Tutaj znajdziesz informacje charakteryzujące barwy:
gama barwna, dźwięczność barw, dominanta kolorystyczna, kontrast barwny, akcent kolorystyczny, plama barwna.

Gama barwna, zwana także kolorytem, to grupa barw występujących w obrazie, decydująca o jego kolorystyce:

• o szerokiej gamie barw mówimy wtedy, gdy w dziele są zastosowane barwy ciepłe i zimne;

• wąska gama barwna występuje wtedy, gdy w obrazie są zastosowane barwy zimne lub ciepłe;

• gdy w obrazie zachowana jest równowaga kolorów ciepłych, zimnych i neutralnych, mówimy o zharmonizowanej gamie barwnej.

Pracom namalowanym wąską gamą barw często towarzyszy monochromatyzmMonochromatyzmmonochromatyzm. 
Barwy czyste (podstawowe i pochodne) często bywają złamane barwami dopełniającymi.
Podczas analizy kolorystyki warto zwrócić uwagę, gdy np.: gama barwna jest szeroka, ale występuje zdecydowana przewaga barw chłodnych lub ciepłych.

Przykład 1

Abstrakcyjny ekspresjonista Robert Goodnough [czytaj: robert gudnoł] stworzył obraz oparty na geometrycznych kształtach i odważnej, pełnej kontrastów kolorystyce, szerokiej gamie barw. Artysta wykorzystał kolory podstawowe oraz pochodne, połączył barwy czyste i złamane.

R13OGX6QUEXVX

Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Roberta Goodnougha pod tytułem „Walka”. Na obrazie znajdują się różnokolorowe plamy barwne, geometryczne, z ostrymi kątami. Obraz opiera się na kontrastujących ze sobą barwach - żywych odcieniach czerwonego, niebieskiego, białego i czarnego. Widoczny jest także kolor żółty i pomarańczowy. Kształty przypominają geometryczne figury. Po kliknięciu na ilustrację po prawej stronie pojawia się siedem punktów, po kliknięciu których podświetlają się określone części obrazu: 1. Barwy ciepłe - Podświetlają się ciepłe barwy, czerwone, brązowe, żółte i pomarańczowe. 2. Barwy zimne - Podświetlają się zimne barwy, niebieskie i zielone . 3. Barwy neutralne - Podświetlają się neutralne barwy, czyli biała i czarna. 4. Barwy podstawowe - Podświetlają się barwy podstawowe, czyli żółte, czerwone oraz niebieskie. 5. Barwy pochodne - Podświetlają się barwy pochodne, zielone i pomarańczowe. 6. Barwy czyste - Podświetlają się barwy czyste, czyli czerwony, żółty, niebieski oraz zielony. 7. Barwy złamane – Podświetlają się barwy złamane, czyli na przykład niebieski oraz czerwony z domieszką bieli, szarości lub czerni.

Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Roberta Goodnougha pod tytułem „Walka”. Na obrazie znajdują się różnokolorowe plamy barwne, geometryczne, z ostrymi kątami. Obraz opiera się na kontrastujących ze sobą barwach - żywych odcieniach czerwonego, niebieskiego, białego i czarnego. Widoczny jest także kolor żółty i pomarańczowy. Kształty przypominają geometryczne figury. Po kliknięciu na ilustrację po prawej stronie pojawia się siedem punktów, po kliknięciu których podświetlają się określone części obrazu: 1. Barwy ciepłe - Podświetlają się ciepłe barwy, czerwone, brązowe, żółte i pomarańczowe. 2. Barwy zimne - Podświetlają się zimne barwy, niebieskie i zielone . 3. Barwy neutralne - Podświetlają się neutralne barwy, czyli biała i czarna. 4. Barwy podstawowe - Podświetlają się barwy podstawowe, czyli żółte, czerwone oraz niebieskie. 5. Barwy pochodne - Podświetlają się barwy pochodne, zielone i pomarańczowe. 6. Barwy czyste - Podświetlają się barwy czyste, czyli czerwony, żółty, niebieski oraz zielony. 7. Barwy złamane – Podświetlają się barwy złamane, czyli na przykład niebieski oraz czerwony z domieszką bieli, szarości lub czerni.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D8C9NFN4L

Przykład 2

R1ECXDQ6BCGSO1

Ilustracja interaktywna przedstawia nieposiadające nazwy dzieło Marka Rothko [czytaj: marka rotko] - pomarańczowo‑żółte tło, na którym, u dołu obrazu, umieszczona została ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt. Jej krawędzie nie są ostre, widać płynne przejście z pomarańczy w żółć. Dodatkowo na ilustracji zostały umieszczone napisy: Wąska gama barw ciepłych oraz: Ciemnopomarańczowa plama, kształtem przypominająca prostokąt.

