Bioróżnorodność jest warunkiem równowagi ekosystemów. Utrata tej równowagi stanowi poważne zagrożenie dla funkcjonowania ziemskiej biosfery, stwarzając ryzyko wyginięcia zarówno całych gatunków, jak i pojedynczych populacji. Dlatego obowiązkiem człowieka jest ochrona bogactwa przyrody zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju.

R1Ilcl43rM76H
Staw leśny jako przykład ekosystemu o dużej różnorodności biologicznej. Zamieszkuje go wiele gatunków organizmów – bakterii, protistów, roślin wodnych, ryb, płazów i gadów
Źródło: Novackos, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Aby zrozumieć poruszane w tym materiale zagadnienia, przypomnij sobie:
  • na czym polega różnorodność biologiczna i dlaczego tak ważne jest jej zachowanie;

  • jakie zagrożenia ograniczają bioróżnorodność;

  • jakie są sposoby ochrony przyrody;

  • w jaki sposób działalność człowieka wpływa na różnorodność biologiczną.

Twoje cele
  • Przedstawisz istotę różnorodności biologicznej.

  • Podasz przykłady gospodarczego użytkowania ekosystemów.

  • Przeanalizujesz wpływ człowieka na różnorodność biologiczną.

  • Uzasadnisz konieczność ochrony różnorodności biologicznej.

  • Przedstawisz formy ochrony przyrody w Polsce oraz uzasadnisz konieczność ich stosowania w celu zachowania gatunków i ekosystemów.

  • Przedstawisz odnawialne i nieodnawialne zasoby przyrody oraz propozycje racjonalnego gospodarowania tymi zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.

ie7UfxDswd_d5e126

1. Poziomy różnorodności biologicznej

Różnorodność biologiczna Ziemi jest efektem istnienia ogromnej liczby gatunków składających się z różniących się między sobą osobników, które żyją w nieprzeliczonych ekosystemach lądowych i wodnych. Różnorodność genetyczna w obrębie gatunku lub populacji zależy od liczby różnych alleli (wersji) danego genu. Z kolei różnorodność gatunkowa wynika ze zmian ewolucyjnych oraz współczesnych: istnienia stref klimatycznych, zróżnicowanego ukształtowania terenu, a także relacji pomiędzy żywymi elementami ekosystemów. Bogactwo ekosystemów na danym obszarze to różnorodność ekosystemowa. Obecnie na wszystkie typy różnorodności biologicznej największy wpływ ma człowiek.

Ry3TkCT7WYhoE
Poziomy różnorodności biologicznej.
Źródło: Tomorrow Sp. z o.o.

Więcej informacji o poszczególnych poziomach różnorodności biologicznej znajdziesz w materiałach:

ie7UfxDswd_d5e169

2. Zagrożenia różnorodności biologicznej i wymieranie gatunków

Jeśli liczebność danego gatunku jest mała, grozi mu wyginięcie. Wymarcie gatunku następuje w chwili śmierci jego ostatniego przedstawiciela. Wymieranie gatunków prowadzi do spadku bioróżnorodności.

W dziejach Ziemi pięciokrotnie występowało zjawisko naturalnego, masowego wymierania gatunków, spowodowane zmianami klimatu, nagłymi wybuchami wulkanów i uderzeniami planetoid. Naukowcy uważają, że od ok. 10 tysięcy lat trwa kolejne wymieranie gatunków. Za podstawową przyczynę tego procesu uznaje się działalność człowieka.

RpZ5Ql6Wca9Ma
Czynniki zagrażające bioróżnorodności wynikające z działalności człowieka
Źródło: Dariusz Adryan, licencja: CC BY 3.0.

Więcej informacji znajdziesz w materiałach:

ie7UfxDswd_d5e213

3. Ochrona przyrody

Istnienie każdego gatunku, łącznie z gatunkiem ludzkim, zależy od zachowania jego różnorodności genetycznej. Zachowanie różnorodności genetycznej jest możliwe dzięki ochronie przyrody. Ma ona na celu utrzymanie naturalnych procesów ekologicznych i ewolucyjnych oraz warunków optymalnych dla życia organizmów, racjonalne użytkowanie zasobów przyrody i zachowanie piękna krajobrazu. Działania w ramach ochrony przyrody zmierzają do odtwarzania lub zwiększania liczby składników przyrody zniszczonych lub zmienionych przez człowieka.

