1
R1MEL3T519MKF
Przykłady dzieł wybranych rodzajów rzemiosła artystycznego i wzornictwa przemysłowego, fot.: Karolina Grabowska
Źródło: pexels.com Adobe Spark [czytaj: adobi spaark], licencja: CC BY 3.0.

Sztuka użytkowasztuka użytkowaSztuka użytkowa jest obecna w naszym codziennym życiu, od wnętrz mieszkań, szkół, urzędów, miejsca pracy, restauracje, po przestrzenie publiczne. Jej celem jest nie tylko spełnienie potrzeb praktycznych, ale również dostarczenie estetycznych doznań, czyli poczucia piękna.

Dzieła sztuki użytkowejsztuka użytkowasztuki użytkowej mogą być wykonywane ręcznie (rzemiosło artystycznerzemiosło artystycznerzemiosło artystyczne) lub produkowane masowo (wzornictwo przemysłowewzornictwo przemysłowewzornictwo przemysłowe). Producenci sztuki użytkowej często łączą w swoich pracach tradycyjne techniki z nowoczesnymi rozwiązaniami, co pozwala na stworzenie oryginalnych i unikalnych przedmiotów.

  • Rzemiosło artystycznerzemiosło artystyczneRzemiosło artystyczne to dziedzina sztuki związana z wytwarzaniem przedmiotów użytkowych o walorach estetycznych, m.in. mebli, ceramiki, ozdób, ubiorów, witraży, tkanin, często wykonywanych ręcznie przez artystów i wysokiej klasy rzemieślników.

  • Wzornictwo przemysłowewzornictwo przemysłoweWzornictwo przemysłowe, wzornictwo artystyczne, także dizajndizajndizajn - to określenia, które obejmują projektowanie wzorów wyrobów przeznaczonych do masowej produkcji. Jest dziedziną, która łączy technikę, ekonomię, sztukę, modę, ergonomię, a nawet ekologię. Ważne jest, aby wyroby te były odpowiednio zaprojektowane, tak aby były funkcjonalne, trwałe i estetyczne.

  • DizajndizajnDizajn designdesigndesign [czytaj: dizajn] wieloznaczny termin odnoszący się do przedmiotów użytkowych i dzieł sztuki, oznaczający ich wygląd albo projektowanie, wzornictwo.

  • Projektant czyli dizajner osoba tworząca projekty wzorów przemysłowych przedmiotów powszechnego użytku, takich jak: meble, odzież, maszyny i urządzenia przemysłowe, środki transportu, o walorach artystycznych, funkcjonalnych i użytkowych.

  • ZłotnictwozłotnictwoZłotnictwo jest jednym z najstarszych rzemiosł, współcześnie nazywane  jubilerstwem.

  • JubilerstwojubilerstwoJubilerstwo to rodzaj złotnictwa. Zajmuje się wyrobem biżuterii i przedmiotów ozdobnych z metali szlachetnych i drogich kamieni.

  • SnycerstwosnycerstwoSnycerstwo to rodzaj rzemiosła  artystycznego, a snycerz to rzemieślnik lub artysta tworzący w drewnie: figury, meble, elementy zdobiące drzwi, ganki, drobne przedmioty ozdabiane wyrzeźbionymi w nich ornamentami.

  • W średniowieczu rzemieślnicy zrzeszeni w cechach wykonywali przedmioty ręcznie w warsztatach. W czasach nowożytnych warsztaty zaczęły się przekształcać w manufakturymanufakturamanufaktury.

  • Medalierstwo to dziedzina, która łączy rzemiosło artystyczne i sztuki plastyczne. Zajmuje się wykonywaniem medali i monet.

  • SecesjasecesjaSecesja to okres rewolucji w dziedzinie sztuki użytkowej, przypada na koniec XIX i początek XX wieku: przedmioty, a także elementy otoczenia, takie jak dekoracje architektoniczne, kute balustrady, witraże, wykonywano z ogromną dbałością o walory estetyczne i dekoracyjne.  Cechą charakterystyczną były płynne i faliste linie oraz pastelowa kolorystyka inspirowana naturalnymi, miękkimi formami.  Ulubionym motywem dekoracyjnym była ważka.

