Strategia działania
1. Wskazówki ogólne dot. budowania współpracy z perspektywy szkoły – standardy.
zgodnie z dotychczasową praktyką szkolną (realizowana przez zespoły wychowawcze i nauczycieli przedmiotów),
powinna uwzględniać potrzeby wszystkich członków szkolnej społeczności: uczniów, nauczycieli, dyrekcji, rodziców.
zgodnie z dotychczasową praktyką szkolną (realizowana przez zespoły wychowawcze i nauczycieli przedmiotów),
rekomendowane są partycypacyjne metody, z włączeniem ucznia, a nawet z przekazaniem uczniom (SU) tego zadania.
Webinarium „Jak pracować nad programem profilaktyczno‑wychowawczym” (CEO):
https://uczotwartosci.ceo.org.pl/material/jak-pracowac-nad-programem-wychowawczo-profilaktycznym/
Rekomendacje do pracy nad programem wychowawczo‑profilaktycznym szkoły (CEO):
https://uczotwartosci.ceo.org.pl/material/jak-pracowac-nad-programem-wychowawczo-profilaktycznym/
Program profilaktyczno‑wychowawczy - krok po kroku (ORE)
https://www.ore.edu.pl/2017/05/program-wychowawczo-profilaktyczny/
zgodnie z dotychczasową praktyką szkolną (realizowaną przez zespoły wychowawcze i pedagoga/psychologa).
prezentacja zespołu analizującego wszystkie wyniki,
konsultacje z radą pedagogiczną oraz radą rodziców, konsultacje z samorządem uczniowskim, konsultacja z rodzicami.
śledzenie wybranych organizacji przez cały rok (strony www, newslettery najbliższych profilowi organizacji),
w okresie sierpień i wrzesień oferta organizacji oglądana jest przez pryzmat zdiagnozowanych w sposób całościowy potrzeb szkoły,
pozyskanie danych o NGO/ jego ofercie (szkoła pozyskuje, organizacja – przygotowuje dobrą informację).
jeśli oferta dotyczy bezpośredniej pracy z uczniami (w danym momencie roku, kiedy nawiązywana jest współpraca):
pierwszy kontakt z dyrektorem,
ustalenie zasad komunikacji i współpracy –podpisanie kontraktu współpracy.
przedstawienie go wychowawcom klas, radzie pedagogicznej, zespołowi ped.-wych (gdy dotyczy spraw związanych z pomocą psychologiczną),
odbiurokratyzowanie współpracy zarówno po stronie szkoły, jak i organizacji,
przemyślany i wpisany w plan pracy szkoły harmonogram,
możność włączenia w typowe działania szkoleń – zajęcia, program profilaktyczno‑wychowawczy.
komunikowanie ich jako ważnych: nauczycielom, uczniom, rodzicom,
uwzględnianie ich w zasadach oceniania (np. ocena zachowania),
plan pracy szkoły uwzględnia lekcje poza murami szkoły, nauczanie projektowe i międzyklasowe,
doskonalenie zawodowe kadry obejmuje także ten obszar, nie tylko dydaktykę,
na stronie szkoły doceniane są społeczne inicjatywy, pojawiają się informacje o efektach,
szkoła dba o dostępność oferty organizacji dla wszystkich.
Szczegółowe rekomendacje i wskazówki dla efektywnej współpracy organizacji społecznych i szkoły zamieszczone są w Załączniku 1. Kodeks Dobrej Współpracy szkół i organizacji społecznych – skrót.
2. Formaty współpracy szkoły i organizacji – zakres i zasięg, format, poziom zaangażowania szkoły, narzędzia i efekty.
aktywność głównie online, z możliwością udziału w regionalnych, nieodpłatnych warsztatach: nieodpłatne webinaria i jednorazowe szkolenia,
stały dostęp do różnych tematów, ekspertów, narzędzi, publikacji poprzez strony internetowe organizacji i media społecznościowe,
dostarczanie materiałów do prowadzenia lekcji,
stały kontakt z know‑how organizacji poprzez dostęp do zasobów, newsletter, śledzenie mediów społecznościowych, znajomość nazwisk.
przestrzeń do sieciowania się online z innymi nauczycielami,
możliwość wdrażania (niezobowiązującego) drobnych praktyk do własnego warsztatu pracy,
niski poziom zaangażowania, przy dużym dostępie do nowej wiedzy,
zaświadczenia o udziale – dokumentacja do awansu zawodowego,
możliwość udziału indywidualnego nauczyciela, nie całej szkoły.