Dzięki podjęciu działań ochronnych udało się uchronić przed wyginięciem żubra, bobra europejskiego i sowę puchacza.

RkmiFltomp5GT1
Mapa myśli przedstawia metody ochrony przyrody. Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Ochrona przyrody
    • Elementy należące do kategorii Ochrona przyrody
    • Nazwa kategorii: Ze względu na ingerencję człowieka
      • Elementy należące do kategorii Ze względu na ingerencję człowieka
      • Nazwa kategorii: Bierna
      • Nazwa kategorii: Czynna
      • Koniec elementów należących do kategorii Ze względu na ingerencję człowieka
    • Nazwa kategorii: Ze względu na obiekt ochrony
      • Elementy należące do kategorii Ze względu na obiekt ochrony
      • Nazwa kategorii: obszarowa
        • Elementy należące do kategorii obszarowa
        • Nazwa kategorii: parki narodowe
        • Nazwa kategorii: rezerwaty przyrody
        • Nazwa kategorii: parki krajobrazowe
        • Nazwa kategorii: obszary chronionego krajobrazu
        • Nazwa kategorii: obszary Natura 2000
        • Koniec elementów należących do kategorii obszarowa
      • Nazwa kategorii: gatunkowa
        • Elementy należące do kategorii gatunkowa
        • Nazwa kategorii: ścisła
        • Nazwa kategorii: częściowa
        • Koniec elementów należących do kategorii gatunkowa
      • Nazwa kategorii: indywidualna
        • Elementy należące do kategorii indywidualna
        • Nazwa kategorii: pomniki przyrody
        • Nazwa kategorii: stanowiska dokumentacyjne
        • Nazwa kategorii: użytki ekologiczne
        • Nazwa kategorii: zespoły przyrodniczo‑krajobrazowe
        • Koniec elementów należących do kategorii indywidualna
        Koniec elementów należących do kategorii Ze względu na obiekt ochrony
      Koniec elementów należących do kategorii Ochrona przyrody
Metody ochrony przyrody.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Więcej informacji znajdziesz w materiałach:

4. Racjonalne gospodarowanie zasobami przyrody zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju

Zrównoważony rozwój zakłada rozwój cywilizacyjny przy ograniczeniu negatywnych działań człowieka na otoczenie. Zasady zrównoważonego rozwoju zostały sformułowane podczas Szczytu Ziemi w 1992 roku w Rio de Janeiro. Został wówczas  opracowany Globalny Program Działań znany jako Agenda 21. Są w nim zawarte zalecenia i wytyczne dotyczące działań, które trzeba podjąć, żeby ograniczyć zużycie zasobów przyrody.

