RQh4Tx0l5RZLs
Plik dźwiękowy z nagraniem fragmentu Prologu w niebie z Fausta Johanna Wolfganga Goethego
Źródło: Johann Wolfgang Goethe, Faust, tłum. Jacek S. Buras.
R1P3ANVGMqiGg
Obraz przedstawia dwóch mężczyzn. Mężczyzna stojący twarzą na wprost widza to Faust. Jest ukazany jako starzec, z długą, siwą brodą. Jest ubrany na czarno. W lewej dłoni trzyma zwiniętą kartkę papieru. Za jego plecami, odwrócony lewym profilem do widza, stoi Mefistofeles. Ma demoniczny wygląd. Przygląda się Faustowi. Jest ubrany na czerwono. Opis punktów: 1. Najważniejsi bohaterowie. Doktor Faust „Przestudiowałem wszystkie fakultety ,Ach, filozofię, medycynę, prawo i w teologię też, niestety, Do dna samegom wgryzł się pracą krwawą –I jak ten głupiec u mądrości wrót stoję – tyle wiem, com wiedział wprzód”. Rysunek przedstawia mężczyznę, który przeprowadza jakieś doświadczenie chemiczne. Faust i Homonoculus, obrazek z XIX w. Faust to główny bohater dramatu Goethego. Jest on starym mędrcem, który w ciągu długiego życia posiadł całą wiedzę dostępną człowiekowi. Studiował różne dziedziny wiedzy: filozofię, medycynę, prawo, teologię, lecz ciągle czuł niedosyt. Im więcej czasu poświęcał na naukę, tym silniej odczuwał jej granice. Zawiedziony swoimi możliwościami, żył w poczuciu beznadziejności i pustki. Jedyną szansę dla poznania niedostępnej dla siebie wiedzy widział w czarnej magii. Dla zrealizowania swoich pragnień był gotów poświęcić wszystko i nie zawahał się zaprzedać duszy diabłu. Dzięki pomocy Mefistofelesa stał się wędrowcem w czasie i przestrzeni, szukającym szczęścia i spełnienia wielkich ambicji. Po pewnym czasie znalazł się u szczytu potęgi – stał się władcą zbudowanego przez siebie państwa. Faust ostatecznie osiągnął szczęście i odnalazł poczucie spełnienia. 2. Najważniejsi bohaterowie. Mefistofeles „Jam częścią tej siły, Która zawsze na złe godzi, A przecie wciąż dobro rodzi". Zdjęcie przedstawia aktora odgrywającego rolę Mefistofelesa. Mężczyzna jest w sile wieku. Ma demoniczny wygląd, szalone spojrzenie. Trzyma prawą rękę uniesioną w górę. Licencja: domena publiczna. Fiodor Chaliapine jako Mefistofeles w operze Faust. Mefistofeles to diabeł – duch ciemności. W dramacie pojawia się pod różnymi postaciami, z łatwością zmieniając swój wygląd zależnie od okoliczności. Początkowo przybiera postać psa – czarnego pudla, później wędrownego nauczyciela. Zakłada się z Bogiem o duszę doktora Fausta, którego chce poddać próbie. Mefistofeles jest diabłem inteligentnym i wykształconym, dowcipnym i ironicznym. Przewrotny i fałszywy sprowadza na Fausta nieszczęścia. Sprawia, że wszelkie działania starego mędrca kończą się tragicznie. Pomimo swej przebiegłości ostatecznie przegrywa walkę o duszę Fausta, choć ma do niej prawo. 3. Najważniejsi bohaterowie. Małgorzata. Zdjęcie przedstawia aktorkę odgrywającą rolę Małgorzaty w Fauście. To młoda kobieta. Ma długie włosy zaplecione w warkocz. Ubrana jest w białą suknię z czarnymi wstążkami. Licencja: domena publiczna. Caroline Carvalho jako Małgorzata w operze Faust. Czternastoletnia piękna, skromna i pobożna panna. Naiwna i niewinna Małgorzata nie potrafi oprzeć się urokowi Fausta, zakochuje się w nim i ulega zgubnej namiętności. Pośrednio przyczynia się do śmierci matki i brata. Zhańbiona przez Fausta, który nie został jej mężem, zabija dziecko, będące owocem ich grzesznego związku. Zostaje wtrącona do więzienia i popada w obłęd. Dziewczyna pokornie przyjmuje wyrok śmierci i postanawia ponieść konsekwencje swoich czynów. Przed śmiercią powierza swoją duszę Bogu, dzięki czemu zostaje zbawiona. Po śmierci dostaje się do nieba, gdzie zostaje Pokutnicą i wyjednuje u Matki Bożej miłosierdzie dla umierającego Fausta. 