Specjalista zaprasza do współpracy nauczycieli, którzy chcą zmodyfikować sposoby współpracy z rodzicami. Warto wybrać osoby chętne, zainteresowane włączaniem do współpracy rodziców uczniów. Specjalista realizuje interwencję poprzez organizację 5 spotkań z grupą nauczycieli. Zapewnia wsparcie przy wdrażaniu proponowanych rozwiązań. Do prowadzenia spotkań specjalista wykorzystuje treści opisane w przewodniku oraz poznane na szkoleniu. Przed pracą z nauczycielami specjalista może przeczytać dostępne w dzienniku elektronicznym informacje przesyłane między nauczycielami a rodzicami, aby sprawdzić, jakie są mocne strony i obszary do rozwoju komunikacji w szkole.

Poniżej znajduje się opis kolejnych kroków realizacji interwencji.

Specjalista przedstawia w szkole możliwość współpracy nauczycieli ze specjalistą, np. w czasie rady pedagogicznej lub poprzez dziennik elektroniczny. Prezentuje schemat prowadzenia interwencji obejmujący cykl spotkań grupowych oraz wsparcie podczas działań wdrożeniowych. Specjalista może zainicjować rozmowę dotyczącą trudności, z jakimi mierzą się nauczyciele we współpracy z rodzicami, oraz przedstawić im przykładowe zagadnienia, które będą poruszone w czasie warsztatów. Krótko opisuje narzędzia rekomendowane do współpracy z rodzicami (określanie stref odpowiedzialności i wpływu, opisywanie sytuacji językiem faktów, różnicowanie oczekiwań wobec rodziców, stosowanie pozytywnych komunikatów) oraz zapewnia, że nauczyciele otrzymają wsparcie potrzebne do pokonania trudności. Prosi o zgłoszenie się chętnych nauczycieli, sam może także zaproponować udział konkretnym osobom, które identyfikuje jako potencjalnie zainteresowane bądź potrzebujące wsparcia w tym obszarze.

Specjalista zaprasza chętnych nauczycieli na pierwsze spotkanie, które będzie poświęcone kwestii zakresu odpowiedzialności i wpływu nauczyciela i rodziców/opiekunów. Na podstawie materiałów dostępnych w przewodniku przygotowuje ćwiczenia, np. wymienia różne obszary odpowiedzialności i prosi nauczycieli o określenie, które należą do rodziców, a które nauczycieli (np. odpowiedzialność rodziców – dbanie o realizację obowiązku szkolnego, odpowiedzialność nauczycieli – wybór metod pracy na lekcji). Specjalista wykorzystuje to ćwiczenie do omówienia pojawiających się różnic w wyborach poszczególnych nauczycieli, wyjaśnienia wątpliwości i omówienia konsekwencji podjęcia bądź rezygnacji z odpowiedzialności. 

Bardzo ważne jest, aby spotkanie pozwoliło nauczycielom podjąć refleksję na temat konsekwencji przekierowania odpowiedzialności na rodziców. Specjalista powinien upewnić się, że nauczyciele rozumieją, że odpowiedzialność jest połączona z wpływem, a wpływ z odpowiedzialnością. 

Na zakończenie spotkania specjalista prosi nauczycieli o to, aby przed kolejnym spotkaniem przeanalizowali informacje, które pisali do rodziców w dzienniku elektronicznym i określili, jakiego obszaru odpowiedzialności one dotyczyły.

W okresie między spotkaniami nauczyciele, podejmując komunikację z rodzicami, określają, którego obszaru odpowiedzialności/wpływu dotyczy dana sprawa. Próbują eliminować komunikaty niepotrzebne, tzn. takie, które dotyczą spraw, na które ma wpływ i za które jest odpowiedzialny wyłącznie nauczyciel. W razie wątpliwości konsultują się ze specjalistą. Przygotowują na kolejne spotkanie przykładowe wiadomości napisane do rodziców.

Specjalista przed spotkaniem zbiera przykładowe wiadomości pisane przez nauczycieli. Dowiaduje się, jakie zaobserwowali trudności. W pierwszej części spotkania w razie potrzeby omawia trudności, przypomina najważniejsze wiadomości z poprzedniego spotkania. 

Główna część spotkania poświęcona ma być formułowaniu wiadomości do rodziców na temat wymagających korekty zachowań uczniów. Specjalista zaczyna od ćwiczenia w rozróżnianiu faktów od opinii. Można przeprowadzić je, bazując na uwagach z dziennika elektronicznego szkoły lub przykładach umieszczonych w materiałach. Ćwiczenie należy zakończyć przeformułowaniem uwag na informacje o zachowaniu oparte na faktach. Następnie specjalista wprowadza technikę FUKO (Fakty – Uczucia – Konsekwencje – Oczekiwania), przydatną do porządkowania struktury wiadomości. W czasie warsztatów nauczyciele ćwiczą umiejętność pisania informacji o zachowaniu ucznia językiem faktów oraz określania oczekiwanego wsparcia ze strony rodziców. Próbują eliminować komunikaty niepotrzebne, tzn. takie, przy których nie potrafią określić celu bądź możliwych/pożądanych efektów. 

Wdrożenie przez nauczycieli zasad pisania informacji o zachowaniu uczniów. Stosowanie języka faktów, określanie oczekiwań w stosunku do działań rodziców zgodnie ze strefą wpływu i odpowiedzialności. 

