W roku 2022 opublikowano dwa raporty dotyczące funkcjonowania w polskich szkołach uczniów z doświadczeniem migracji: Szkoła zróżnicowana kulturowo. Wyzwania i potrzeby związane z napływem uczniów z Ukrainy oraz Razem w klasie. Dzieci z Ukrainy w polskich szkołach. Raport z badania. W obu publikacjach można odnaleźć ważne wnioski z badań przeprowadzonych w szkołach podstawowych, ponadpodstawowych i zespołach szkół oraz rekomendacje do pracy nad budowaniem wielokulturowej szkoły. Dla nauczycieli i specjalistów najważniejsze wydają się te fragmenty raportów, które dotyczą poziomu mikro, czyli klasy i tych aspektów integracji, na które pedagodzy mają bezpośredni wpływ, na przykład w czasie prowadzenia lekcji przedmiotowej lub wychowawczej.

Z przeprowadzonej analizy wynika, że „relacje rówieśnicze oraz relacje z kadrą pedagogiczną stanowią klucz do dobrego funkcjonowania dzieci z Ukrainy w polskich szkołach” (Pyżalski, Łuczyńska, Cieślikowska, Kata, Plichta, Poleszak, Mróz, Wójcik, 2022, s. 43). Z tego powodu duża część rekomendacji dotyczy właśnie budowania dobrych relacji między uczniami w klasie. Zdaniem badaczy istotne jest przede wszystkim to, by tworzyć polskim i ukraińskim uczniom odpowiednie warunki, zachęcające do nawiązywania kontaktów i rozwijania znajomości. Ważne, aby nauczyciele podejmowali takie działania, które będą sprzyjały równowadze w relacjach uczniów, pozwalały im funkcjonować w sposób równorzędny. Uczniowie powinni realizować zadania wymagające od nich współpracy w klasie, które prowadzą do osiągania wspólnych sukcesów. W budowaniu dobrych relacji mogą im pomóc aktywności umożliwiające wyjście poza podziały w klasie, a sprzyjające skupieniu się na innych aspektach tożsamości niż pochodzenie, takich jak mocne strony każdej z osób czy jej zainteresowania (Pyżalski i in., 2022). Zadaniem nauczycieli i specjalistów jest więc „tworzenie przestrzeni do międzynarodowych kontaktów w czasie lekcji (praca w grupach mieszanych, wspólne projekty)” (Tędziagolska, Walczak, Żelazowska‑Kosiorek, 2022, s. 13). Powyższe rekomendacje znalazły zastosowanie w modelach integracji edukacyjnej (2)cyt2(2), które opracowano z myślą o uczniach z doświadczeniem migracji. Wynika z nich, że skuteczną dydaktyką można zajmować się dopiero wtedy, gdy zadba się o dobrostan uczniów. W pierwszej kolejności należy zatroszczyć się o to, aby mogli oni zaspokoić swoje potrzeby emocjonalne i społeczne, żeby finalnie umożliwić im realizację potrzeb dotyczących uczenia się.

Warto się więc zastanowić, w jaki sposób przełożyć rekomendacje badaczy na konkretne działania, czyli jak nauczyciel może tworzyć okazje do kontaktów między uczniami oraz uczyć ich budowania i utrzymywania relacji. Wśród wielu metod na szczególną uwagę zasługują te, które będą wspierać wszystkich uczniów w rozwoju kompetencji społeczno‑emocjonalnych i które mogą być stosowane codziennie przez jednego nauczyciela lub kilka osób z grona pedagogicznego, ale nie są związane z dodatkowymi obciążeniami dla nich.