RTBbRf7inWIIf
Zdjęcie przedstawia scenę teatralną. Znajduje się na niej duża grupa artystów ubranych w stroje ludowe. W tle zarysy domów i wzgórze.

Teatr w służbie reform – Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego

Scena z opery Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale. Teatr Wojska Polskiego w Łodzi w 1946 roku pod dyrekcją Leona Schillera
Źródło: dostępny w internecie: Wikimedia Commons, domena publiczna.
1
Wiktor Brumer Z dziejów „Cudu mniemanego” Wojciecha Bogusławskiego

Duch prawdziwie obywatelski ożywiał działalność Wojciecha Bogusławskiego. Walka jego o utrzymanie teatru była przedewszystkiem walką o własność narodową, której strzegł i bronił ze wszystkich sił i której wydrzeć sobie nie pozwolił.

du Źródło: Wiktor Brumer, Z dziejów „Cudu mniemanego” Wojciecha Bogusławskiego, Warszawa 1925.

Sztuka Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale powstawała, gdy po II rozbiorze w Polsce rodziło się coraz więcej konfliktów politycznych. Pewnym było, że zaborcy nie zaprzestaną dalszych działań, które miały doprowadzić do upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zrodziło się pytanie: jak wzbudzić w Polakach chęć do przeciwstawienia się okupantom?

Próby odpowiedzi na nie podjął się Wojciech Bogusławski, najważniejszy twórca polskiego teatru oświeceniowego. Jego działaniom przyświecała mu myśl, że teatr powinien przede wszystkim kształcić dobre obyczaje i pełnić funkcję trybuny, z której można głosić narodowe idee. Za jego dyrektury w Teatrze Wielkim wystawiano sztuki wyraźnie nawiązujące do najważniejszych spraw ówczesnej Polski. Na deskach Teatru Narodowego wystawił takie utwory o nacechowaniu politycznym jak Powrót Posła Jana Ursyna Niemcewicza, Dowód wdzięczności narodu swojego autorstwa, Szlachcica mieszaniem pióra Józefa Wybickiego. Jednak największą sławę przyniosła mu pierwsza opera polska z muzyką Jana Stefaniego, Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale, wystawiona w marcu 1794 roku. Pomimo że cenzura zgodziła się na wystawienie sztuki, po trzech przedstawieniach tytuł ten został zdjęty z afisza.

Twoje cele
  • Zapoznasz się z charakterystyką oświeceniowego teatru Stanisławowskiego.

  • Scharakteryzujesz warunki społeczne i polityczne, w jakich powstawała sztuka Wojciecha Bogusławskiego Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale.

  • Prześledzisz symbolikę ukrytą w tekście Bogusławskiego i późniejszych jego realizacjach teatralnych.

  • Dokonasz analizy wybranych fragmentów Cudu mniemanego oraz ich interpretacji w kontekście historycznym.