R1AgbVPbWupfv1
Ilustracja przedstawia cele zrównoważonego rozwoju 2030. 1. Grafika przedstawia wielodzietną rodzinę. Wyeliminowanie ubóstwa we wszystkich jego formach na całym świecie., 2. Grafika przedstawia talerz z zupą. Wyeliminowanie głodu, osiągnięcie bezpieczeństwa żywnościowego i lepszego odżywienia oraz promowanie zrównoważonego rolnictwa., 3. Grafika przedstawia wykres EKG. Zapewnienie wszystkim ludziom w każdym wieku zdrowego życia oraz promowanie dobrobytu., 4. Grafika przedstawia zeszyt oraz długopis. Zapewnienie wszystkim edukacji wysokiej jakości oraz promowanie uczenia się przez całe życie., 5. Grafika przedstawia znak równości płci męskiej i żeńskiej. Osiągnięcie równość płci oraz wzmocnienie pozycji kobiet i dziewcząt., 6. Grafika przedstawia naczynie z wodą. Zapewnienie wszystkim ludziom dostępu do wody i warunków sanitarnych poprzez zrównoważoną gospodarkę zasobami wodnymi., 7. Grafika przedstawia słońce. Zapewnienie wszystkim dostępu do źródeł stabilnej, zrównoważonej i nowoczesnej energii po przystępnej cenie., 8. Grafika przedstawia wykres. Promowanie stabilnego, zrównoważonego i inkluzywnego wzrostu gospodarczego, pełnego i produktywnego zatrudnienia oraz godnej pracy dla wszystkich ludzi., 9. Grafika przedstawia trzy połączone ze soba wzajemnie elementy, stanowiące jedną całość. Budowanie stabilnej infrastruktury, promowanie zrównoważonego uprzemysłowienia oraz wspieranie innowacyjności., 10. Grafika przedstawia znak równości w okręgu. Zmniejszenie nierówności w krajach i między krajami., 11. Grafika przedstawia budynki miasta. Uczynienie miast i osiedli ludzkich bezpiecznymi, stabilnymi, zrównoważonymi oraz sprzyjającymi włączeniu społecznemu., 12. Grafika przedstawia znak nieskończoności. Zapewnienie wzorców zrównoważonej konsumpcji i produkcji., 13. Grafika przedstawia glob Ziemski wpisany w rysunek oka. Podjęcie pilnego działania w celu przeciwdziałania zmianom klimatu i ich skutkom., 14. Grafika przedstawia rybę w morzu. Ochrona oceanów, mórz i zasobów morskich oraz wykorzystywanie ich w sposób zrównoważony., 15. Grafika przedstawia góry oraz las. Ochrona, przywrócenie oraz promowanie zrównoważonego użytkowania ekosystemów lądowych, zrównoważonego gospodarowania lasami, zwalczanie pustynnienia, powstrzymywanie i odwracanie procesu degradacji gleby oraz powstrzymanie utraty różnorodności biologicznej., 16. Grafika przedstawia gołębia z gałązką w dziobie, który siedzi na młotku sędziego. Promowanie pokojowego i inkluzywnego społeczeństwa, zapewnienia wszystkim ludziom dostępu do wymiaru sprawiedliwości oraz budowanie na wszystkich szczeblach skutecznej i odpowiedzialnej instytucji, sprzyjającej włączeniu społecznemu., 17. Grafika przedstawia pięć okręgów zazębionych wspólnie o siebie. Wzmocnienie środków wdrażania i ożywienie globalnego partnerstwa na rzecz zrównoważonego rozwoju. Na koniec całej infografiki zamieszczona jest grafika z logo ONZu - Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Cele zrównoważonego rozwoju zawarte w rezolucji „Przekształcamy nasz świat: Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030”
Źródło: UNDP, Wikimedia Commons, domena publiczna.

Więcej informacji o racjonalnym gospodarowaniu zasobami przyrody zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju znajdziesz w e‑materiałach:

ie7UfxDswd_d5e256

Zadania

1
Pokaż ćwiczenia:
RssWKapGGckNP1
Ćwiczenie 1
Wybierz poprawne dokończenie zdania.

Bogactwo gatunkowe ekosystemów lądowych określa się na podstawie ilości gatunków Możliwe odpowiedzi: 1. endemitów, 2. ssaków, 3. roślin naczyniowych, 4. roślin zarodnikowych
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R14KmsVajArr51
Ćwiczenie 2
Wpisz typ formy ochrony przyrody, którą opisuje poniższy tekst.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RIofc4MvlruzT1
Ćwiczenie 3
Wskaż poprawne dokończenie zdania.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1coTq1FcWW2S1
Ćwiczenie 4
Zaznacz gatunki uratowane od wyginięcia w wyniku działań ochronnych. Możliwe odpowiedzi: 1. Sowa puchacz, 2. Panda, 3. Norka amerykańska, 4. Bóbr europejski, 5. Żubr, 6. Norka europejska, 7. Żółw błotny, 8. Gołąb wędrowny, 9. Szop pracz, 10. Sokół wędrowny
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R17NwAsTwov9T1
Ćwiczenie 5
Połącz w pary sposoby ochrony przyrody z ich definicją.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RA7bt01RfKraZ1
Ćwiczenie 6
Wskaż zdanie, które zawiera błąd.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 7

W skwarne południe spotyka się tam nieliczne gatunki ptaków, owady czy wygrzewające się na piasku jaszczurki. Życie budzi się, gdy zbliża się wieczór i powietrze stygnie. Lisy, węże, skorpiony i inne zwierzęta wychodzą ze swych kryjówek na żer. Nocne łowy zaczynają sowy i nietoperze. Wraz z porannym słońcem życie zamiera.