udział w projektach systemowych na poziomie województwa i kraju, realizowanych przez organizację,
realizacja projektów międzynarodowych, np. w ramach programu Erasmus+, Jugendwerk,
działania szkoleniowo‑mentoringowe opracowywane dla grupy nauczycieli/pracowników szkoły (liderzy, zespół pedagogiczno‑wychowawcy, dyrektor) m.in.: konferencje, warsztaty dla rady pedagogiczne, wizyty asystenckie, konsultacje i mentoring indywidualny,
oferta kursów i szkoleń podnoszących kompetencje nauczycieli,
długofalowa praca nad wybranym obszarem szkoły – udział całej szkolnej społeczności,
praktyczne zadania do realizacji jako włączanie do standardów pracy szkoły wybranych praktyk,
stałe relacje z trenerem, asystentem, mentorem – także poza „ofertą” – możliwość konsultacji bieżących problemów szkoły,
kontakt bezpośredni (w szkole) i online (kursy, spotkania online),
element wewnątrzszkolnego i zewnętrznego doskonalenia nauczycieli,
nowe narzędzia do usprawniania codziennej pracy szkoły oraz doskonalenia praktyk uczenia/nauczania,
okazja do rozwoju współpracy nauczycieli wewnątrz szkoły – po zakończeniu udziału w programie wsparcia organizacji społecznej kontynuowany przy innych działaniach,
nowy model działania w szkole zaczerpnięty z organizacji – partycypacja, włączenie, współpraca, uczenie się we współpracy, informacja zwrotna,
długoterminowe zaangażowanie dużej części zespołu pedagogicznego,
spójne podejście i standardy rozwijane i wdrażane w całej szkole,
stały kontakt z know‑how organizacji poprzez dostęp do zasobów, newsletter, śledzenie mediów społecznościowych, znajomość nazwisk; dostęp do różnych tematów, ekspertów, narzędzi, publikacji,
przestrzeń do sieciowania się stacjonarnie z innymi nauczycielami i dyrektorami,
zaświadczenia o udziale – dokumentacja do awansu zawodowego,
wysoki poziom zaangażowania znacznej części szkolnego zespołu.
realizacja projektu przez organizację działającą w szkole (np. organizacje harcerskie, uczniowskie kluby sportowe),
oferta wolontariatu skierowana do szkoły przez organizację,
udział szkoły w konkretnym projekcie proponowanym przez organizację (np. „Szkoła demokracji”, „Globalna szkoła”, „Szkoła twórczych praktyk”, „Młodzi w akcji” itp.)
udział szkoły w inicjatywach wspierających na różne sposoby szkolne projekty (finansowo i szkoleniowo – „Edukacja inspiracja” Fundacji EFC, finansowo – Fundacji mBanku, szkoleniowo – wspierających „Zwolnieni z Teorii”),
wykorzystanie zasobów dot. realizacji projektu.
Warto skorzystać z materiałów opracowanych przez organizacje. Metoda projektu:
https://angazuj.ceo.org.pl/tematy/projekt-spoleczny/
https://pomagajsieuczyc.ceo.org.pl/tematy/projekt-edukacyjny/
O pracy grupowej podczas realizacji projektu:
Ćwiczenia dla wzmocnienia. Jak zrobić projekt zespołowy i dalej lubić ludzi? Poradnik dla młodzieży, Centrum Edukacji Obywatelskiej 2022
https://biblioteka.ceo.org.pl/o-publikacji-proces-grupowy-2/
Projekt – relacje. Poradnik o procesie grupowym dla pracujących z młodzieżą, Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2022
https://biblioteka.ceo.org.pl/o-publikacji-proces-grupowy-2/
3. Tematyczne propozycje współpracy szkoły i organizacji w zakresie wzmacniania szkolnych procesów edukacyjnych i wychowawczych.
Przedstawione są perspektywy realizacji konkretnych potrzeb na przykładzie ofert różnych organizacji społecznych o zasięgu ogólnopolskim.
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Polska‑Ukraina. Razem w szkole. O redukcji stresu.
Projekt skierowany do nauczycieli, pedagogów, psychologów, a także asystentów międzykulturowych pracujących we wszystkich typach szkół. Daje uczniom szansę na osiąganie lepszych wyników, większe skupienie i budowanie głębszych relacji.