  • Louis Tiffany [czytaj: lui tifani] to projektant lamp witrażowych w stylu secesjisecesjasecesji.

  • Rozwój technologii w II połowie XIX wieku umożliwił masową produkcję i zainteresowanie wzornictwem.

  • Arts and Craft [czytaj: arts end kraft] (Sztuka i Rzemiosło) powstały w latach 50‑tych XIX wieku był protestem przeciwko gorszej jakości towarów produkowanych masowo.

  • OrnamentornamentOrnament to rodzaj dekoracji, która uatrakcyjnia przedmioty codziennego użytku, a także architekturę. Motywami dekoracyjnymi są geometryczne kształty, rośliny, zwierzęta, wykorzystywane zazwyczaj jako niewielkie, uproszczone i powtarzalne elementy.

  • Bauhaus [czytaj: bałhałs] to uczelnia artystyczno‑rzemieślnicza, najważniejsza szkoła architektury, wzornictwa i sztuki I połowy XX wieku. dążył do tego, aby  stało się funkcjonalne, ogólnodostępne i jak najlepszej jakości. Odrzucono ornament  i położono nacisk na funkcję. Projektanci Bauhausu czerpali inspirację z nowoczesnych maszyn, chętnie stosowali nowe materiały, takie jak na przykład stalowe rury.

  • LogotyplogotypLogotyp to znak firmowy łączący znak graficzny z napisem.

  • Opakowania na różnego rodzaju produkty są również efektem pracy projektanta.

  • Etykietka to informacja umieszczana na produkcie lub jego opakowaniu. Zawiera ważne informacje o cechach produktu, producencie, dacie ważności, cenie, składzie itp.

  • Druk 3D może być ważnym narzędziem w pracy projektanta.

Twórz tradycyjnie

RFGBB43KQMVHU
Materiały i przybory plastyczne
Źródło: pl.wikipedia.org, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1
R1QQN62ETAVSX
W trakcie lekcji poznałeś/poznałaś pięknie wykonane przedmioty, które są wykorzystywane w życiu codziennym.
Wykorzystaj tę wiedzę i przygotuj projekt np. krzesła/ szafki/ stolika/ komody/ lampy lub in.
Następnie wykonaj jego miniaturową wersję.
Do zadania możesz wykorzystać klamerki, zapałki, szary papier, bibułę, sznurek, brystol, drewno, plastik i inne dowolne materiały.
Nadaj tytuł swojemu projektowi i zapisz w polu poniżej.
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1
R1AFNK8TKR88C
Który z przedmiotów w Twoim najbliższym otoczeniu uważasz za najbardziej przydatny?
Czy jest to przedmiot wykonany ręcznie czy fabrycznie?
Uzasadnij krótko swoje zdanie i wpisz w polu poniżej.
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
1

Słownik

armilla
armilla

bransoleta w kształcie węża lub ozdobnej obręczy używana zarówno przez mężczyzn jak i kobiety w starożytnej Grecji i Rzymie;

cech
cech

stowarzyszenie rzemieślników, zrzeszające przedstawicieli jednego określonego zawodu, niekiedy kilku pokrewnych, a wyjątkowo (np. w małych miasteczkach) wszystkich rzemieślników tam zamieszkałych;

design
design

[ang. czytaj: dizajn] czyli wzornictwo, współczesne określenie na projektowanie przedmiotów użytkowych, np.: mebli, wnętrz, grafiki użytkowej, mody;

designer 
designer 

[ang. czytaj: dizajner] artysta, projektant przedmiotów użytkowych, np.: mebli, wnętrz, grafiki użytkowej, mody itp.;

empire 
empire 

[czytaj: empijr] francuski styl z ok. 1800‑1815, z czasów panowania Napoleona, wzorujący się na sztuce starożytnego Egiptu, Rzymu i Grecji;

ergonomia
ergonomia

zajmuje się zapewnieniem odpowiednich warunków w miejscu pracy, ochrony zdrowia i życia oraz stworzenia warunków do jak najlepszego rozwoju;

