Chociaż termin ten został po raz pierwszy zastosowany w odniesieniu do sztuki amerykańskiej (pojawił się w 1946 roku u krytyka sztuki Roberta M. Coatesa, po raz pierwszy został użyty w akwareli Wassily'ego Kandinsky'ego w 1911 r.

Człowiek poznaje świat wieloma zmysłami, ale najwięcej informacji o otoczeniu dostarcza mu wzrok. Abstrakcja zawsze była obecna w naturze,
ale jej odkrywanie jest bardziej dostępne dzięki różnego rodzaju urządzeniom, np. mikroskopom czy aparatom fotograficznym.

Twórca to często poszukiwacz nowych rozwiązań.
Sztuka mimetycznamimetyzm, sztuka mimetycznaSztuka mimetyczna przestaje mu wystarczać, a nowe technologie stają się jego sprzymierzeńcem.
W obliczu nowych możliwości technicznych myśli artysty mogą porzucić dotychczasowe utarte szlaki i coraz śmielej podążać w kierunku realizowania swoich wizji twórczych. 

Twórcy odrzucali figuratywnośćfiguratywnośćfiguratywność na rzecz wewnętrznej konstrukcji obrazu, układu linii barwnych plam, form geometrycznych.

Sztuka i dzieło sztuki nie dotyczy już figuratywnego i materialnego obiektu,
lecz samej treści sztuki, jej kwintesencji i - jej duszy.

Przykładowe struktury
R161fxyYwlEHi Obrazek przedstawia strukturę granitu w zbliżeniu mikroskopowym. Skała ma kolor ciemnobrązowy z jasnoszarymi, ciemnoszarymi i białymi elementami. Mają one różne kształty – zbliżone do elipsy, okrągłe i wielokątne. Struktura pełnokrystaliczna, tekstura bezładna.	RPndIqxVJnI3a Obrazek przedstawia obsydian w zbliżeniu mikroskopowym. Lewa strona fotografii jest zdominowana przez kolor błękitny, prawa przez kolor ciemnobrązowy. Granica między kolorami jest mocno zamazana. Plamy w strukturze są w jasnych kolorach, głównie żółtym i w odcieniach żółci. Struktura szklista, tekstura kierunkowa.
R1A9Jlsq7ag22 Przedstawiona jest mikrofotografia skalenia sodowo-potasowego. Na ilustracji widoczne są pasy koloru pomarańczowego i żółtego o nieregularnych kształtach. Na obszarach żółtych dość licznie występują nieregularnie rozmieszczone białe plamy, pomarańczowe oraz czarne punkty. Struktura pełnokrystaliczna, tekstura kierunkowa.	RY5Ly1kSbMGll Obrazek przedstawia strukturę granitu na mikrofotografii. Struktura ta posiada tło głównie w kolorze ciemnobrązowym, na którym nierównomiernie rozmieszczone są ciemnoszare, jasnoszare oraz białe plamy. Są one różnej wielkości i nieregularnego kształtu.

W sztuce abstrakcyjnej źródłem inspiracji może być, m.in.:

• świat rzeczywisty; 

• wyobrażenia o świecie;

• wyobraźnia twórcy. 

Wnikliwa obserwacja otoczenia wspierana różnymi stale pojawiającymi się możliwościami związanymi ze zdobyczami nauki i techniki (np.: mikrofotografia, makrofotografia, mikroskopy, promienie X) pozwala artystom na kreowanie nowych kształtów i form w sztuce. 

Za pomocą różnego rodzaju mikroskopów można obserwować szczegóły budowy wewnętrznej organizmów w ogromnym powiększeniu, np. tkanki roślin i zwierząt, a także żywe obiekty, np. mikroskopijne organizmy poruszające się w kropli wody.

R11cekiLOeMfe

Galeria zdjęć przedstawia sześć ilustracji. Na pierwszej widać mikroskop elektronowy transmisyjny (TEM). Jest to bardzo duże i wysokie urządzenie, z licznymi pokrętłami. Stoi ono na biurku obok komputera.