Uczestnicy uczą się poprzez szkolenia: rozpoznawać odmienne reakcje na stresujące sytuacje, uświadamiają sobie potrzeby osób doświadczających stresu i przeżywających trudne emocje, zdobywają wiedzę, jak reagować, gdy w grupie odczuwalne jest napięcie, poznają i wykorzystują proste narzędzia wsparcia psychospołecznego, by młodzi ludzie lepiej radzili sobie ze stresem i trudnymi emocjami, poznają sposoby działania wpływające na obniżenie poziomu odczuwanego lęku i stresu.
https://globalna.ceo.org.pl/programy-edukacyjne/
Fundacja Szkoła z klasą: Cykl (S)pokój nauczycielski – Mindfulness Cafe
Program składa się z 3 cykli po 4 spotkania. Odbywają się one online na platformie Zoom dwa razy w miesiącu. Jedno spotkanie trwa około 60‑75 minut.
Tematyka:
Podstawy uważności. Obecność i rozproszenie – jak to działa,
Sztuka uważności. Zachować stabilność w pędzącym świecie,
Codzienność z uważnością. Z życzliwością dla swojego tempa i stylu,
Stawiać czoła wyzwaniom. Zachować uważność w chwilach trudnych,
Uważność 360. Obecni w pracy i w domu.
https://www.szkolazklasa.org.pl/obszary/krople-uwaznosci/
Fundacja Szkoła z klasą: Szkoła Dobrostanu
Program wspiera edukatorów w działaniach na rzecz wzmacniania zdrowia psychicznego uczniów. Jego celem jest podnoszenie świadomości na temat roli szkoły we wzmacnianiu zdrowia psychicznego uczniów i całej społeczności szkolnej.
Program składa się z sześciu wątków tematycznych: Depresja i zaburzenia nastroju; Integracja klasy; Przemoc rówieśnicza; Dobrostan cyfrowy; Interwencja kryzysowa; Poczucie wartości. W ramach każdego z nich organizacja oferuje: dostęp do wiedzy eksperckiej i strategii działania w środowisku szkolnym, pomoce dydaktyczne i zestaw materiałów do pracy z uczniami, wskazówki, jak najlepiej pracować z oferowanymi materiałami.
Edukacyjna Fundacja im. Romana Czerneckiego: Program stypendialny Horyzonty
Stypendium Horyzonty przyznawane jest na cały okres nauki w szkole średniej. Pokrywa koszty mieszkania i wyżywienia w bursie oraz biletów komunikacji miejskiej. Wspiera finansowo rozwój zainteresowań i pasji. Pracuje z młodzieżą metodą tutoringu. Towarzyszy w odkrywaniu mocnych stron, nabieraniu pewności siebie – czyli w odnajdywaniu najlepszej dla siebie drogi. Finansuje naukę w szkole językowej i egzaminy na certyfikaty. Organizuje i finansuje wakacje i ferie, na których stypendyści uczą się żeglować, pływać na desce, jeździć na nartach czy snowboardzie. Młodzież zawsze może też liczyć na pomoc i wsparcie koleżanek i kolegów, doświadczonej i zaangażowanej kadry, czyli koordynatorów oraz fundacyjnych psycholożek.
Żeby ubiegać się o stypendium Horyzonty, średni miesięczny dochód w rodzinie nie może przekraczać 1700 zł netto na osobę. Kandydat lub kandydatka musi też: kończyć w danym roku szkołę podstawową, pochodzić z miejscowości do 30 000 mieszkańców, planować naukę w jednej ze szkół średnich współpracujących z Fundacją EFC oraz wypełnić formularz zgłoszeniowy do 31 marca.
https://efc.edu.pl/programy/horyzonty
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Młodzi w akcji
Projekt skierowany do nauczycieli, którzy chcą doskonalić się w pracy metodą projektu. Uczestnicy biorą udział w stacjonarnym szkoleniu merytorycznym, przy wsparciu mentorów przeprowadzają projekt społeczny (na lekcji lub zajęciach pozalekcyjnych), otrzymują materiały o metodzie projektu i zestaw ćwiczeń dla uczniów, biorą wraz z uczniami udział w festiwalu internetowym.
https://angazuj.ceo.org.pl/programy-edukacyjne/
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Studia Podyplomowe Liderów Oświaty
Skierowane są do dyrektorów i wicedyrektorów szkół. Trwają 3 semestry, podczas których słuchacze uczestniczą w 8 zjazdach, kursie internetowym oraz w spotkaniach online w małej grupie seminaryjnej.