4. Najważniejsze wydarzenia. Część I Prolog w niebie: Zakład Boga i Mefistofelesa o duszę Fausta. Ilustracja przedstawia plakat filmowy. Widać na nim postać Mefistofelesa i Fausta. Obaj stoją naprzeciw Małgorzaty. Licencja: domena publiczna. Amerykański plakat do filmu Faust, 1926. Zakład z diabłem: Faust podpisuje cyrograf, zgodnie z którym Mefistofeles ma mu pomagać i zapewnić życie pełne wrażeń. Jeśli Faust osiągnie stan wielkiego szczęścia i wypowie słowa: „trwaj, chwilo, jesteś piękna”, diabeł zabierze jego duszę. Obraz przedstawia scenę rodzajową w ogrodzie. Nieopodal drzew stoi mężczyzna. Zagaduje młodą kobietę. W drugiej części ogrodu przechadza się para: kobieta i mężczyzna. Licencja: domena publiczna. Ogród Margeurite w akcie 3 opery Faust Gounoda, 1859. Nowe życie: Dzięki pomocy Mefistofelesa Faust odzyskuje młodość i zdobywa miłość pięknej Małgorzaty. Historia kończy się tragicznie. Dziewczyna zachodzi w ciążę i przerażona topi swoje nowo narodzone dziecko. Zostaje skazana na śmierć jako dzieciobójczyni. Faust próbuje ją ratować, lecz Małgorzata popada w obłęd i traktuje śmierć jako wybawienie. Faust pozostawia ją i oddala się z szatanem. 5. Najważniejsze wydarzenia. Część II Wędrówka w czasie i przestrzeni: Faust dzięki pomocy diabła podróżuje w czasie i przestrzeni. Początkowo poznaje mitologiczny świat grecki, następnie powraca do swoich czasów i pragnie stworzyć idealne państwo, w którym panowałaby wolność. Obraz przedstawia walkę diabła z Faustem. Diabeł, kościotrupy i węże osaczają Fausta. On próbuje się bronić. Wellcome Images, licencja: CC BY 4.0, commons.wikimedia.org. Spotkanie diabła i doktora Fausta, ilustracja z książki Zbawienie: Umierający Faust słucha odgłosów pracy ludzi osuszających bagno, by stworzyć żyzny obszar pod uprawy. Wysiłek robotników i ich walka o lepszy świat sprawiają, że czuje się gotowy wypowiedzieć słowa „trwaj, chwilo, jesteś piękna”. Mefistofeles jest pewny, że zyska duszę bohatera, lecz aniołowie wyrywają Fausta złym siłom: „zbawion być może, kto się dążeniem wieczystym trudzi”. Faust zostaje zbawiony., 6. Kompozycja utworu 1. Kompozycja dzieła jest otwarta – Faust składa się z luźno ze sobą powiązanych scen o różnorodnej tematyce. 2. Utwór ma charakter synkretyczny, łączy fragmenty epickie i liryczne oraz partie dramatyczne. 3. Goethe odrzucił klasyczną zasadę trzech jedności (miejsca, czasu i akcji). Czas akcji obejmuje trzy tysiące lat, wydarzenia rozgrywają się w różnych miejscach, zarówno w świecie realnym, jak i nadprzyrodzonym. W dramacie splatają się różne wątki. 4. W utworze przenikają się dwa plany: realny i fantastyczny (nadprzyrodzony). Obraz przedstawia plakat teatralny. Jest na nim ukazany Faust, a za jego plecami czerwony diabeł z rogami, który trzyma przed Faustem lustro. Licencja: domena publiczna Plakat. Faust Goethego (Amsterdam), reż. Willem Royaards, 1918.
Anton Kaulbach, Faust i Mefistofeles, ok. 1859
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
Polecenie 1