funkcjonalność
funkcjonalność

przydatność, użyteczność, praktyczność;

jubilerstwo
jubilerstwo

rzemiosło artystyczne związane z obróbką kamieni szlachetnych i wyrobem biżuterii;

kowalstwo artystyczne
kowalstwo artystyczne

rzemiosło trudniące się wyrobem przedmiotów dekoracyjnych z żelaza;

logotyp
logotyp

znak, który jest identyfikowany z daną firmą (organizacją, akcją itp.) i pojawia się na wszystkich jej produktach;

manufaktura
manufaktura

forma produkcji na większą skalę (przemysłową), oparta na podziale pracy i ręcznej technice wytwarzania produktu;

motyw dekoracyjny
motyw dekoracyjny

powtarzający się element kompozycyjny lub zdobniczy w przedmiotach użytkowych;

ornament
ornament

motyw zdobniczy stosowany m.in: w rzemiośle artystycznym, wzornictwie;

projektowanie graficzne
projektowanie graficzne

dyscyplina sztuk wizualnych, obejmująca między innymi: zaprojektowanie i wykonanie okładki, obwolut, stron tytułowych, wykonanie i obróbka fotografii, rysunków, wykresów, map, planów itp.; forma komunikacji wizualnej używana do przekazywania wiadomości lub informacji odbiorcom, w celu zapewnienia czytelności i dostępności treści, także wpływania na ludzi;

rękodzieło
rękodzieło

przedmiot wykonany ręcznie; zbiór przedmiotów wykonanych ręcznie;

replika
replika

powtórne wykonanie danego przedmiotu na wzór oryginału;

rzemiosło artystyczne
rzemiosło artystyczne

działalność rzemieślnicza o charakterze artystycznym, obejmująca wytwarzanie przedmiotów dekoracyjnych i użytkowych. Do rzemiosła artystycznego zalicza się m.in.: tkactwo, plecionkarstwo z wikliny i słomy, garncarstwo i ceramikę,  kowalstwo artystyczne, hafciarstwo, koronkarstwo, meblarstwo i inne;

secesja
secesja

słowo „secesja” z łacińskiego oznacza „odłączenie”, co sugeruje, że ówcześni twórcy poszukiwali nowoczesnego, odrębnego od przeszłości, stylu. Nurt ten wywarł duży wpływ na sztuki użytkowe. Secesja trwała około 20 lat, pomiędzy 1890 a 1910 rokiem. Królująca w sztuce secesji płynna, falująca, asymetryczna linia pojawiała się w dziełach malarskich, graficznych, w architekturze i przedmiotach użytkowego (np. meblach, lampach, tapetach), oparta na motywach roślinnych i zwierzęcych, często o znaczeniu symbolicznym;

snycerstwo
snycerstwo

jedna z dziedzin rzemiosła artystycznego, sztuka rzeźbienia w drewnie, polegająca na ozdabianiu mebli, elementów architektonicznych, drzwi, ganków, listew, a także małych przedmiotów;

sztuka użytkowa
sztuka użytkowa

to sztuka zajmująca się wytwarzaniem przedmiotów codziennego użytku o walorach artystycznych. Zajmują się nią artyści projektanci/designerzy

typografia
typografia

projektowanie znaków pisarskich; układ graficzny drukowanego tekstu;

unikat
unikat

wyjątkowy, pojedynczy egzemplarz, charakteryzujący się niepowtarzalną formą i wzorem. Zwykle wykonywany w pracowni artysty lub rzemieślnika, nie na skalę przemysłową;

wzornictwo przemysłowe
wzornictwo przemysłowe

obejmuje projektowanie wzorów wyrobów codziennego użytku, przeznaczonych do masowej produkcji. Jest dziedziną, która łączy technikę, ekonomię, sztukę, modę, ergonomię, a nawet ekologię;

złotnictwo
złotnictwo

dziedzina rzemiosła artystycznego zajmująca się wytwarzaniem przedmiotów ze złota i srebra.

Źródła

  • sjp.pwn.pl

  • encyklopedia.pwn.pl

Linki do e‑materiałów

dizajn
dizajn
złotnictwo
snycerstwo