Własności sześcianów i prostopadłościanów
Scenariusz lekcji realizowanej z wykorzystaniem modułowego e‑podręcznika opracowany w ramach projektu „Pilotażowe wdrożenie modułowych e‑podręczników oraz opracowanie założeń do zaawansowanych technologicznie e‑materiałów wspierających nowoczesne metody nauczania i uczenia się”
Informacje ogólne
Imię i nazwisko autora: Agnieszka Gnutek
Etap edukacyjny i klasa: szkoła podstawowa - klasa V
Przedmiot: matematyka
Czas potrzebny na realizację lekcji: 45 min.
Tematy modułów z e‑podręcznika, w oparciu o które prowadzona jest lekcja:
Opis prostopadłościanu i sześcianu
Własności prostopadłościanów i sześcianów
Siatki i modele prostopadłościanów i sześcianów
Lekcja dotyczy zapoznania uczniów z własnościami prostopadłościanów
i sześcianów – ich cechami charakterystycznymi, elementami budowy (wierzchołkami, krawędziami, ścianami), a także różnicami i podobieństwami między tymi bryłami. Uczniowie będą analizować modele przestrzenne oraz korzystać z e‑materiałów dostępnych na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej. Celem lekcji jest rozwijanie umiejętności rozpoznawania i opisywania brył,
a także budowania i analizowania ich modeli. Na koniec uczniowie będą potrafili nazwać elementy prostopadłościanu i sześcianu. Ponadto będą umieli rozróżniać prostopadłościany i sześciany na podstawie ich właściwości geometrycznych.
Cele lekcji oraz realizowane punkty podstawy programowej
Cel ogólny lekcji:
Rozpoznawanie własności prostopadłościanów i sześcianów oraz wskazywanie ich elementów budowy, a także rozróżnianie tych brył w praktycznych sytuacjach.
Cele operacyjne w sferze kognitywnej zgodnie z taksonomią Blooma:
Z zakresu pamiętania informacji (przywoływanie istotnych informacji) Uczeń:
nazywa elementy bryły: wierzchołki, krawędzie, ściany;
wskazuje liczbę poszczególnych elementów w prostopadłościanie i sześcianie;
pamięta, że każdy sześcian jest szczególnym przypadkiem prostopadłościanu.
z zakresu rozumienia informacji (wyjaśnienie istotnych informacji)
Uczeń:
wyjaśnia, jakie cechy wspólne i różnice występują między prostopadłościanem a sześcianem;
opisuje, dlaczego sześcian można uznać za szczególny przypadek prostopadłościanu;
interpretuje rysunki, modele tych brył, wskazując ich elementy.
z zakresu zastosowania informacji (rozwiązywanie problemów o zamkniętej strukturze, o jednoznacznym rozwiązaniu) Uczeń:
buduje model prostopadłościanu lub sześcianu z dostępnych materiałów;
opisuje cechy bryły na podstawie obserwacji modelu lub apletów/filmów dostępnych na platformie:
Opis prostopadłościanu i sześcianu
Własności prostopadłościanów i sześcianów
Siatki i modele prostopadłościanów i sześcianów
stosuje poznane pojęcia w prostych zadaniach.
z zakresu analizowania, oceniania i tworzenia informacji (rozwiązywanie problemów o otwartej strukturze, tworzenie własnych rozwiązań zadanych problemów, ocena dotycząca wartości idei lub materiałów) Uczeń:
analizuje cechy danej bryły i ocenia, czy jest to sześcian czy prostopadłościan, uzasadniając wybór;
rozpoznaje, że sześcian jest szczególnym przypadkiem prostopadłościanu i wykorzystuje tę wiedzę do klasyfikacji brył.
Sposób realizacji zaplanowanych celów przez nauczyciela:
Nauczyciel rozpoczyna lekcję od przedstawienia uczniom celu zajęć oraz kryteriów sukcesu w formie prezentacji przygotowanej w programie Canva.
Po przedstawieniu celu lekcji i kryteriów sukcesu uczniowie budują modele prostopadłościanów i sześcianów z klocków konstrukcyjnych, co pomaga w praktycznym zrozumieniu budowy tych brył. Nauczyciel wspiera uczniów, udzielając wskazówek i pomagając w razie trudności. Dba o to, aby na każdym stoliku był przygotowany zestaw modeli brył.
Następnie uczniowie pracują z modułowymi e‑podręcznikami na tabletach lub laptopach. Nauczyciel prezentuje przygotowane wcześniej materiały, filmy oraz zadania na tablicy interaktywnej. MateriałyMateriały zostały wyselekcjonowane i dostosowane w kreatorze ZPE, tak aby odpowiadały celom lekcji. W trakcie pracy nauczyciel monitoruje postępy uczniów, zachęca do dyskusji i wspiera uczniów mających trudności.