R1QVrf0jgT4FM
Rozpoznaj opisany w tekście zespół ekosystemów i wskaż jego nazwę.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1WxNifV3YMgx2
Ćwiczenie 8
Pogrupuj podane gatunki na endemity i relikty występujące w Polsce.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 9

Unikatowa przyroda Madagaskaru tworzyła się od milionów lat. Występuje na nim aż 11,6 tys. endemicznych gatunków roślin, a wśród endemicznych zwierząt najbardziej znane są lemury. Spośród około 120 znanych i opisanych gatunków rodzimych wymarło 17, a 26 jest zagrożonych. Madagaskar należy do najbiedniejszych krajów świata. Podstawą ekonomii tego kraju jest uprawa kawy, wanilii, trzciny cukrowej i kakao oraz hodowla zwierząt. Pola uprawne i pastwiska powstają w wyniku przekształceń naturalnych sawann, lasów tropikalnych oraz moczarów. Nadzieją na poprawę bytu ludności Madagaskaru jest rozwijająca się ekoturystyka oparta na walorach przyrodniczych kraju.

RLOH1wIuY3ir9
Na podstawie tekstu wskaż zagrożenie dla bioróżnorodności Madagaskaru. Możliwe odpowiedzi: 1. zanikanie naturalnych siedlisk i ekosystemów, 2. przemysł wydobywczy i maszynowy, 3. rozbudowa miast i szlaków komunikacyjnych, 4. intensywny rozwój turystyki
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 10
Rcr6wyn5N9rOB
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń, oznaczając je jako prawdziwe lub fałszywe.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RRe5RHSTYegcG2
Ćwiczenie 11
Podkreśl nazwy gatunków, które bezpowrotnie zniknęły z powierzchni Ziemi.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
2
Ćwiczenie 12

Żółw błotny jest gadem wpisanym do Polskiej i Europejskiej Czerwonej Księgi Zwierząt jako gatunek narażony na wyginięcie. Jego ochrona realizowana w Poleskim Parku Narodowym (PPN) polega na obserwacji żółwic na lęgowiskach, lokalizacji składanych przez nie jaj i zabezpieczaniu ich przed drapieżnikami. Gdy żółwie nie zdążą wykluć się przed zimą, jaja przenosi się ze złóż i inkubuje w Ośrodku Ochrony Żółwia Błotnego PPN. Po wykluciu żółwiki są karmione, a wiosną wypuszczane do naturalnych siedlisk. Równocześnie prowadzone są działania w zakresie ochrony biotopu żółwia błotnego. Drzewa i zarośla, które zacieniają lęgowiska żółwi, są wykaszane. Utrzymywany jest też odpowiedni poziom wody zbiorników wodnych w miejscach bytowania żółwi.

RruLz6xcenNVA
Wskaż formy ochrony, które zostały zastosowane w celu ratowania żółwia błotnego. Możliwe odpowiedzi: 1. ochrona czynna gatunkowa, 2. ochrona bierna gatunkowa, 3. park narodowy, 4. restytucja, 5. reintrodukja
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RMXEUZ2jcXVHd2
Ćwiczenie 13
Zaznacz kolorem zielonym pozytywne dla przyrody skutki rozwoju nowoczesnego rolnictwa, a kolorem czerwonym negatywne skutki. wzrost różnorodności genetycznej roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych spadek różnorodności gatunkowej organizmów dziko żyjących użyźnienie wód powierzchniowych i zbiorników wodnych powstanie wielkopowierzchniowych pól uprawnych – monokultur
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
R1Xai53nKk6FU2
Ćwiczenie 13
Pogrupuj podane elementy na pozytywne i negatywne dla przyrody skutki rozwoju nowoczesnego rolnictwa.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
21
Ćwiczenie 14
Rmt5C1RngchjX
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
21
Ćwiczenie 15
RpEBTyLBxPp2F
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
211
Ćwiczenie 16

Podaj nazwy parków narodowych, które obejmują wyjątkowe obszary przyrodnicze (takie jak las pierwotny, wydmy, torfowiska, bagna, klify morskie) i wskaż je na mapie.

R15W5OMEJOveq
Obszary chronione w Polsce
Źródło: Englishsquare.pl Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Podaj nazwy parków narodowych, które obejmują wyjątkowe obszary przyrodnicze, takie jak las pierwotny, wydmy, torfowiska, bagna, klify morskie.