Udział w Studiach Podyplomowych Liderów Oświaty pozwala bardziej adekwatnie spojrzeć na kwestię przywództwa w szkole oraz poczuć się silniejszy jako dyrektor i wicedyrektor.
Dyrektor lub wicedyrektor: wzmacnia poczucie sensu pracy na stanowisku; zyskuje relacje z innymi dyrektorami z całej Polski i buduje wokół siebie grupę osób, która mierzy się z podobnymi wyzwaniami; rozwija kompetencje liderskie, które pomogą poprawić współpracę pomiędzy nauczycielami i nauczycielkami w szkole; poznaje narzędzia do zarządzania szkołą w różnych sytuacjach, także kryzysowych; pogłębia wiedzę o skutecznych metodach uczenia się i nauczania oraz poznaje sposoby na to, by z tej wiedzy mogła korzystać cała społeczność szkolna; planuje i przeprowadza w szkole zmianę, dzięki której uczniowie będą skuteczniej zdobywać wiedzę.
https://sus.ceo.org.pl/dzialania/studia-podyplomowe-liderow-oswiaty/
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Civic Up! Academy
To dziesięciodniowa szkoła letnia dla aktywistów z całej Polski w wieku od 15 do 18 lat. Młodzież pracuje metodami praktycznymi, podstawą jest zrealizowanie przez uczestników własnych działań społecznych. Wszystko odbywa się pod okiem doświadczonych trenerów i ekspertów. Ważnym aspektem jest możliwość spotkania się młodych aktywnych osób, wspólne realizowanie zadań, wymiana doświadczeń i nawiązywanie kontaktów.
Zagadnienia poruszane podczas warsztatów: Co to znaczy być aktywistką dzisiaj? Działania społeczne i demokracja w Polsce i USA. Jak poznać potrzeby osób, na rzecz których zamierzasz działać? Jak stworzyć ciekawe działanie przy wykorzystaniu metody design thinking? Jak przygotować i zrealizować projekt krok po kroku? Jaką formę działania wybrać do zrealizowania postawionego sobie celu? Jak wykorzystać swój potencjał i potencjał grupy? Co wpływa na zaangażowanie i motywację do działania? Współczesne narzędzia działań społecznych.
https://angazuj.ceo.org.pl/programy-edukacyjne/mlodzi-w-akcji-2023/civic-up-academy/
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Wychowanie to podstawa
To projekt dla wychowawców klas 4‑8 szkoły podstawowej. Uczestnicy poprzez kurs i materiały: dowiadują się, jak skutecznie prowadzić działania wychowawcze w klasie i sprawiać, by młodzi ludzie uczyli się ważnych rzeczy o sobie i innych, opracowują tematy na godzinę wychowawczą, które naprawdę trafią do młodych ludzi, mają okazję do omówienia rozmaitych klasowych sytuacji z mentorem i grupą kursową.
Dzięki udziałowi w projekcie wychowawcy w bezpieczny sposób wprowadzają w swojej klasie model szkoły otwartej; zyskują narzędzia, by tworzyć włączające środowisko; rozwijają kompetencje zawodowe; rozwijają kompetencje osobiste.
https://uczotwartosci.ceo.org.pl/programy-edukacyjne/
Centrum Edukacji Obywatelskiej: Szkoła Demokracji
Program skierowany jest do opiekunów samorządu uczniowskiego, a pośrednio – do wszystkich uczniów zaangażowanych w szkolną samorządność. W ciągu roku szkolnego uczestnicy oceniają, razem z uczniami, co wpływa na aktywność i sprawczość samorządu w szkole, a następnie decydują, które elementy szkolnej demokracji chcą rozwijać.
W trakcie pracy uczestnicy korzystają ze spotkań online z mentorem i innymi opiekunami samorządów. Podczas spotkań dzielą się wrażeniami, wymieniają doświadczenia i poznają nowe dobre praktyki. Uczestnikom organizacja zapewnia wsparcie szkoleniowe (stacjonarne), dla dyrektora – udział w konferencji „Szkoły demokracji”, a także systematyczny kontakt z mentorem.