Podsumowaniem lekcji są zadania interaktywnezadania interaktywne przygotowane w kreatorze ZPE, podczas której uczniowie wspólnie sprawdzają poziom zrozumienia tematu, dyskutują nad pytaniami i wymieniają spostrzeżenia.
Na zakończenie nauczyciel przeprowadza ankietęankietę, która pozwala uczniom ocenić lekcję oraz stopień realizacji celów.
Przygotowanie do lekcji
Przygotowanie nauczyciela
Aby lekcja przebiegała zgodnie z założeniami metodycznymi i technicznymi, nauczyciel powinien:
przygotować elementy konstrukcyjne do budowania modeli brył;
zapewnić uczniom dostęp do komputerów lub tabletów z dostępem do internetu;
sprawdzić wcześniej działanie wszystkich aplikacji potrzebnych do zajęć;
przygotować pomoce dydaktyczne w wersjach dostosowanych do różnych potrzeb edukacyjnych uczniów, np. uproszczone instrukcje, dodatkowe wskazówki (w zależności od potrzeb konkretnego ucznia lub grupy uczniów).
ustalić i przypomnieć zasady pracy z komputerem/tabletem.
Uczniowie mogą pracować na swoim koncie ZPE. Jeżeli nauczyciel wybierze taką formę pracy, warto wcześniej przećwiczyć z uczniami logowanie na platformie oraz w klasie w widocznym miejscu umieścić link do strony.
Lekcja może być zrealizowana bez dostępu do indywidualnych urządzeń,
z wykorzystaniem tylko monitora interaktywnego. Jeśli jednak uczniowie mają do dyspozycji tablety lub laptopy, mogą samodzielnie wykonywać zadania, modyfikować figury i badać ich własności. Mają możliwość w dowolnym momencie powrócić do filmu lub przykładu zaprezentowanego na początku lekcji, aby utrwalić lub odświeżyć omawiane treści. Jednocześnie nauczyciel ma wgląd w postępy wszystkich uczniów i może dostosować wskazówki do indywidualnych potrzeb uczniów.
Co zrobić, aby lekcja była dostępna dla wszystkich uczniów?
Propozycje działań zapewniających dostępność lekcji dla wszystkich uczniów, w tym dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) w tym uczniów szczególnie uzdolnionych:
Zapewnić wszystkim uczniom lub grupom uczniów elementów konstrukcyjnych do budowania modeli brył lub gotowych modeli brył.
Dostosować tempo odtwarzania filmu lub włączyć alternatywną ścieżkę dźwiękową.
Umożliwić pracę w parach lub grupach, aby wspierać współpracę i pomoc koleżeńską.
Stosować jasne instrukcje i dodatkowe wskazówki.
Przypominać, że w dowolnym momencie lekcji uczniowie mogą wrócić do filmów czy przykładów.
Zapewnić możliwość korzystania z modułowych e‑podręczników na laptopie lub tablecie, dzięki temu każdy uczeń będzie mógł pracować we własnym tempie.
Proponować uczniom zdolnym dodatkowe wyzwania, np. zadania rozszerzające, samodzielne projekty lub możliwość pełnienia roli eksperta w grupie.
Przygotowanie uczniów
Aby w pełni skorzystać z lekcji, uczniowie powinni wcześniej upewnić się, że pamiętają swoje dane logowania do ZPE.
W razie potrzeby uczniowie mogą przynieść na lekcję własne materiały do konstrukcji brył, takie jak:
klocki konstrukcyjne;
słomki do napojów;
patyczki do szaszłyków lub wykałaczki;
plastelina, modelina.
Przebieg lekcji
Przedstawiony w punktach przebieg lekcji, uwzględniający podział na działania wykonywane przez nauczyciela i uczniów.