R15Q0MVibwdFe
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
21
Ćwiczenie 17
Rsjin1lfgc60p
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
21
Ćwiczenie 18

Obszary sieci Natura 2000 budzą wiele kontrowersji, szczególnie wśród przedstawicieli lokalnej administracji, którzy woleliby w inny sposób zagospodarować podległe im tereny. Właściciele gruntów objętych obszarami Natura 2000 otrzymują rekompensaty finansowe za utracone dochody wynikające z wprowadzonych ograniczeń.

Jak sądzisz, co jest ważniejsze: ochrona ginących gatunków i ich siedlisk czy rozwój gospodarczy regionu? Wyraź swoją opinię i zaproponuj rozwiązanie zasygnalizowanego problemu.

RugIhkYQewaPg
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 19
RO8lMiRl7xNWF
Zmiany różnorodności biologicznej w dziejach Ziemi
Źródło: Dariusz Adryan.
R1aJgND4NbrOe
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 19
RQWzHxwPNIudN
Wyjaśnij, jak masowe wymierania, które występują w historii Ziemi cyklicznie, wpływają na bioróżnorodność.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
311
Ćwiczenie 20
RdsetR8Hfdc4n
Wykres kolumnowy. Lista elementów: 1. zestaw danych:Gromada kręgowców: RybySzacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem: 10; Podpis osi wartości: Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem [[%]]2. zestaw danych:Gromada kręgowców: PłazySzacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem: 41; Podpis osi wartości: Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem [[%]]3. zestaw danych:Gromada kręgowców: GadySzacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem: 21; Podpis osi wartości: Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem [[%]]4. zestaw danych:Gromada kręgowców: PtakiSzacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem: 13; Podpis osi wartości: Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem [[%]]5. zestaw danych:Gromada kręgowców: SsakiSzacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem: 27; Podpis osi wartości: Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem [[%]]
Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem w 2022 r
Źródło: IUCN Red List of Threatened Species, licencja: CC BY-SA 3.0.

Szacunkowy odsetek gatunków zagrożonych wyginięciem w 2022 r. wynosił 10 % dla ryb, 41 % dla płazów, 21 % dla gadów, 13 % dla ptaków i 27 % dla ssaków.

RQi7OJrwc2R18
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 21

Przeczytaj tekst i wykonaj ćwiczenia.

Przez stulecia bezlitośnie tępiono duże drapieżniki. Na początku XX w. w Europie występowały jedynie szczątkowe populacje wilków, rysi eurazjatyckich, niedźwiedzi brunatnych i rosomaków. Obecnie obserwuje się wzrost ich liczebności. Stopniowo powracają do dawnych ostoi, nierzadko zamieszkując obszary położone w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi. Odtwarzanie się ich populacji jest ogromnym sukcesem europejskiego modelu ochrony przyrody. Naukowcy podkreślają, że rozwiązania wdrażane w innych częściach świata, polegające na ochronie dużych drapieżników niemal wyłącznie w parkach narodowych oraz odległych i odizolowanych od ludzkich skupisk obszarach dziewiczych, są niewystarczające. Europa, pomimo 2 razy mniejszej powierzchni i znacznie większej gęstości zaludnienia, ma dwukrotnie więcej wilków niż Stany Zjednoczone (wyłączając Alaskę).

Duże drapieżniki wiele zyskały dzięki wprowadzeniu wiążących większość europejskich krajów rozwiązań prawnych, m.in. konwencji berneńskiej oraz dyrektywy siedliskowej. Według raportu z 2023 r. największą liczebność we wszystkich krajach europejskich wykazuje wilk – ok. 19 tysięcy osobników. Zaraz za nim plasuje się niedźwiedź brunatny – 17 tysięcy osobników (wyłączając Rosję) oraz ryś euroazjatycki – 10 tysięcy osobników. Najrzadszy jest rosomak, który przetrwał wyłącznie w Szwecji, Norwegii i Finlandii, a jego liczebność oceniono na ok. 2 tysiące osobników. Odrodzenie populacji dużych drapieżników rodzi jednak problemy związane z drapieżnictwem na zwierzętach hodowlanych. Istnieje potrzeba ciągłego monitorowania populacji drapieżników oraz rozwiązywania ewentualnych konfliktów, np. między hodowcami a instytucjami czuwającymi nad zwiększeniem populacji drapieżników. Bez tego sukces może zostać szybko zaprzepaszczony.

