Pozytywizm
Element jest częścią modułowego podręcznika pt. "Kompas filozoficzny. Filozofia - zakres rozszerzony". Kliknij tutaj, aby przejść do spisu treści.
W rozdziale tym poznamy pozytywizm, nurt filozoficzny, który w drugiej połowie XIX wieku uczynił z nauki jedyny wartościowy sposób poznania rzeczywistości i odrzucił jako jałowe wszelkie rozważania metafizyczne i teologiczne. Zaczniemy od Auguste'a Comte'a, twórcy filozofii pozytywnej, jego klasyfikacji nauk (od astronomii po socjologię), prawa trzech stadiów rozwoju ludzkości (teologicznego, metafizycznego i pozytywnego) oraz postulatu, by filozofia stała się „nauką nauk", służącą praktycznej poprawie życia społecznego. Następnie przejdziemy do XX‑wiecznej kontynuacji tego nurtu w postaci neopozytywizmu (empiryzmu logicznego) Koła Wiedeńskiego, którego przedstawiciele (Schlick, Carnap, Neurath) zradykalizowali program pozytywistyczny, uznając zdania metafizyczne i wartościujące za pozbawione sensu poznawczego, a zadanie filozofii ograniczając do logicznej analizy języka nauki. Rozdział zamknie refleksja nad krytyką pozytywizmu i jego stopniowym ustępowaniem z centrum sceny filozoficznej, przy jednoczesnym trwałym wpływie na współczesną filozofię analityczną.
Bibliografia
- Źródło: August Comte, Metoda pozytywna w 16 wykładach, tłum. W. Wojciechowski, Warszawa 1961, s. 24.
- Źródło: A. Comte, Metoda pozytywna w 16 wykładach, oprac. PWN, tłum. W. Wojciechowski, Warszawa 1961, s. 24.
- Źródło: August Comte, Wykład filozofii pozytywnej, tłum. W. Bieńkowska, Warszawa 1988. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, Warszawa 1988, s. 285-286.
- Źródło: Franciszek Salezy Krupiński, Szkoła pozytywna , [w:] Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi, t. 3, oprac. Biblioteka Warszawska, Warszawa 1868, s. 462.
- Źródło: Moritz Schlick, Zwrot w filozofii, tłum. H. Buczyńska. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, Warszawa 1988, s. 400-401.
- Źródło: Rudolf Carnap, Filozofia i składnia logiczna, tłum. H. Buczyńska. Cytat za: Barbara Markiewicz, Filozofia dla szkoły średniej, s. 402.