TY i JA wspólnie tworzymy naszą klasę

Cele zajęć
Poprzez krótkie wprowadzenie nauczyciel przybliża uczestnikom zajęć podstawowe informacje związane z grupą społeczną. Wyjaśnia dzieciom, że od samego początku powstania klasy zawiązuje się grupa społeczna i panują w niej określone zasady, a osoby w niej funkcjonujące – uczniowie i nauczyciele – tworzą relacje.
Nauczyciel wyjaśnia uczniom funkcje grupy rówieśniczej, akcentując, że klasa jest miejscem pracy i oddziaływania wychowawczego.
Realizacja tego celu ma za zadanie uwrażliwić uczestników zajęć na kwestie otwartości na nowych członków grupy – uczniów, którzy mogą dołączyć do klasy w różnym czasie, na różnym etapie kształcenia i z powodu różnych przyczyn. Jest to zasadniczy cel zajęć, w ramach którego prowadzący lekcje ma za zadanie uczyć otwartości i wyrozumiałości dla kolegów i koleżanek, nie tylko z własnej grupy rówieśniczej, rozumianej jako klasa.
Materiały
Załącznik nr 1 – Rozsypanka
Nauczyciel rozdaje uczniom małe karteczki. Każdy uczeń otrzymuje po 6 karteczek w kolorach zielonym i pomarańczowym. Celem zadania jest wskazanie przez uczniów mocnych i słabych cech klasy. Na karteczkach zielonych należy wpisać pozytywne cechy, natomiast na pomarańczowych – negatywne. Uczeń nie musi wykorzystywać wszystkich 12 karteczek. Ćwiczenie ma na celu aktywizację uczniów do zastanowienia się nad kwestią relacji rówieśniczych w ich klasie. Nauczyciel zbiera wszystkie karteczki, grupuje je kolorami, a następnie wraz z uczniami sprawdza, jakie cechy zostały przez nich dostrzeżone. Zwraca przy tym uwagę na liczbę karteczek w danym kolorze. Jest to ważne, aby sprawdzić, czy uczniowie widzą w swoich zachowaniach więcej pozytywnych czy też negatywnych cech. Warto, aby analizując z uczniami treści karteczek, nauczyciel podkreślił, których jest więcej i ustosunkował się do tego.
Można również na podstawie udzielonych odpowiedzi zaproponować, aby uczniowie podjęli próbę wspólnego namysłu nad kwestiami mogącymi poprawić ogólne postrzeganie grupy rówieśniczej, jaką tworzy środowisko klasowe, co ułatwi w przyszłości adaptację innych osób dołączających do klasy oraz wpłynie na poprawę dotychczasowych relacji. Na podstawie propozycji uczniów wspólnie formułowane są „złote zasady” dobrej atmosfery, jaka powinna panować w klasie czy w środowisku rówieśniczym.
Na to zadanie przewidziane jest około 30 minut. Czas potrzebny dla nauczyciela na podsumowanie tematu i pracy uczniów to około 15 minut.
Załącznik nr 2 – Giełda pomysłów/burza mózgów dla klasy 4
Proponowane jest przeprowadzenie zajęć w oparciu o metodę poszukującą – problemową, nazywaną giełdą pomysłów lub burzą mózgów. W przypadku realizacji zajęć w klasach starszych można zastosować metodę sytuacyjną. Jeżeli wykorzystywana jest metoda giełdy pomysłów, grupa uczestników zajęć dzielona jest przez prowadzącego na mniejsze, cztero- lub pięcioosobowe grupy. Każda z grup zgłasza swoje propozycje odpowiedzi na sformułowany przez nauczyciela problem, związany na przykład z trudnościami w komunikowaniu się ucznia z Ukrainy, nieśmiałością uczennicy, która dołączyła do klasy z innej szkoły, łączeniem się w mniejsze grupy uczniów cudzoziemskich i niechęcią do współpracy z polskimi uczniami lub odwrotnie. Nauczyciel wyjaśnia, że grupy powinny zastanowić się, jak dany problem przezwyciężyć oraz jaka jest ich rola w tym działaniu. Następnie grupa pracuje nad propozycjami rozwiązania określonego problemu. Pierwszy etap pracy w grupach polega na wypisaniu na formularzu w formie rybiego szkieletu możliwych przyczyn zaistnienia problemu. Każda grupa otrzymuje formularz szkieletu z Załącznika nr 2 i wpisuje na nim odpowiedzi (w prostokąty można wpisać nadrzędne powody takiej sytuacji, na przykład nieśmiałość uczennicy, która dołączyła do klasy z innej szkoły), do których dołącza w postaci ości ryby propozycje przyczyn nadrzędnego powodu (na przykład uczennica nikogo nie zna, ma złe doświadczenia w relacjach z uczniami z poprzedniej szkoły itd.). Uczniowie w razie potrzeby mogą dorysować dodatkowe pola lub „ości”. Ostatnim etapem jest ustosunkowanie się pozostałych grup do postawionego problemu i zaproponowanych pomysłów jego rozwiązania. Ta część zajęć powinna być realizowana pod szczególną uwagą nauczyciela, który pomaga formułować wnioski i wspólnie z uczniami pracuje nad przyjęciem rozwiązań.
Każda z grup ma na to zadanie około 25 minut. Czas potrzebny dla nauczyciela na omówienie i przedyskutowanie zaproponowanych pomysłów to około 10 minut.
Załącznik nr 3 – Niedokończone zdania
Proponowane jest przeprowadzenie zajęć w oparciu o metodę niedokończonych zdań. Jest to bardzo dobrze sprawdzająca się metoda aktywizująca, przeznaczona na przykład do podsumowania zajęć. Można ją stosować na różnych etapach kształcenia ucznia. Pozwala na poznanie opinii uczestników zajęć co do ich przydatności oraz wypracowanych rozwiązań. Metoda ta dobrze sprawdza się zarówno w pracy grupowej, jak i w pracy indywidualnej. Wpływa na budowanie przyjaznej atmosfery w grupie oraz na zacieśnianie dobrych relacji pomiędzy uczestnikami zajęć.
Każdy z uczniów udziela odpowiedzi w formie pisemnej lub ustnej. Wybierając formę pisemną, nauczyciel rozdaje uczniom/grupom kartki papieru i flamastry.
Czas potrzebny dla nauczyciela na omówienie i przedyskutowanie zaproponowanych pomysłów to około 15 minut.