Dzięki udziałowi opiekuna SU uczniowie: budują: odpowiedzialność za otoczenie, gotowość do współpracy, zaufanie do innych, umiejętność wyrażania swojego zdania.
https://angazuj.ceo.org.pl/programy-edukacyjne/
Edukacyjna Fundacja im. Romana Czerneckiego: Edukacja Inspiracja
Podstawą programu Edukacja Inspiracja są granty na realizację autorskich projektów edukacyjnych. Organizacja społeczna pracuje z nauczycielami ze szkół podstawowych z małych miejscowości.
Program pomaga: wychodzić poza schemat standardowych zajęć szkolnych, doceniać nauczycieli przez umożliwienie im realizacji własnych pomysłów, budować społeczność nauczycieli opartą na wymianie wiedzy i dobrych praktyk, odkrywać potencjał uczniów, współtworzących projekt.
Pomysły na projekty edukacyjne zgłaszają nauczyciele z pełną swobodą w wyborze tematu. Uczestnicy programu są wybierani w drodze konkursowej, w dwuetapowym procesie rekrutacji. Wyróżnione osoby otrzymują finansowanie w wysokości 4500 zł na realizację projektów edukacyjnych, skrojonych na potrzeby młodych ludzi i dostosowanych do społeczności lokalnej.
Czas trwania:
W zależności od interwencji od 2 miesięcy do całego roku szkolnego; możliwe są również dłuższe formy współpracy.
Monitorowanie i ewaluacja skuteczności:
Ewaluacja oferty edukacyjnej realizowanej we współpracy z organizacją społeczną:
zdefiniowanie celów i potrzeb szkoły, elastyczne dostosowanie oferty do tych potrzeb,
uwzględnienie tych działań w szkolnym systemie ewaluacji wewnętrznej i diagnoz (np. ankiety dot. działań profilaktyczno‑wychowawczych, diagnozy szkolne w zakresie wybranych umiejętności, rozmowy z wychowawcami),
podsumowanie skuteczności działań realizowanych we współpracy z organizacją społeczną – zgodnie z zaproponowanymi przez organizację procesami ewaluacyjnymi.
Monitoring i ewaluacja współpracy szkoły i organizacji społecznej:
bieżąca komunikacja pomiędzy szkolnym koordynatorem a organizacją: zgłaszanie trudności, sprawozdawczość, doprecyzowywanie wątpliwości,
stopklatki w kluczowych momentach realizowanego działania: omówienie wyzwań, bieżącego kontekstu i wynikających z niego konieczności np. modyfikacji harmonogramu czy działań,
omówienie na koniec czynników sprzyjających i niesprzyjających współpracy.
wskazanie koniecznych modyfikacji w takiej współpracy, by w kolejnych procesach była ona bardziej skuteczna,
ewaluacja korzyści, jakie wyniosła każda ze stron współpracy, w zakresie: modelu pracy, nabycia nowych doświadczeń, wiedzy i praktyk.
Wypracowanie rekomendacji na przyszłość – dla szkoły w zakresie budowania partnerskiej relacji z organizacją społeczną:
wypracowanie ogólnoszkolnych zasad np. dotyczących współpracy z zewnętrznymi podmiotami oraz wpisanie do dokumentów wewnątrzszkolnych zapisów dotyczących tej współpracy,
stworzenie listy organizacji społecznych rekomendowanych do współpracy w przyszłości.
Samodzielna kontynuacja rozpoczętych działań – już bez udziału organizacji (utrwalanie praktyk):
wdrożenie np. do praktyki regularnych działań projektowych,
włączenie na stałe do systemu wewnątrzszkolnego doskonalenia kwestii związanych z kompetencjami miękkimi nauczycieli,
kontynuacja działań zainicjowanych w ramach współpracy.
Ryzyko/zagrożenia w realizacji:
Utrudniony proces nawiązywania współpracy w związku z planowanymi zmianami w prawie.
Niedostateczna znajomość organizacji społecznych przez szkołę i w związku z tym ryzyko wyboru organizacji o małym doświadczeniu.
Oferta niedostosowana do potrzeb szkoły.
Przeciążenie kadry szkolnej i brak zrozumienia tego problemu ze strony organizacji.
Nieprzejrzysta komunikacja pomiędzy stronami współpracy i wynikające z tego zniechęcenie.
Ograniczony dostęp do różnorodnych ofert.
Brak zainteresowania beneficjentów – uczniów (obciążenia bieżącymi zadaniami szkolnymi, wielość zadań dodatkowych po szkole, trudności z dojazdem, trudności emocjonalne uczniów).
Nieuzasadniony wybór oferty do współpracy, nieadekwatny do stawianych celów.