Faza wprowadzająca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
3 min. | Przywitanie i przygotowanie techniczne – nauczyciel sprawdza listę obecności, prosi uczniów o włączenie laptopów/tabletów. | Uczniowie włączają laptopy/tablety i logują się do ZPE. | |
3 min. | Omówienie celów lekcji oraz kryteriów sukcesu. Nauczyciel przedstawia cel lekcji oraz kryteria sukcesu za pomocą prezentacji przygotowanej w Canvie. | Uczniowie uważnie słuchają i obserwują prezentację, zadają pytania, jeśli coś jest niejasne. | W zależności od dostępnego sprzętu, prezentacja może być |
Faza realizacyjna
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
7 min. | Krótka rozmowa kierowana na temat tego, gdzie w życiu codziennym spotykamy prostopadłościany i sześciany. Nauczyciel rozdaje klocki konstrukcyjne i instruuje uczniów, aby zbudowali modele prostopadłościanów i sześcianów. Na każdym stoliku uczniowskim pojawiają się modele tych brył. | Uczniowie:
| Jeżeli w klasie brakuje wystarczającej liczby klocków konstrukcyjnych, |
22 min. | Praca z modułowymi e‑podręcznikami. Nauczyciel wszystkie materiały i zadania prezentuje na tablicy i zachęca uczniów do aktywnej pracy również przy tablicy. Na bieżąco monitoruje postępy uczniów i wspiera ich samodzielną pracę. | Uczniowie pracują we własnym tempie z modułowymi e‑podręcznikami. Wspólnie dyskutują nad zadaniami, dzielą się pomysłami na ich rozwiązanie oraz argumentują swoje stanowisko. W trakcie lekcji rozwiązują zadania typu Prawda/Fałsz dotyczące prostopadłościanów i sześcianów. Wśród różnych figur przestrzennych wyszukują prostopadłościany i sześciany, a także nazywają pozostałe bryły, takie jak m.in. walec, stożek czy ostrosłup. Analizują bryły, wyszukują ściany równoległe i prostopadłe do podanej ściany sześcianu. Obliczają sumę długości krawędzi sześcianu i prostopadłościanu oraz wyznaczają długość jednej krawędzi bryły o podanych własnościach. | Materiały i zadania wykorzystane podczas lekcji zostały wcześniej starannie wybrane |
Faza podsumowująca
Czas | Działania nauczyciela | Działania uczniów | Uwagi / wskazówki metodyczne |
|---|---|---|---|
5 min. | Na podsumowanie lekcji nauczyciel prezentuje uczniom zadania interaktywne [patrz zakładka pn. Podsumowanie lekcji]. | Uczniowie wspólnie analizują pytania, dyskutują nad odpowiedziami i wymieniają się spostrzeżeniami, co sprzyja utrwalaniu wiedzy oraz rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia. | |
5 min. | Na zakończenie lekcji nauczyciel uruchamia ankietę podsumowującą, która została przygotowana w kreatorze na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej [patrz zakładka pn. Podsumowanie lekcji]. | Uczniowie dołączają do ankiety i odpowiadają na pytania ankiety, dzielą się swoimi refleksjami na temat lekcji. | Ankietę podsumowującą lekcję można wyświetlić na monitorze interaktywnym, umożliwiając uczniom dołączenie do niej za pomocą swoich urządzeń mobilnych. |
Po lekcji
Propozycja działań dla uczniów, które mają na celu integrację i utrwalenie zdobytej wiedzy
Wspólne budowanie modeli.
Uczniowie mogą pracować w parach lub małych grupach, tworząc modele prostopadłościanów i sześcianów z elementów konstrukcyjnych (klocki konstrukcyjne, słomki, wykałaczki, patyczki do szaszłyków, plastelina, modelina itp.). Wspólna praca sprzyja wymianie pomysłów i lepszemu zrozumieniu tematu.
Przygotowanie prezentacji.
Uczniowie przygotowują krótkie prezentacje lub plakaty o bryłach w naszym otoczeniu, które następnie omawiają na forum klasy. To rozwija umiejętności komunikacyjne i pozwala utrwalić wiedzę. Uczniowie mogą również współpracować przy tworzeniu wspólnej prezentacji w programie Canva. To zadanie nie tylko utrwala wiedzę, ale także rozwija umiejętności cyfrowe, kreatywność oraz pracę zespołową.
Sześcian origami.
Dodatkowo uczniowie mogą spróbować złożyć model sześcianu techniką origami. To doskonałe ćwiczenie rozwijające zdolności manualne, cierpliwość oraz lepsze rozumienie własności brył.
Propozycja ewaluacji lekcji i stopnia realizacji zaplanowanych celów edukacyjnych
Uczniowie w formie zabawy odpowiadają na pytania sprawdzające znajomość
i zrozumienie własności prostopadłościanów i sześcianów. Dzięki natychmiastowej informacji zwrotnej nauczyciel może ocenić, które zagadnienia zostały opanowane, a które wymagają dodatkowego wyjaśnienia.
Ankieta przeprowadzana jest anonimowo, co pozwala uczniom swobodnie wyrazić swoje zdanie i ocenę lekcji. Umożliwia nauczycielowi ustalenie, czy uczniowie zrozumieli temat lekcji.
Bibliografia i załączniki
Linki do wykorzystanych stron z modułowego e‑podręcznika:
Opis prostopadłościanu i sześcianu
Własności prostopadłościanów i sześcianów
Siatki i modele prostopadłościanów i sześcianów
Inne materiały elektroniczne spoza ZPE
Inne niezbędne środki i pomoce dydaktyczne
Klocki konstrukcyjne lub zestawy do budowania modeli brył.
Monitor interaktywny.
Laptopy/tablety dla uczniów.
Dostęp do internetu.