Wąską gamę barw stosował w swoich dziełach przedstawiciel kierunku zwanego color field painting [czytaj: kolor fild pejting], Mark Rothko [czytaj: mark rotko].

Na ilustracji obok znajduje się obraz artysty, w którym zastosował wąską gamę barw ciepłych.

Plamy barwne: żółta zajmująca większą część płaszczyzny obrazu i mniejsza,  ciemnopomarańczowa, mają nieregularne krawędzie.

Przykład 3

R1T4F1OQNS7O61

Obraz w odcieniach szarości, na którym widoczny jest plac oraz trzy zbiorniki retencyjne, ukazane z zastosowaniem perspektywy zbieżnej, w których odbijają się chmury. Zbiornik przedstawiony z prawej strony jest największy, a z lewej – najmniejszy. Są one w kształcie długich prostokątów. Na placu widoczny jest także duży brezent leżący nieopodal środkowego basenu, oraz czarna beczka. W oddali widoczne są budynki przemysłowe z wysokimi kominami. Tło stanowi szare niebo.

Za pomocą achromatycznych barw współczesny polski artysta, Wilhelm Sasnal, nawiązał do osobistych wydarzeń z rodzinnego Tarnowa. Artysta wspomina:

Marcin Pałach, Tarnowskie Centrum Informacji

Marcin Pałach, Tarnowskie Centrum Informacji

Przez większą część życia mieszkałem w Mościcach, ale ich wyjątkowość uświadomiłem sobie dopiero wtedy, kiedy zacząłem wyjeżdżać.

Więcej na temat gamy barwnej znajdziesz tutaj:Dzwiecznosc_barwy

• https://zpe.gov.pl/a/barwa/DUEK0TC5p

• https://zpe.gov.pl/a/tanczace-kolory–szeroka-gama-barw/DTQpq2u3K

• https://zpe.gov.pl/a/monochromatycznie–co-to-znaczy/D8oBQRCrS

• https://zpe.gov.pl/a/kalejdoskop–tworze-prace-barwna/Dabsgpddc

Dźwięczność barwy jest związana z jej nasyceniem: im bardziej kolor będzie nasycony, intensywny, tym większa jego dźwięczność. 

Barwa szczególną rolę pełni m.in.: w twórczości Leona Tarasewicza.
O roli koloru artysta mówił: 
Kolor to mój chleb codzienny, cały czas z nim obcuję.

W obrazie z 2020 roku malarz zastosował szeroką gamę dźwięcznych barw. Zestawił na jednym płótnie wyraziste, nasycone zielenie, czerwienie, żółcienie, a w kilku miejscach dodał mocne plamki niebieskiego. Obraz mieni się wielością różnych barw.

RONKAXCCGSFZS

Na obrazie znajdują się różnobarwne, wyraziste plamy niewielkich rozmiarów, przypominające kropki. Po prawej stronie są koloru zielonego, następnie przechodzą w czerwony, zielony, pomarańczowy, żółty. Na obrazie znajdują się także niebieskie kropki.

Więcej na temat dźwięczności barw znajdziesz tutaj:Dominanta_kolorystyczna

• https://zpe.gov.pl/a/barwa/DUEK0TC5p

Dominanta kolorystyczna to przewaga jednego koloru nad pozostałymi barwami w danej kompozycji.

Przykład 4

R1XOEZ6S5G2E11

Obraz przedstawia stojącą przodem kobietę, ujętą od szyi do kolan. Jej lewa ręka jest opuszczona wzdłuż ciała, a prawa położona na plecach stojącego przed nią syna. Jej skóra jest niebiesko‑szara, bardzo blada. Ma na sobie niebieską sukienkę na ramiączkach. Chłopiec stoi przodem do matki, ubrany jest w pasiastą koszulkę i krótkie, zielone spodenki. Jego skóra ma ciepły, żółtawy odcień, a jego włosy są ciemnobrązowe. Obejmuje kobietę, przytulając się do jej brzucha. Tło stanowi jasnoniebieska ściana.