RJb28dbbrJXSm

Drugie zdjęcie prezentuje obraz komórki korzenia spod transmisyjnego mikroskopu elektronowego (TEM). Wyraźnie widać ścianę komórkową, jądro komórkowe oraz liczne organella. Zdjęcie jest czarno‑białe.

R1BtmuXZcPpQK

Trzecie zdjęcie przedstawia skaningowy mikroskop elektronowy (SEM), mniej więcej dwa razy mniejszy od transmisyjnego mikroskopu elektronowego widocznego na poprzednim zdjęciu. Widoczne jest czarno‑białe biurko, po którego prawej stronie stoi komputer, dwa monitory, na których wyświetla się obraz z mikroskopu, klawiatura oraz kontroler. Po lewej stronie stoi duży, biały, prostokątny Skaningowy mikroskop elektronowy (SEM).

R7AmZlgorjYN8

Czwarte zdjęcie pokazuje przykładowy obraz spod skaningowego mikroskopu elektronowego (SEM). Widać na nim powierzchnię liścia tytoniu. Jest ona pofałdowana i ma liczne wypustki, a także wyraźnie widoczne aparaty szparkowe. Zdjęcie jest szare.

Na ilustracjach możesz porównać fotografie galaktyk wykonane w świetle widzialnym i promieniowaniu rentgenowskim.

R1T2B1RSPMRXU

Po lewej stronie jest zdjęcie nocnego nieba w świetle widzialnym. Na czarnym tle widać kilka świecących na biało punktów. Po prawej stronie jest zdjęcie tego samego obszaru nieba w promieniowaniu rentgenowskim i świetle widzialnym. Oprócz tych samych świecących na biało punktów, w centralnej części znajduje się rozciągnięty pionowo obszar niebieski, a od lewej i prawej strony otaczają go obszary w kolorze czerwonym.

Dzięki promieniowaniu rentgenowskiemu, na krótkim filmie możesz zobaczyć jak wygląda np. zjawisko dyfrakcji i interferencji fali na wodzie.

R2bRRXtIFzaAe

Rys. 2. Animacja zaprezentowana bez udziału lektora, pokazuje dwa źródła fal kolistych ustawione poziomo obok siebie. W każdym źródle pojawiają się na przemian czerwone i niebieskie koła, powiększające się i przechodzące w koliste powierzchnie falowe, rozchodzące się promieniście. W obszarze powyżej i poniżej źródeł fal, gdzie fale z obu źródeł nakładają się na siebie, widoczne są wzmocnienia i wygaszenia fal. Wzmocnienia występują wzdłuż pionowych pasków biegnących od punktu między źródłami do góry i w dół oraz wzdłuż symetrycznych pasków nachylonych do pionu pod jednakowymi kątami z prawej i z lewej strony.

Rys. 2. Animacja zaprezentowana bez udziału lektora, pokazuje dwa źródła fal kolistych ustawione poziomo obok siebie. W każdym źródle pojawiają się na przemian czerwone i niebieskie koła, powiększające się i przechodzące w koliste powierzchnie falowe, rozchodzące się promieniście. W obszarze powyżej i poniżej źródeł fal, gdzie fale z obu źródeł nakładają się na siebie, widoczne są wzmocnienia i wygaszenia fal. Wzmocnienia występują wzdłuż pionowych pasków biegnących od punktu między źródłami do góry i w dół oraz wzdłuż symetrycznych pasków nachylonych do pionu pod jednakowymi kątami z prawej i z lewej strony.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/R2bRRXtIFzaAe

Rys. 2. Animacja zaprezentowana bez udziału lektora, pokazuje dwa źródła fal kolistych ustawione poziomo obok siebie. W każdym źródle pojawiają się na przemian czerwone i niebieskie koła, powiększające się i przechodzące w koliste powierzchnie falowe, rozchodzące się promieniście. W obszarze powyżej i poniżej źródeł fal, gdzie fale z obu źródeł nakładają się na siebie, widoczne są wzmocnienia i wygaszenia fal. Wzmocnienia występują wzdłuż pionowych pasków biegnących od punktu między źródłami do góry i w dół oraz wzdłuż symetrycznych pasków nachylonych do pionu pod jednakowymi kątami z prawej i z lewej strony.

Abstrakcjonizmabstrakcjonizm, sztuka abstrakcyjnaAbstrakcjonizm to protest wobec utartych schematów i dosłowności, to świadoma rezygnacja z naśladownictwa natury. Dzieło abstrakcyjne staje się bezpośrednim i suwerennym wyrazem indywidualnych, często chwilowych odczuć artysty. Dzieło, w którym jakakolwiek forma odniesienia do świata zewnętrznego może być wyeliminowana. 
Jednym z przykładów takiego dzieła jest „Ptak w przestrzeni” Constantina Brâncușiego. SyntezasyntetyzmSynteza zastosowana w rzeźbie jest na tyle silna, że artysta uzyskał formę abstrakcyjną. 

Abstrakcja organicznaabstrakcja organicznaAbstrakcja organiczna jest jednym z dwóch głównych nurtów sztuki abstrakcyjnejabstrakcjonizm, sztuka abstrakcyjnasztuki abstrakcyjnej (obok abstrakcji geometrycznejabstrakcja geometrycznaabstrakcji geometrycznej).

Twórcy abstrakcji uważali, że sposób malowania powinien być szybki, dynamiczny, zawierać jak największy ładunek energii, a tym samym być nacechowanym emocjami i ekspresją.

Według jednego z twórców abstrakcjonizmu sztuka powinna pochodzić z wnętrza, najważniejsze jest uczucie. Nie trzeba więc odwzorowywać tego, co istnieje dokoła nas, ale przekazywać to, co czujemy. Z pojęciem odczuwania wiąże się ekspresja, która jest, obok koloru, jedną z najważniejszych cech malarstwa. 

Jackson Pollock w swoich dziełach stosował metodę drippingudrippingdrippingupolegającą na rozpryskiwaniu i rozlewaniu farby. Ogromnych rozmiarów obrazy rozkładał na podłodze, wylewał na nie wiadra farby, rozciągał ją kijem lub pędzlem, kapał farbą na powierzchnię płótna, które traktował jak pole do działania.

RA8FEEQV99LL7

Obraz wykonany jest w stylu abstrakcyjnym. Obraz ma układ poziomy, składa się z plątaniny wielu nieregularnych linii różnej grubości, nachodzących na siebie. Obraz jest dynamiczny, bardzo dużo się na nim dzieje, a linie są w kolorze czarnym, białym i brązowym na jasnobrązowym tle.

R192AHK9GBRPX

Fotografia przedstawia artystę tworzącego obraz. Zdjęcie jest czarno‑białe, w jego centrum znajduje się malarz, który przykucnął nad swoim dziełem. Artysta jest w średnim wieku, ma dużą łysinę, a nad uszami ciemne włosy. W kąciku ust trzyma papierosa. Ubrany jest w spodnie z z podwiniętymi mankietami oraz fartuch, na nogach ma sznurowane buty. W prawej dłoni ubrudzonej farbą artysta trzyma pędzel, z którego wąską smużką spływa czarna farba, wprost na tworzony obraz, rozłożony na podłodze. W lewej ręce artysta trzyma puszkę z farbą. Obraz, nad którym kuca artysta jest duży. Na białym tle znajdują się nieregularne linie i kształty w ciemnym kolorze. W rogu pomieszczenia stoi kredens, a obok niego oparty jest obraz.

R1R33NXMG41PX

Fotografia przedstawia wielki obraz oraz trzy znajdujące się przed nim osoby. Obraz wykonany jest w stylu abstrakcyjnym, ma układ poziomy i składa się z plątaniny wielu nieregularnych linii różnej grubości, nachodzących na siebie. Obraz jest dynamiczny, bardzo dużo się na nim dzieje, a linie są w kolorze czarnym, białym i brązowym na jasnobrązowym tle. Pomieszczenie nie jest zbyt jasno oświetlone. Dzieło znajdujące się na ścianie ma układ poziomy i wykonane jest w stylu abstrakcyjnym. Przed obrazem stoją dwie drewniane ławki z ciemnymi, tapicerowanymi siedzeniami. Na ławce znajdującej się po lewej stronie, przodem do obrazu, siedzą dwie osoby - kobieta i mężczyzna. Mężczyzna ma ciemne włosy, ubrany jest w białą bluzę i ciemne spodnie, nogi ma rozstawione szeroko, a łokcie opiera na kolanach. Siedząca obok niego kobieta ubrana jest w beżową kurtkę, granatowe spodnie oraz jasne, sportowe buty. Kobieta trzyma swoją lewą rękę na plecach mężczyzny, a wzrok skierowany ma w lewo. Na drugiej ławce siedzi kobieta skierowana plecami do obrazu. Kobieta ma na sobie ciemne ubrania, nogę założoną na drugą nogę oraz skrzyżowane ręce oparte na kolanach. Głowę pochyla nisko, w jednej ręce trzyma kartkę papieru.

Od około połowy XX wieku, w Stanach Zjednoczonych abstrakcja niegeometryczna zyskała szczególną popularność. Jedną z jej form jest malarstwo gestu (inaczej malarstwo akcji) action paintingaction paintingaction painting .

Artyści reprezentujący  action paintingaction paintingaction painting największe znaczenie przypisywali samemu aktowi twórczemu i procesowi powstawania dzieła. Gest malarski był podstawowym środkiem wyrazu, który w założeniu miał wyrażać emocje. Tak jak inni abstrakcjoniści posiadali potrzebę kreacji artystycznej, subiektywnego przekształcania rzeczywistości zamiast jej naśladowania. 

Stworzony u szczytu kariery Jacksona Pollocka „Rytm jesieni (numer 30)” jest doskonałym przykładem techniki drippinguDrippingdrippingu , która przyniosła mu sławę dzięki swojej oryginalności. Aby tworzyć swoje prace, Pollock stanął na płótnie i kapał rozcieńczoną olejną farbę na płótno, pozwalając mu naturalnie ułożyć się na powierzchni dzieła lub dodatkowo rozprowadzał farbę kijem. Ta unikalna metoda malowania uważana jest za wizytówkę artysty.

R12487VHC3VL4

Ilustracja przedstawia detal obrazu Jacksona Pollocka "Rytm jesieni (numer 30)". Obraz wykonany jest w stylu abstrakcyjnym. Składa się z plątaniny wielu nieregularnych linii różnej grubości, nachodzących na siebie. Obraz jest dynamiczny, bardzo dużo się na nim dzieje, a linie są w kolorze czarnym, białym i brązowym na jasnobrązowym tle.

W kompozycji nie ma centralnego punktu ani hierarchicznego uporządkowania elementów. Każdy fragment powierzchni obrazu jest tak samo ważny. Obraz ma duże wymiary: 266,7 cm × 525,8 cm. Jest więc dziełem monumentalnym, które jako abstrakcja zaskakuje odbiorcę ze względu na dynamikę, żywiołowość, zamaszyste i ciężkie, warstwy wylewanej na płótno farby. 

Dzieła monumentalne, również najczęściej na podłodze, ale w technice akwareli tworzy Barbara Nicholls. Artystka maluje, rozkładając duże formaty na podłodze, nakłada pigment, dodaje wodę i rozpoczyna proces twórczy, przechyla i manewruje papierem, używa dmuchaw, aby wytworzyć ruch.
Swoje akwarele porównuje z siłami natury i pejzażem, który kształtuje na papierze.

RT615PKT7L59B

Fotografia przedstawia artystkę oraz jej dzieło. Kobieta ma ciemne włosy sięgające uszu i ubrana jest w czarną bluzkę. Stoi w jasnym pomieszczeniu, w którym na podłodze znajdują się rozłożone prace wykonane techniką akwareli. Artystka rękoma przytrzymuje jedną ze swych prac, to prostokątne, wielkoformatowe dzieło. Praca składa się z dużych, okrągłych i owalnych kolorowych plam, o rozmaitym stopniu intensywności, kształtem przypominających chmury. Plamy są głównie w odcieniach zieleni, niebieskiego i fioletu, mają miękkie krawędzie i w większości widoczne kontury. Niektóre kształty są intensywniejsze i zawierają więcej barwnika, a niektóre są blade, rozbielone.

R1M9RNPVOMUNC

Obraz przedstawia zbiór plam zgrupowanych w dwa podłużne zespoły, stykające się ze sobą, znajdujące się na białym tle. Praca wykonana jest techniką akwareli, składa się z okrągłych i owalnych kolorowych plam, o różnym stopniu intensywności. Obraz jest dynamiczny, wielowymiarowy, a kolory przenikają się wzajemnie. W lewej części obrazu dominuje kolor niebieski, który najciemniejszy jest na górze. Niektóre plamy zawierają dużo pigmentu, inne są rozbielone, jakby dodano wody i przechylono kartkę. Krawędzie są miękkie i okrągłe, nie ma ostrych linii. W górnej i dolnej części lewego zespołu umieszczono kilka kolorowych, owalnych plamek z białymi obwódkami, a na górze – pomarańczowe, rozmyte smugi o ciemniejszym konturze. W prawej części obrazu przeważa kolor fioletowy, który łączy się z niebieskim i bordowym. Plamy są podłużne, owalne, przenikają się i łączą się ze sobą. Ich kontury są ciemniejsze, a w środku pigment jest trochę jaśniejszy, jakby rozbielony. W tej części również znajduje się kilka kolorowych owalnych kształtów z białą otoczką – cztery na górze i cztery na dole.

jest jednym z dwóch głównych nurtów sztuki abstrakcyjnejabstrakcjonizm, sztuka abstrakcyjnasztuki abstrakcyjnej (obok abstrakcji niegeometrycznejabstrakcja organicznaabstrakcji niegeometrycznej).

W dziełach Constantina Brâncuși widoczne jest przejście od przedstawień figuralnych do abstrakcyjnych.
Na przykład w rzeźbach znajdujących się poniżej można zaobserwować operowanie coraz bardziej uproszczonymi formami – od formy głowy do formy zbliżonej do kształtu jaja.

REE8AQ16BCDGM

Ilustracja interaktywna przedstawia rzeźbę „Uśpiona muza” Brâncușiego. Rzeźba przedstawia głowę kobiety leżącą swobodnie na boku, na podeście. Oczy i usta są tylko zarysowane, nos nienaturalnie długi.

R6V2CU2GERLCD

Ilustracja przedstawia rzeźbę „Śpiąca Muza II” autorstwa Constantina Brâncușiego. Jest to forma zbliżona do kształtu jaja z lekko zarysowanym nosem i ustami. Faktura jest błyszcząca i  idealnie gładka.

Pokaż więcej

W  Kolumnie bez końca Brancusi nawiązał do rozpowszechnionego w  prehistorii motywu „Kolumny nieba”, znanej później w  rumuńskim folklorze. Axis mundi podtrzymuje niebo i  jednocześnie zapewnia komunikację pomiędzy niebem a  ziemią. Ma wyznaczać środek świata, dzięki niemu człowiek może się porozumiewać z  mocami niebiańskimi. W  rezultacie Kolumna bez końca jest nie tylko podporą nieba: Nieskończona Kolumna jest pomiędzy niebem i  ziemią. Ten prosty kształt intryguje i fascynuje, do dziś będąc tematem licznych interpretacji.

Źródło: http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Sztuka_i_Filozofia/Sztuka_i_Filozofia-r2010-t37/Sztuka_i_Filozofia-r2010-t37-s128-135/Sztuka_i_Filozofia-r2010-t37-s128-135.pdf (dostęp: 31.03.2018)

R1Q7SUSMSRQGM

Ilustracja przedstawia budowlę „Kolumna nieskończoności” autorstwa Constantina Brâncușiego. Wykonana jest ona z metalu. Jest wysoka i składa się z powtarzalnych, geometrycznych elementów, sugerujących możliwość ich kontynuacji wzwyż.

Kolumna ma wysokość 33 m i została wykonana z pozłacanego żeliwa. Jest jedna z rzeźb plenerowych ustawionych w parku miejskim w Târgu Jiu w Rumunii.

„Rytm jesieni (numer 30)” Pollocka jest uważany za jeden z najbardziej wpływowych obrazów wszechczasów. Technika Pollocka zainspirowała wiele osób z różnych dziedzin pop kultury. Japońska projektantka mody Chitose Abe, marka Sacai , stworzyła linię odzieży, wykorzystując detale z poplamionej farbą podłogi studia Jacksona Pollocka w The Springs.Projekty ubrań miały swoją premierę w Paryżu podczas Tygodnia Mody.

R3F1DBGKXCER3

Fotografia przedstawia ubiór od pasa w dół kilku osób stojących bądź idących obok siebie. Ich dłonie opuszczone są wzdłuż tułowia, a paznokcie pomalowane na ciemny kolor. Osoby znajdują się na ciemnej podłodze, do której przytwierdzona jest biała taśma. Postacie stoją przed taśmą, a jedna z nich trzyma czubek buta na białej taśmie. Ubrane są w długie, sięgające kostek, wzorzyste szaty i wzorzyste botki ze szpiczastymi noskami i czarnymi podeszwami. Stroje są luźne, dwie osoby mają dodatkowo czarne narzutki bądź rozpięte płaszcze z cienkiej, półprzezroczystej tkaniny, a jedna osoba trzyma kwadratową torbę z brązowymi elementami w kształcie rączek. Ubrania i buty wszystkich osób wykonane są w tym samym stylu i podobnych kolorach oraz wzorach. Szaty i buty są w odcieniach niebieskiego, fioletu, szarości. Charakterystyczną cechą wspólną jest wzór na ubraniach i butach, stanowiący niekończący się zbiór różnokolorowych nieregularnych plam o różnej wielkości i kształcie. Ubrania wyglądają jakby ktoś pokropił je kolorowymi farbami – występują plamy i ciapki w kolorze żółtym, białym, czerwonym, pomarańczowym, czarnym i fioletowym.

W 1996 roku Fundacja Pollock‑Krasner w Nowym Jorku wyprodukowała ART PUZZLE z obrazem „Rytm jesieni (numer 30)”.

RCPK1S2HKLQ59

Zdjęcie przedstawia opakowanie puzzli ukazujących obraz Jacksona Pollocka pod tytułem „Rytm jesieni (numer 30)”. Opakowanie umieszczone centralnie na zdjęciu jest w kształcie tuby z białą pokrywką. Na pudełku znajduje się obraz wykonany w stylu abstrakcyjnym, składający się z plątaniny wielu nieregularnych linii różnej grubości, nachodzących na siebie. Linie są w kolorze czarnym, białym i brązowym na jasnobrązowym tle. Z prawej strony opakowania znajduje się żółty napis „Art Puzzle” umieszczony na czarnym tle. Na dole tuby jest biały napis „Autumn rythm” na czarnym tle.

Artyści zdali sobie sprawę, że metoda pracy Jacksona Pollocka – umieszczenie nierozciągniętego surowego płótna na podłodze, umożliwiające pracę ze wszystkich stron oraz użycie materiałów artystycznych i przemysłowych, a także operowanie niekonwencjonalnymi sposobami kładzenia farby – tworzenie za pomocą jej kapania, pryskania i wylewania dały nowe możliwości. Dzięki temu rodziły się nowe pomysły abstrakcji - barwienie, szczotkowanie, a dzieła stawały się różnorodne tematycznie – malarze uprawiali zarówno obrazowanie, obrazowanie z deformacją i nieobrazowanie, czyli całkowitą abstrakcję.

• https://zpe.gov.pl/a/jak-swoje-dziela-tworzyli-abstrakcjonisci/D1AMZbVyY

• https://zpe.gov.pl/a/wspolczesne-malarstwo–gatunki-techniki-formy-wypowiedzi-i-kierunki/DBD1BWgVA#Abstrakcjonizm

• biologia:: https://zpe.gov.pl/b/mikroskop-i-lupa-w-obserwacjach-biologicznych/PkA4fenW1

• biologia: https://zpe.gov.pl/b/tkanki-miekiszowe/P7hqdjc2F

• geografia: https://zpe.gov.pl/b/rozpoznawanie-typow-skal/POai8qhrV

• fizyka: https://zpe.gov.pl/b/kim-byl-wilhelm-conrad-rontgen/Pm8k7mQTe

• fizyka: https://zpe.gov.pl/b/promieniowanie-rentgenowskie–zastosowania/PIKLKKr4B