Tutaj znajdziesz informacje dotyczące następujących rodzajów perspektyw:
zbieżna inaczej linearna, kulisowa, powietrzna, barwna, rzędowa inaczej pasowa, topograficzna, hierarchiczna inaczej intencjonalna

Perspektywę zbieżną możemy rozpoznać na przykład po tym, że umożliwia przedstawienie trójwymiarowej przestrzeni na dwuwymiarowej powierzchni w celu osiągnięcia głębi.

Przykład 1

R7RMJO9UD9UH4

Ilustracja przedstawia fotografię wnętrza tunelu w perspektywie. Wszystkie ściany tunelu wraz z sufitem jest pokryty wielobarwnymi malowidłami. Z prawej strony na pierwszym planie jest widoczna stojąca tyłem postać, która wykonuje zdjęcie tunelu. W oddali widać wyjście z tunelu. Fotografia bardzo dobrze obrazuje perspektywę zbieżną.

R1G3FCAOGT7LU

Ilustracja przedstawia fotografię obrazu. Centrum obrazu stanowi duży kamienny stół wokół którego zebrały się pochylone postacie okryte białą tkaniną. Postać zajmująca centralne miejsce przy stole siedzi prosto nie pochyla sie jak pozostali, dłonie ma lekko uniesione w stronę twarzy, przed postacią stoi szklanka z czerwonym płynem oraz przełamany na pół bochenek chleba. Nad stołem i siedzącymi przy nim postaciami unosi się męski tors z rozłożonymi ramionami. Za stołem iluzoryczne złote ramy panoramicznego okna, w oddali jezioro otoczone skałami.

Perspektywa zbieżna inaczej linearna

Salvador Dali [czytaj: salwador dali] oparł się na dziele Leonarda da Vinci [czytaj: leonarda da winczi]. Wykorzystał perspektywę linearną zbieżną, która buduje głębię obrazu, a jej linie zbiegają się w środku kompozycji, akcentując centralną postać.

Na ukształtowanie przestrzeni w dziele malarskim, rysunku czy grafice z zastosowaniem perspektywy zbieżnej ma wpływ sposób usytuowania punktu widzenia twórcy. W zależności od ustawienia wzroku w odniesieniu do linii horyzontu można określić, m.in.: perspektywyPerspektywaperspektywy:

• centralnąPerspektywa centralnacentralną,

• żabiąPerspektywa żabiażabią,

• z lotu ptakaPerspektywa z lotu ptakaz lotu ptaka.

Perspektywa zbieżna - centralna

Przykład 2

Punkt widzenia usytuowany jest pośrodku obrazu. Na podstawie elementów konstrukcyjnych architektury można wytyczyć linie perspektywy, które zbiegają się w samym środku i świadczą o zastosowaniu perspektywy centralnejPerspektywa centralnaperspektywy centralnej.

R175XE3H4NA78

W centrum obrazu znajdują się szyny kolejowe ginące w oddali, otoczone są balustradami, stalowymi wspornikami i belkami. Po prawej stronie asfaltowa droga, wyżej stalowe kładki dla pieszych. W oddali panorama miasta.

RXRQ91PBKH8M9

Ilustracja przedstawia czternaście rzutów na obraz ukazujący most kolejowy. Na obrazie naniesiono pomarańczowe linie, które zbiegają się w centrum obrazu. Głównym punktem obrazu są szyny kolejowe ginące w oddali, otoczone są balustradami, stalowymi wspornikami i belkami. Po prawej stronie asfaltowa droga, wyżej stalowe kładki dla pieszych. W oddali panorama miasta.

Perspektywa zbieżna - żabia

Przykład 3

R1RLXVCQT42C2

Szkic składa się z prostopadłych płaszczyzn ,tworzących ściany i przejścia. W centralnej części szkicu ascetyczny napis "aula". Szkic biało‑czarny.

R1F6SXJEP24BV

Szkic składa się z prostopadłych płaszczyzn ,tworzących ściany i przejścia. W centralnej części szkicu ascetyczny napis "aula". Szkic biało‑czarny. Pod napisem umieszczono pomarańczowy punkt w którym łączą sie pomarańczowe linie powstałe z wybranych krawędzi szkicu.

Punkt widzenia znajduje się poniżej środka, w miejscu, w którym zbiegają się wszystkie linie wykreślone geometrycznymi kształtów projektu budowli. To przykład zastosowania w rysunku perspektywy żabiejPerspektywa żabiaperspektywy żabiej.

Perspektywa zbieżna - z lotu ptaka

Przykład 4

R17O9QM5CNVCR

Ilustracja przedstawia linoryt. Przedstawiono na nim fantastyczny ogród z formowanymi żywopłotami i miniaturowymi zamkami. Na pierwszym planie ukazani są dwaj muzykanci, mężczyzna i chłopiec, którzy grają na trąbkach tańczącemu psu. Za nimi idzie mężczyzna z puzonem na głowie, a za nim biegną dwa strusie. W oddali bajkowe zamki i niebo z morskimi falami zamiast chmur.

RVCLUBFDCMV4K

Ilustracja przedstawia linoryt. Przedstawiono na nim fantastyczny ogród z formowanymi żywopłotami i miniaturowymi zamkami. Na pierwszym planie ukazani są dwaj muzykanci, mężczyzna i chłopiec, którzy grają na trąbkach tańczącemu psu. Za nimi idzie mężczyzna z puzonem na głowie, a za nim biegną dwa strusie. W oddali bajkowe zamki i niebo z morskimi falami zamiast chmur. Górna granica ogrodu została zaznaczona przerywaną pomarańczową linią. Brzegi ogrodowej alejki są zaznaczone żółtymi liniami ciągłymi które łączą się na górze linorytu.

Linie wytyczone na podstawie elementów natury zbiegają się powyżej linii horyzontu (zaznaczona linią przerywaną), a punkt zbiegu znajduje się poza grafiką, powyżej górnej jej krawędzi. Jest to przykład zastosowania perspektywy z lotu ptaka.Perspektywa z lotu ptakaperspektywy z lotu ptaka.

Więcej na temat perspektywy zbieżnej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/linia-jako-narzedzie-wyznaczania-przestrzeni-podstawy-perspektywy-linearnej-zbieznej/D463kFTq6

• https://zpe.gov.pl/b/przestrzen-na-plaszczyznie-cz-iii-perspektywa-zbiezna/PQapcywip

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen/DZAosZLgE

• https://zpe.gov.pl/a/doskonalenie-iluzji-przestrzeni/DynCf4Gvc

W każdym momencie znajdujemy się w przestrzeni, w pomieszczeniu lub na zewnątrz. I najczęściej to, co nas otacza zasłania się nawzajem (np.: krzesło zasłania część ściany, czy budynek zasłania część drzewa lub następnego budynku).
Perspektywa kulisowa występuje zawsze wtedy, gdy elementy znajdujące się na pierwszym planie zasłaniają plany dalsze: elementy znajdujące się na pierwszym planie zasłaniają częściowo plan drugi, a ten z kolei, trzeci

Przykład 5

R1VLH6Q523PXE

Ilustracja przedstawia fotografię fragmentu bramy wejściowej na posesję miejską. Brama posiada trzy półkoliście zakończone otwory, które znajdują się w środkowej części bramy. Widać przez nie fragment drogi oraz budynku. Na bramie znajdują się konary drzew, pozbawione liści - są one elementem dekoracji bramy.

R1FEG9LKH2EJP

Ilustracja przedstawia fragment placu, na którym znajduje się pomnik. Pomnik przedstawia tarczę zegara zawieszoną na konarach drzewa. Tarcza jest ogromnych rozmiarów i mimo, że wykonana z metalu jej forma zawieszona na drzewie sprawia wrażenie, że jest z miękkiej tkaniny, ponieważ jest pofalowana. Na planie pierwszym znajduje się klomb z kwiatami, a w oddali ulica z zabudowaniami. Tło stanowią góry oraz jasne niebo.

R1VUBVV6V7LBK

Centrum obrazu stanowi śpiąca postać w niebieskim szlafroku, postać ma zgięte nogi na stopach białe skarpety, jedna ręka pod głową na poduszce druga spoczywa na łóżku. Łóżko przykryte jasną tkaniną w pomarańczowo‑szarą kratę. Przy łóżku, na pierwszym planie stoi zielony okrągły stolik z gładkim, lustrzanym blatem, na nim błękitny wazon z czerwonymi tulipanami. W tle postać mężczyzny w okularach i pasiastym, zielonym swetrze. Mężczyzna siedzi przy stole, nad arkuszem trzyma ołówek, przed nim na stole leżą pojemniczki z kolorowymi farbami oraz kolorowa kartka. Po lewej stronie, na stole niebieski wazon z czerwono‑różowymi tulipanami. Za wazonem niebiesko‑czerwona linia zawieszona w powietrzu, zanikająca w oddali. Przed stołem stoi krzesło, nie ma własnej barwy tylko kolor beżowego tła i czerwone kontury. Pomiędzy stołem a śpiącą postacią znajduje się kremowa ściana, obok niej wisi niebieska kotara.

Przykłady perspektywy kulisowej w ilustracjach:
- ilustracja z bramą - na planie pierwszym brama udekorowana konarami (uszczegóławiając można wyodrębnić np.: konary drzewa, a potem bramę), dalej droga i zabudowania;
- ilustracja z zegarem - na planie pierwszym kwiaty, dalej pomnik, zabudowania ulicy, góry i niebo;
- ilustracja z wnętrzem - najbliżej nas jest stolik z tulipanami w wazonie i dywanik na podłodze, nieco dalej leżąca na łóżku kobieta, za nią kotara i fragment ściany. W głębi znajduje się mężczyzna, siedzący przy stole i malujący obraz.

Więcej na temat perspektywy kulisowej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/perspektywa-kulisowa/DYA2VKabA

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen-na-plaszczyznie–perspektywa/D1DEBAYsG

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen-na-plaszczyznie-cz-ii/DOJF10tUs

Gdy to, co znajduje się na dalszym planie staje się mniej wyraźne, lekko rozmyte - to znaczy, że występuje perspektywa powietrzna.

Przykład 6

RLCLNSF9AGL51

Ilustracja przedstawia fotografię okna. W kadrze na pierwszym planie jest parapet, na którym siedzi kot oraz wiele różnorodnych przedmiotów. Za oknem widoczne są zabudowania miejskie.

R1D93OGHBGNA4

Na pierwszym planie obrazu stoi mężczyzna w w szarym płaszczu i czerwonym krawacie, na głowie ma czarny melonik. Twarz mężczyzny zasłania zielone jabłko z gałązką i zielonymi liśćmi. Mężczyzna stoi wyprostowany, za nim kamienny mur, za murem błękitne morze zlewające się w całość z niebem lekko zasnutym chmurami.

RGJX53C1NQVH8

Ilustracja przedstawia fotografię krajobrazu górskiego. W kadrze znajduje się widok na odległy masyw górski oraz błękitne niebo. Na pierwszym planie znajdują się niewielkich rozmiarów kamienie oraz fragment suchego drzewa.

W obrazie Magritte’a [czytaj: magrite] pejzaż morski w tle za postacią zlewa się z niebem – została zatarta granica pomiędzy nimi. Zmniejszenie intensywności barw  w miarę oddalania od widza sprawia wrażenie przestrzeni.

RPtWjqvflt5Gk

Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło, gdzie na pierwszym planie jest mężczyzna w szarym płaszczu i czerwonym krawacie, na głowie ma czarny melonik. Twarz mężczyzny zasłania zielone jabłko z gałązką i zielonymi liśćmi. Mężczyzna stoi wyprostowany, za nim kamienny mur, za murem błękitne morze zlewające się w całość z niebem lekko zasnutym chmurami. Z prawej strony pracy znajduje się panel boczny z sześcioma punktami: 1. Perspektywa kulisowa - pierwszy plan. Pierwszy plan w perspektywie kulisowej to postać mężczyzny i lewitujące przed jego twarzą zielone jabłko. Te elementy oznaczone zostały kolorem pomarańczowym. 2 Drugi plan w perspektywie kulisowej to fragment murku, który znajduje się za postacią. Jest on oznaczony kolorem zielonym. 3. Perspektywa kulisowa - tło. Tło w perspektywie kulisowej to chmury. 4. Perspektywa powietrzna - pierwszy przykład. Pierwszym przykładem są chmury znajdujące się za postacią. Te elementy oznaczone zostały kolorem błękitnym. 5. Perspektywa powietrzna - drugi przykład. Drugim przykładem zastosowania perspektywy powietrznej jest postać mężczyzny i lewitujący na wysokości jego twarzy zielony owoc. Te elementy zostały oznaczone kolorem fioletowym. 6. Perspektywa powietrzna - trzeci przykład. Trzecim przykładem zastosowania perspektywy powietrznej są chmury znajdujące się za postacią. Te elementy oznaczone zostały kolorem różowym.

Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło, gdzie na pierwszym planie jest mężczyzna w szarym płaszczu i czerwonym krawacie, na głowie ma czarny melonik. Twarz mężczyzny zasłania zielone jabłko z gałązką i zielonymi liśćmi. Mężczyzna stoi wyprostowany, za nim kamienny mur, za murem błękitne morze zlewające się w całość z niebem lekko zasnutym chmurami. Z prawej strony pracy znajduje się panel boczny z sześcioma punktami: 1. Perspektywa kulisowa - pierwszy plan. Pierwszy plan w perspektywie kulisowej to postać mężczyzny i lewitujące przed jego twarzą zielone jabłko. Te elementy oznaczone zostały kolorem pomarańczowym. 2 Drugi plan w perspektywie kulisowej to fragment murku, który znajduje się za postacią. Jest on oznaczony kolorem zielonym. 3. Perspektywa kulisowa - tło. Tło w perspektywie kulisowej to chmury. 4. Perspektywa powietrzna - pierwszy przykład. Pierwszym przykładem są chmury znajdujące się za postacią. Te elementy oznaczone zostały kolorem błękitnym. 5. Perspektywa powietrzna - drugi przykład. Drugim przykładem zastosowania perspektywy powietrznej jest postać mężczyzny i lewitujący na wysokości jego twarzy zielony owoc. Te elementy zostały oznaczone kolorem fioletowym. 6. Perspektywa powietrzna - trzeci przykład. Trzecim przykładem zastosowania perspektywy powietrznej są chmury znajdujące się za postacią. Te elementy oznaczone zostały kolorem różowym.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D7X97M56T

Więcej na temat perspektywy powietrznej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/perspektywa-powietrzna/DbsTMJDwb

Przykład 7

RKMOSBEUBGZ3G

Ilustracja przedstawia fotografię obrazu, na którym znajdują się dwie postaci. W kadrze pierwszy plan w całości wypełniony jest sylwetkami: kobiety i dziecka. Kobieta jest ujęta z profilu i nachyla się nad dzieckiem, które sięga do jej kapelusza. W oddali, przez okno widoczne są fragmenty drzewa i budynku.

RO38SQHS8KQF3

Na obrazie surrealistyczna postać o zielonej twarzy z metalowym nakryciem głowy. Postać jest naga, jedno ramię jest zielone, podpiera nim głowę, siedzi na białym taborecie, otacza ją zielone tło.

R1N5BMGCM3URE

Ilustracja przedstawia fotografię obrazu, na którym znajduje się pejzaż miejski. W kadrze znajduje się fragment wąskiego przejścia między zabudowaniami. Na końcu schodków, w tle widoczny jest monumentalny budynek w jasnych, zimnych odcieniach koloru beżowego.

R1LGAXLZULXEF

Ilustracja przedstawia fotografię obrazu, na którym znajduje się drzewo. Drzewo jest w centrum kompozycji, na pierwszym planie, na niewielkim wzniesieniu. W tle widać niewysokie pasmo górskie. Pomiędzy drzewem a górami widoczne jest jezioro. Faktura obrazu jest bardzo zróżnicowana, widać wyraźnie ślady pędzla w kształcie przypominającym kropki.

RRC64OTFBO4DX

Ilustracja przedstawia fotografię, an którym znajduje się wysychające jezioro. W kadrze znajduje się rozległa panorama. Im dalej od planu pierwszego z wyraźnymi grudami piachu - krajobraz staje się coraz bardziej jednolity i coraz bardziej jaśniejszy.

W obrazie Tadeusza Brzozowskiego pierwszy plan zdominowany jest przez ciepłe barwy, a zimne błękity oraz neutralna czerń stanowiące tło sprawiają wrażenie dalszych.

Perspektywa barwna, czyli malarska wykorzystuje właściwości barw i ich odbioru; kolory wydają się być bliżej lub dalej od obserwatora, mimo że w rzeczywistości znajdują się w tej samej odległości. W świetle słonecznym ciepłe barwy tworzą złudzenie bliższych, a zimne dalszych.

Więcej na temat perspektywy malarskiej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/watek/LP1GN57kIR/7/a/perspektywa-barwna/DRBwYgOvy

Perspektywa pasowa polega na tym, że elementy bardziej oddalone umieszczane są wyżej od elementów, które znajdują się bliżej.

R1LB104Qv6qjX

Ilustracja przedstawia obraz podzielony na dwie poziome strefy, rozdziela je szeroki, biały pas o rozmytych brzegach. Nad pasem przedstawiono ciemny zarys góry, jej krawędzie góry otacza jasna poświata. Dalej ciemnoszara, gładka przestrzeń łącząca się z granatowym niebem, niebo nad horyzontem jest lekko rozjaśnione. Na niebie po lewej stronie szczytu góry, zamglone słońce z pomarańczową poświatą. Dolną część obrazu stanowi widok z góry na fikcyjny ląd w tonacji jasnej szarości. Częścią lądu są zatoki i wysepki nad ciemną taflą wody. Nabrzeże zostało oznaczone w kilku miejscach świetlistymi punktami które są ze sobą połączone cienkimi, białymi liniami. W ciemnej, gładkiej tafli odbija się słońce, po lewej stronie odbicia dryfuje żaglowiec, na masztach nie ma żagli, jego odbicie lekko faluje w wodzie.

W obrazie Gordona Cheunga [czytaj: gordona czenga] poszczególne partie pejzażu ułożone są w rzędach. Pasy każdego z fragmentów są wyraźnie rozdzielone.

Więcej na temat perspektywy pasowej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen-na-plaszczyznie–perspektywa/D1DEBAYsG

To, co jest najważniejsze, decyzją artysty, przedstawione jest jako największe, wyraźnie widoczne, wyeksponowane. Czyli zgodnie z intencją twórcy, hierarchią.

RCBrRAQMg2QGA

Obraz utrzymany w tonacjach brązu i pomarańczu. Centrum obrazu stanowi niewyraźna postać z podniesionymi ramionami, postać zdaje sie unosić w powietrzu nad płonącą czeluścią z której wynurzają się trzy nagie kobiety z uniesionymi ramionami. Wyżej zarys brodatej postaci.

Osoba o wyższej randze przedstawiana jest w większej skali niż inne osoby i otoczenie.

W obrazie Warrena Criswella [czytaj: łorena krisłela], Jan jako święty przedstawiony jest na obrazie jako postać wielokrotnie większa od pozostałych.

Więcej na temat perspektywy intencjonalnej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen-na-plaszczyznie–perspektywa/D1DEBAYsG

Przedstawienie widoku z lotu ptaka przy jednoczesnym zaznaczeniu w nim obiektów widzianych z boku. W swojej strukturze przypomina mapę lub rysunek dziecka.

RNvHtT80UcNEd

Obraz przedstawia lotnisko. W jego centralnej części znajduje się niebieski samolot widziany z góry na zielonym tle, pod nim stoi małe czerwone auto lub autobus - widoczny jest tylko przód i dach auta. W prawym górnym rogu kolejny niebieski samolot, tym razem widziany z boku, jest to mały samolot typu awionetka, poniżej postać mężczyzny w czarnym garniturze, mężczyzna trzyma złożony parasol. W lewym górnym rogu kolejny mały samolot widziany z boku. Nad samolotami błękitny pas przedstawiający drogę lub pas startowy. W lewym dolnym rogu, zakapturzona postać w jasnym ubraniu i ciemnych okularach, za nią niebieski element sięgający ramion.

W widoku z góry Nowosielski namalował lotnisko i samolot znajdujący się na środku. Pozostałe samoloty ujęte są z boku, autobus i postacie - z przodu (frontalnie).

RxOExIzsIYBSB

Ilustracja interaktywna przedstawia pracę, w której centralne miejsce na ilustracji lotniska zajmuje niebieski samolot widziany z góry na zielonym tle pod nim znajduje się małe czerwone auto lub autobus, widoczny jest tylko przód i dach auta. W prawym górnym rogu kolejny niebieski samolot, tym razem widziany z boku, jest to mały samolot typu awionetka, poniżej postać mężczyzny w czarnym garniturze, mężczyzna trzyma złożony parasol. W lewym górnym rogu kolejny mały samolot widziany z boku. Nad samolotami błękitny pas przedstawiający drogę lub pas startowy. W lewym dolnym rogu, zakapturzona postać w jasnym ubraniu i ciemnych okularach, za nią niebieski element sięgający ramion. Z prawej strony dzieła umieszczony jest panel boczny składający się z trzech punktów: 1. Elementy widoczne z lotu ptaka. Widoczne z lotu ptaka (z góry) są dwa elementy oznaczone kolorem żółtym - samolot oraz czerwony samochód osobowy. 2. Elementy w widoku bocznym. Widoczne z perspektywy bocznej są dwa samoloty, które oznaczone zostały kolorem czerwonym. 3. Elementy ujęte przodem (frontalnie). Elementami ujętymi frontalnie są postacie oznaczone kolorem niebieskim: mężczyzna w garniturze oraz kobieta w białym kombinezonie.

Ilustracja interaktywna przedstawia pracę, w której centralne miejsce na ilustracji lotniska zajmuje niebieski samolot widziany z góry na zielonym tle pod nim znajduje się małe czerwone auto lub autobus, widoczny jest tylko przód i dach auta. W prawym górnym rogu kolejny niebieski samolot, tym razem widziany z boku, jest to mały samolot typu awionetka, poniżej postać mężczyzny w czarnym garniturze, mężczyzna trzyma złożony parasol. W lewym górnym rogu kolejny mały samolot widziany z boku. Nad samolotami błękitny pas przedstawiający drogę lub pas startowy. W lewym dolnym rogu, zakapturzona postać w jasnym ubraniu i ciemnych okularach, za nią niebieski element sięgający ramion. Z prawej strony dzieła umieszczony jest panel boczny składający się z trzech punktów: 1. Elementy widoczne z lotu ptaka. Widoczne z lotu ptaka (z góry) są dwa elementy oznaczone kolorem żółtym - samolot oraz czerwony samochód osobowy. 2. Elementy w widoku bocznym. Widoczne z perspektywy bocznej są dwa samoloty, które oznaczone zostały kolorem czerwonym. 3. Elementy ujęte przodem (frontalnie). Elementami ujętymi frontalnie są postacie oznaczone kolorem niebieskim: mężczyzna w garniturze oraz kobieta w białym kombinezonie.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D7X97M56T

Więcej na temat perspektywy topograficznej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/przestrzen-na-plaszczyznie–perspektywa/D1DEBAYsG