W czasie kolejnego grupowego spotkania nauczycieli specjalista podkreśla wagę przekazywania rodzicom uczniów informacji o postępach ucznia, doceniania pozytywnych zachowań. Specjalista, wykorzystując materiały zawarte w module, wprowadza narzędzia wspierające nauczycieli w zauważaniu pozytywnych zachowań ucznia i jego mocnych stron. Ćwiczy z nauczycielami umiejętność pisania pochwał.

Nauczyciele przed kolejnym spotkaniem starają się dostrzegać pozytywne zachowania uczniów i informować o nich rodziców. Ćwiczą pisanie pochwał. W komunikacji z rodzicami stosują model FUKO.

W czasie spotkania nauczyciele omawiają, jak powinien funkcjonować system komunikacji nauczyciela i rodziców: kto powinien być zaangażowany w komunikację, w jakich sytuacjach, jakie są dostępne kanały komunikacyjne, jakie sposoby komunikacji stosuje się regularnie, co zrobić w sytuacjach nagłych. Nauczyciele przygotowują wizualizację procesu komunikacji w swojej klasie, uwzględniającą regularne informowanie rodziców o pozytywnych zachowaniach ucznia. Specjalista dba o uwzględnienie w modelu komunikacji nauczyciela współorganizującego kształcenie i/lub asystenta międzykulturowego.

W rozmowie nauczyciele analizują swoje działania, zastanawiają się, które z nich przynosiły najlepsze efekty. Dzielą się sukcesami, omawiają trudności. Wyciągają wnioski, co jeszcze można zrobić lepiej w procesie komunikacji w rodzicami uczniów. Ważnym elementem spotkania podsumowującego jest wzajemne docenianie podjętych działań i wysiłku włożonego w pracę. 

Po zakończeniu cyklu spotkań specjalista może opracować rekomendacje, które mogą być podstawą tworzenia strategii komunikacji dla całej szkoły. Może także zorganizować drugi cykl szkoleń dla innych nauczycieli.

Czas trwania:

Minimalny czas trwania interwencji to trzy miesiące. Optymalny czas trwania interwencji to jeden semestr. Interwencja obejmuje organizację 5 spotkań.

Monitorowanie i ewaluacja skuteczności:

W opisanej interwencji specjalista wspiera nauczyciela. W związku z tym monitorowanie i ewaluacja skuteczności powinny być prowadzone przez specjalistę lub wychowawcę (albo wspólnie). Ankiety dla nauczycieli oraz dla rodziców warto wykorzystać na początku i na końcu procesu zmiany modelu komunikacji, np. w odstępie 3–6 miesięcy. Porównanie wniosków z przeprowadzonych ankiet może posłużyć specjaliście do zaplanowania działań na kolejny okres.

Ryzyko/zagrożenia w realizacji:

Zbyt wysokie oczekiwania nauczycieli wobec wpływu działań rodziców

Nauczyciele, napotykając na trudną sytuację w pracy z uczniem, podejmują kontakt z rodzicami, wierząc, że interwencja rodziców wyeliminuje problem. Niestety, tak dzieje się bardzo rzadko, szczególnie gdy dotyczy to uczniów ze specjalnymi potrzebami. Zmiana zachowania jest długotrwałym procesem i jednorazowa interwencja nie będzie mieć dużego wpływu, nawet jeśli przeprowadzona będzie prawidłowo. Wpływ na zmianę zachowania można osiągnąć poprzez opracowanie oraz wdrożenie konkretnych działań, stosowanie sprawdzonych narzędzi. Upomnienia udzielane ustnie nie mają potwierdzonej skuteczności. Przecenianie wpływu i możliwości rodziców utrudnia nauczycielom przyjęcie odpowiedzialności i skierowanie uwagi na szukanie rozwiązań, które sami mogliby wdrożyć.

Przekonanie nauczycieli, że chwalenie łączy się z brakiem wymagań

Zdarza się, że nauczyciele kierują się błędnym przekonaniem, że chwalenie oznacza brak wymagań. Wyciągają bezpodstawnie wniosek, że chwalenie uczniów wiąże się z powstrzymywaniem się od wszelkich uwag dotyczących pracy uczniów czy ich zachowania. Przekonanie to często wynika z błędnego rozumienia zarówno tego, czym jest dobrze sformułowana pochwała, jak i tego, jak efektywnie korygować zachowania.

Przekonanie nauczycieli, że dobra komunikacja z rodzicami wyeliminuje problemy wychowawcze

Zdarza się, że nauczyciele mają przekonanie, że jeśli będą dobrze przygotowani do rozmowy z rodzicami i ta rozmowa przebiegnie zgodnie z oczekiwaniami, to trudności w pracy z uczniem znikną. Udana współpraca z rodzicami może wesprzeć pracę z uczniami, może zwiększyć komfort pracy nauczyciela, natomiast nie wyeliminuje trudności. Sprawi, że proces radzenia sobie z trudnościami będzie przebiegał sprawniej, nie będzie dodatkowo połączony z konfliktem z rodzicami. Praca nad zmianą zachowania uczniów jest nieodłącznym elementem pracy nauczycieli.

Brak umiejętności komunikacyjnych rodziców

Zdarza się, że dobre przygotowanie nauczyciela nie wystarczy do prowadzenia efektywnej komunikacji. Niektórzy rodzice nie mają rozwiniętych kompetencji komunikacyjnych. Nauczyciel czasem spotyka osobę, która nie będzie potrafiła włączyć się w rozmowę bądź będzie przejawiać zachowania nieakceptowane społecznie (krzyki, przekleństwa). To szczególnie trudne w przypadku młodych nauczycieli bądź tych, którzy dopiero pracują nad rozwojem umiejętności komunikacyjnych. W takiej sytuacji ważnym źródłem wsparcia może być specjalista.