Omów, w jaki sposób Mefistofeles przedstawia sytuację człowieka w świecie. Wymień argumenty, którymi popiera swoją opinię.

R2z5QjnTC9TX7
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Wyjaśnij, dlaczego człowiek określony jest przez Mefistofelesa jako „ten mały świata bóg”.

RB63ePF2XyOpW
(Uzupełnij).
Polecenie 3

Omów, jak diabeł ocenia ludzki rozum. Wyjaśnij, z czego wynika ta ocena.

R1Gay52vSDcqq
(Uzupełnij).
Polecenie 4

Przedstaw, na czym polega diabelskość myślenia i postrzegania świata przez Mefistofelesa. W tym celu przeanalizuj język diabła. Zwróć uwagę na słownictwo, budowę zdań, sposób formułowania myśli i logikę.

RHt1GEUzv7VDM
(Uzupełnij).
Polecenie 5

Wyjaśnij, na czym polega zakład Mefistofelesa z Panem. Przywołaj analogiczną sytuację znaną ci z Biblii oraz omów, w jakim celu Goethe nawiązał do biblijnej opowieści.

RwusPwcEQP0qW
Na czym polega zakład? (Uzupełnij). Temat (Uzupełnij). Problem (Uzupełnij).
Polecenie 6

Mefistofeles mówi, że jest Cząstką tej dziedziny, / Co zła wciąż pragnie, a dobro wciąż czyni. Wyjaśnij, jak rozumiesz paradoks zawarty w wypowiedzi szatana.

RdgqFzUQ0Pa26
(Uzupełnij).
Polecenie 7

Zbierz informacje o Fauście, które można odczytać z jego monologu. Wyjaśnij, kim jest bohater i czym się zajmuje.

Rk8xgMCoe2dj5
(Uzupełnij).
Polecenie 8

Omów, na czym polegają i z czego wynikają dylematy Fausta ujawnione w jego monologu. Wskaż co, twoim zdaniem, jest przyczyną melancholii bohatera.

R1RRNEtJbZK89
Dylematy Fausta (Uzupełnij). Przyczyna melancholii (Uzupełnij).
Polecenie 9

Wyjaśnij, czego Faust oczekuje od Mefistofelesa. Omów, jaką jego potrzebę może zaspokoić diabeł.

RWSlXO3ZdMN0S
(Uzupełnij).
Polecenie 10

Wyjaśnij, jak rozumiesz sens zdań: Trwaj, chwilo, jakże jesteś piękna! oraz Niech zegar stanie i wskazówki zwinie, / Żywot mój będzie zakończony!?

Rl1kTxXKVAAjK
(Uzupełnij).

Polecenia Faust – cały dramat

Polecenie 11

Sięgnij po cały utwór Goethego. Pierwszą jego część kończą trzy krótkie sceny zatytułowane: 1) Pochmurny dzień. Pole; 2) Noc. Pole otwarte; 3) Więzienie.
Przeczytaj je i omów, jakie są konsekwencje wspólnych przedsięwzięć Fausta i Mefistofelesa.

RQvr1J1wnMyLe
(Uzupełnij).
Polecenie 12

Zestaw scenę Prologu i koniec sceny więziennej, a następnie odpowiedz na pytanie: Dlaczego, mimo popełnionej zbrodni, Małgorzata została zbawiona? Skomentuj ideę, jaką odczytujesz z takiego zakończenia pierwszej części utworu.

Rxmnt3gjK4QoH
Scena Prologu (Uzupełnij). Scena Więzienna (Uzupełnij).
R19ykg1cgdpzL
Dlaczego Małgorzata została zbawiona? (Uzupełnij). Skomentuj ideę zakończenia pierwszej części utworu (Uzupełnij).
Polecenie 13

Skonfrontuj Prolog w niebie z drugą częścią dramatu. Dlaczego Faust nie trafia do krainy wiecznego potępienia? Co go ocaliło? Rozważ sens i cel takiego rozwiązania fabularnego.

RS47MThz3Hvj1
(Uzupełnij).
Polecenie 14

Wyjaśnij, jakie uniwersalne problemy i pragnienia człowieka uosabia Faust. Dlaczego można powiedzieć, że jest on bohaterem tragicznym? Uzasadnij swoją opinię.

RhlW0rUUHwd2V
(Uzupełnij).