RbV6qoiQ5jzlo
(Uzupełnij).
R3z1DyjpDxkzL
Ustaw wysokość słupków na wykresie ilustrującym liczebność dużych drapieżników na terenie Europy w 2023 r.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Rag29dAi3zd8h3
Uporządkuj duże drapieżniki występujące na terenie Europy w 2023 r. pod względem wielkości ich populacji, zaczynając od najmniejszej.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 22

Nikt nie przewidział, że przywiezienie ponad 100 lat temu do Anglii kilku wiewiórek szarych z Ameryki Północnej przesądzi o losie ich rudych kuzynek, które zostały wyparte ze wszystkich siedlisk z wyjątkiem 16 rezerwatów. Około 70 % wiewiórek szarych w Wielkiej Brytanii jest nosicielami wirusa ospy, który u nich nie wywołuje choroby, ale jest śmiertelnie groźny dla wiewiórek europejskich. Tam, gdzie choroba występuje, populacja rudych gryzoni kurczy się nawet 25 razy szybciej niż w rejonach wolnych od wirusa.

W 1948 r. sprowadzono 5 wiewiórek szarych do północnych Włoch, gdzie znalazły świetne warunki do życia. W ciągu 50 lat dotarły do Francji, potem ruszyły na północny wschód. Wkrótce podbiją resztę Europy. Na szczęście, we włoskiej populacji tych zwierząt nie stwierdzono wirusa ospy.

R6cNQkexJvlN3
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 23
RJF8ktzfjB5LM
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 24
RV2RyPMd7Yg3Y
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
31
Ćwiczenie 25

Ochrona wilka w Europie budzi wiele emocji. Największe kontrowersje pojawiają się w państwach, w których wilki wytępiono przed dziesiątkami lat. Tamtejsi hodowcy zarzucili wszelkie metody ochrony stad i wprowadzili masowy, pozbawiony nadzoru system wypasu owiec. Pojawienie się pierwszych wilków po tak długim czasie spowodowało lawinę szkód i ogromną niechęć ludzi do dzikich przybyszów. W Polsce liczne są głosy myśliwych oraz hodowców owiec i bydła, aby zezwolić na odstrzał tych drapieżników. Protestują przeciwko temu naukowcy i działacze ochrony przyrody, wskazując na ważną rolę wilków w ekosystemach.

RjufvBw8v6Xqz
(Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Projekt edukacyjny

Polecenie 1

Gorące punkty bioróżnorodności

Na podstawie e‑podręcznika i informacji z innych źródeł zilustrujcie bogactwo przyrody oraz problemy nękające ludzi żyjących na obszarach nazywanych gorącymi punktami bioróżnorodności Ziemi.

  1. Dobierzcie się w zespoły 3‑4 osobowe.

  2. Drogą losowania wybierzcie jeden obszar – gorący punkt, który będzie przedmiotem waszej pracy.

  3. Wybierzcie formę prezentacji waszej pracy (prezentacja multimedialna, poster, album, film itp.)

  4. Ustalcie, jakie problemy poruszycie w prezentacji.

  5. Określcie sposoby, dzięki którym prezentacja okaże się atrakcyjna dla słuchaczy.

  6. Określcie 3 kryteria, na podstawie których ocenicie jakość prezentacji.

  7. Dokonajcie podziału zadań i ustalcie, kto:

  • będzie liderem zespołu odpowiedzialnym za sprawny przebieg zadania,

  • zbierze potrzebne materiały,

  • wykona wybraną formę prezentacji materiału,

  • przedstawi wyniki pracy na forum klasy.

  1. Ustalcie harmonogram prac zespołu, formę i terminy spotkań.

  2. Zaprezentujcie wyniki swej pracy na forum klasy lub szkoły.

  3. Poszukajcie odpowiedzi na pytania:

  • Jaki jest cel prezentacji?

  • Po czym poznacie, że jej cel został osiągnięty?

  • Dlaczego obszar będący przedmiotem waszego opracowania jest zagrożony?

  • Dlaczego objęto ten obszar ochroną?

  • Jakie gatunki roślin i zwierząt są chronione na tym obszarze?

  • Jakie działania podjęto w celu ratowania tego obszaru?

RPe6CICL68WKo

Plik zawiera powyższy projekt edukacyjny w formie PDF.

Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Plik PDF o rozmiarze 116.16 KB w języku polskim

Notatnik

RTqbBZZ4j4sBB
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.