Warto wiedzieć, że punktem odniesienia w ocenianiu, jak mówi prawo, są wymagania edukacyjne.

„Ocenianie polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności w stosunku do:

• wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego lub efektów kształcenia i kryteriów weryfikacji w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania;

• wymagań edukacyjnych wynikających z realizowanych w szkole programów nauczania – w przypadku dodatkowych zajęć edukacyjnych” (art. 44b ust. 3) na podstawie Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2022 r., poz. 2230 ze zm.).

W przypadku zachowania, wychowawca oddziału i nauczyciele oraz uczniowie danego oddziału rozpoznają stopień respektowania przez ucznia zasad współżycia społecznego i norm etycznych oraz obowiązków określonych w statucie szkoły (art. 44b ust. 4) na podstawie Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2022 r., poz. 2230 ze zm.). Nauczyciel ma także obowiązek informacyjny związany z ocenianiem. Skoro ma ocenić poziom i postępy w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności, wystawiając śródroczną i roczną ocenę klasyfikacyjną oraz oceniając zachowanie ucznia, musi powiedzieć uczniowi, ale też jego rodzicom, jak będzie to robił.

Jest to poinformowanie ucznia, na jakich warunkach i w jaki sposób będzie otrzymywał oceny z zajęć edukacyjnych i jak ocenianie będzie jego zachowanie.

Zwłaszcza, że ten obowiązek także wynika z przepisów prawa.

„Nauczyciele na początku każdego roku szkolnego informują uczniów oraz ich rodziców o:

• wymaganiach edukacyjnych niezbędnych do otrzymania przez ucznia poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych, wynikających z realizowanego przez siebie programu nauczania;

• sposobach sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów;

• warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych.

Analogicznie, wychowawca oddziału na początku każdego roku szkolnego informuje uczniów oraz ich rodziców o:

• warunkach i sposobie oraz kryteriach oceniania zachowania;

• warunkach i trybie otrzymania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania”, zgodnie z treścią art. 44b ust. 8 i 9 USO (Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. , Dz.U. z 2022 r., poz. 2230 ze zm.).

Uczeń ma wiedzieć, jakie wymagania musi spełnić, aby otrzymać daną ocenę i jak nauczyciel będzie je weryfikował.

Niezgodne z prawem jest oczekiwanie od uczniów na ocenę celującą opanowania treści wykraczających poza podstawę programową. Nauczyciel nie jest uprawniony do stawiania takich warunków. A nierzadko takie zapisy znajdują się w szkolnych statutach, w warunkach i sposobie oceniania wewnątrzszkolnego.

W dostosowaniu wymagań edukacyjnych duża rolę odegrać mogą właśnie szkolni specjaliści, którzy znają uwarunkowania funkcjonowania ucznia np. z niepełnosprawnością. Wskazanym jest włączanie się specjalistów w ustalanie warunków i sposobu oceniania uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi.