W sporze teologicznym - zamiast podsumowania
Element jest częścią modułowego podręcznika pt. "Kompas filozoficzny. Filozofia - zakres rozszerzony". Kliknij tutaj, aby przejść do spisu treści.
W rozdziale tym zmierzymy się z pytaniem o istnienie Boga i postawy, jakie wobec niego zajmuje filozofia: od teizmu i jego racjonalnych dowodów (ontologicznych i kosmologicznych), przez fideizm Tertuliana i zakład Pascala, po agnostycyzm oraz współczesny ateizm reprezentowany przez „nowych ateistów". Omówimy podstawowe rozróżnienia ontologiczne (naturalizm a supranaturalizm, deizm, panteizm) oraz kwestię atrybutów Boga w tradycji monoteistycznej. Następnie przejdziemy do problemu zła, śledząc jego ujęcia od Augustyna (zło jako brak dobra, wolna wola jako źródło zła moralnego), przez teodycę Leibniza i dualizm manichejski, po etykę Kanta z jego imperatywem kategorycznym i pojęciem zła radykalnego, aż do Hannah Arendt i jej koncepcji banalności zła w kontekście totalitaryzmu. Rozdział zamknie analiza filmu Czas Apokalipsy Francisa Forda Coppoli jako filozoficznej opowieści o podróży do źródeł zła w człowieku.
Bibliografia
- Źródło: Tertulian, O przesądach heretyckich , [w:] B. Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, tłum. B. Kupis, s. 78.
- Źródło: Baruch Spinoza, Traktat krótki o Bogu, człowieku i jego szczęśliwości, [w:] B. Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, tłum. L. Kołakowski, s. 163.
- Źródło: Baruch Spinoza, Listy, [w:] B. Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, tłum. L. Kołakowski, s. 163.
- Źródło: św. Tomasz z Akwinu, Summa teologii I. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, s. 101–102.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, s. 117–118.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, s. 122–125.
- Źródło: Augustyn, Wyznania, tłum. Zygmunt Kubiak, s. 139.
- Źródło: Augustyn, Wyznania, tłum. Zygmunt Kubiak,, s. 151–152.
- Źródło: Augustyn, O wolnej woli. Cytat za: Barbara Markiewicz, Od filozofów jońskich do Pascala. Wybór tekstów, s. 109-110.
- Źródło: Ks. Józef Tischner, Wędrówki w krainę filozofów, Kraków 2017, s. 50–54.
- Źródło: Andrzej Pitrus, Kino kultu, Kraków 1998, s. 47.
- Źródło: Manfred Lurker, Przesłanie symboli w mitach, kulturach i religiach, Warszawa 2011, s. 336–337.
- Źródło: Joseph Conrad, Jądro ciemności, tłum. A. Zagórska, s. 40, dostępny w internecie: wolnelektury.pl/media/book/pdf/conrad-jadro-ciemnosci.pdf.
- Źródło: E. Nurczyńska-Fidelska, K. Klejsa, T. Kłys, P. Sitarski, Kino bez tajemnic, Warszawa 2013, s. 129.
- Źródło: James George Frazer, Złota gałąź. Studia z magii i religii, tłum. H. Krzeczkowski, Kraków 2017, s. 16–21.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, tłum. Piotr J. Szwajcer, s. 153.
- Źródło: Blaise Pascal, Myśli, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), s. 236.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, tłum. Piotr J. Szwajcer, s. 29.
- Źródło: Blaise Pascal, Myśli, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), s. 232–236.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, tłum. Piotr J. Szwajcer, s. 154.
- Źródło: Richard Dawkins, Bóg urojony, tłum. Piotr J. Szwajcer, s. 152–153.
- Źródło: Gottfried Wilhelm Leibniz.
- Źródło: Bertrand Russel, Dlaczego nie jestem chrześcijaninem?, tłum. A. Kurlandzka, Zielona Góra 1999, s. 3.
- Źródło: Bertrand Russel, Dlaczego nie jestem chrześcijaninem?, tłum. A. Kurlandzka, Zielona Góra 1999, s. 5.
- Źródło: Tomasz z Akwinu, Traktat o Bogu (Summa teologii, kwestie 1–26), tłum. G. Kurylewicz, M. Olszewski, Z. Nerczuk, Kraków 1999, s. 39–43.