ogromnym wysiłkiem i dezorganizacją ich życia, to od nastawienia rodzica zależy, czy będzie postrzegać to jako szansę na indywidualny rozwój jego dziecka czy jako barierę i utrudnienie tego procesu. Odnotowujemy każdą małą zmianę lub mały krok postępu. Zachęcamy do patrzenia na nie jak na zwycięstwa. Bycie migrantem czy uchodźcą, rozpoczynanie życia w nowych warunkach społecznych, oddzielenie od rodziny i przyjaciół, zostawienie pracy itp. na pewno nie jest łatwym doświadczeniem. Zakładanie zmiany to zabieg komunikacyjny, który zmienia perspektywę widzenia – np.: Czy kontynuowanie nauki w innym kraju jest szansą na poznanie nowego języka i nowych rzeczy, czy też niesprawiedliwością losu, która sprawia, że zamiast spokojnie uczyć się u siebie dzieci muszą uczyć się nowego języka i nowych rzeczy? Na przykład, kiedy słyszymy od matki dziecka z doświadczeniem migracji, że jej córka nic nie rozumie na lekcjach i nie ma koleżanek, to zmieniamy to w perspektywę, że zrozumiałe jest, że nie rozumie, ale rozpoczęła proces uczenia się języka; dobrze jest wtedy powiedzieć też o konkretach: np. że wczoraj zapytała, zaśmiała się, kiedy ktoś czytał tekst itp., że to jest pierwsze małe zwycięstwo w uczeniu się nowej rzeczywistości. Czy nie ma koleżanek? Zawieranie przyjaźni trwa, to nie jest łatwy proces, ale wczoraj pożyczyła ołówek od Joli, a Kasia na przerwie machnęła do niej, a ona zrozumiała to jako zaproszenie wspólnego wyjścia na boisko – dziewczynki się porozumiały itp. Zakładanie zmiany to modelowanie postawy, że zmiana dzieje się małymi krokami, zmiana potrzebuje czasu, aby się zrealizować.