W obrazie Andrzeja Wróblewskiego „Syn i zabita matka” dominantę kolorystyczną stanowią błękity, wypełniające większą część płótna.

Malarz użył różnego nasycenia tej barwy – tło jest bardzo rozjaśnione, suknia kobiety intensywna. Błękitny odcień ma także ciało postaci.

Surrealista, Salvador Dali [czytaj: salwador dali] potęguje siłę wyrazu swego dzieła i podkreśla symbolikę słoni niosących masywne obeliskiObeliskobeliski na grzbietach (słonie są symbolem polityki, ale przedstawione na delikatnych nogach odczytać można jako niestabilność polityczną), stosując ciepłą gamę barw intensywnych czerwieni, wypełniających prawie całą powierzchnię obrazu.
Tło dodatkowo wzmocnione jest ciepłym pasem żółtego koloru w dolnej części dzieła. Słonie zatapiają się w ognistej czerwieni, której blask pochłania ciała zwierząt.

Przykład 5

R25V88SJOVXPV

Obraz przedstawia dwa stojące naprzeciwko siebie słonie z przymocowanymi do grzbietów kamiennymi obeliskami. Oba słonie mają nienaturalnie wysokie i szczupłe nogi, jak gdyby stały na szczudłach. Słoń z lewej strony ma uniesioną do góry trąbę, a łeb słonia stojącego z prawej strony jest opuszczony. U dołu obrazu widoczne są stojące naprzeciwko siebie dwie jasne postacie. W oddali widoczny jest brązowy budynek oraz ciemne wzniesienia. Tło stanowi niebo, które u góry obrazu jest ciemnoczerwone i przechodzi w barwę żółtą u dołu. W prawym górnym rogu obrazu można zauważyć czarny podpis autora.

Więcej na temat dominanty kolorystycznej znajdziesz tutaj:Kontrast

• https://zpe.gov.pl/a/kalejdoskop–tworze-prace-barwna/Dabsgpddc

R1DAFZU2QV51D1

Na obrazie znajdują się figury o różnych kształtach. Zostały użyte kolory kontrastowe. Na pierwszym planie znajdują się dwie figury, które prezentują tytułową parę króla i królowej. Figury są koloru czerwonego oraz pomarańczowego. Tuż za nimi znajdują się dwa zielone, owalne kształty. Obraz jest jednolity, ma płasko kładziony kolor. Tło stanowią różnej wielkości, poziome pasy, w kolorach od góry: ciemnoczerwonym, czarnym, czerwono‑białym, granatowym oraz czerwonym.

Kontrast to przeciwieństwo.
Może dotyczyć również barw.

W obrazach malarze stosują często kontrasty barwne. Nie muszą one jednak oznaczać całkowitej dysharmonii, przeciwieństwa barw mogą być zarówno wyraziste, jak i delikatne.
Decyduje o nich wielkość kontrastujących ze sobą plam, a także sposób wykorzystania przez artystę właściwości koloru.

W dziele malarskim znajdującym się obok na ilustracji artysta zestawił obok siebie barwy kontrastowe: czerwień z zielenią, pomarańcz z błękitem. Granicząc z sobą, plamy kolorów dopełniają się.

Kontrasty w barwie można podzielić na trzy rodzaje:

• temperaturowy (zestawienia barw ciepłych i zimnych);

• walorowy (przejścia od ciemnego do bardzo jasnego odcienia w zakresie tego samego koloru);

• dopełnieniowy (zestawienie barw dopełniających, na przykład żółty‑fioletowy, zielony‑czerwony).

Przykład 6

Szczególny nacisk artysta położył na zmieniające się kolory i kontrasty.
Połączył barwy podstawowe i pochodne, a także różne odcienie tego samego koloru. Uzyskał w ten sposób silne temperaturowe kontrasty barw.

R197L8JCVED1A

Ilustracja interaktywna przedstawia obraz Andy’ego Warhola pod tytułem „Autoportret”. Praca składa się z dziewięciu fotografii (autoportretów) w kształcie kwadratu. W każdym z nich znajduje się wizerunek Andy’ego Warhola. Kolory są mocno kontrastowe oraz żaden kolor z jednego wizerunku nie powtarza się na innym. Artysta przedstawił siebie jako mężczyznę w średnim wieku, o średniej długości włosach zaczesanych w lewą stronę. Warhol podpiera brodę palcami dłoni, dwa palce dotykają jego ust. Portrety są powielone i różnią się jedynie kolorystyką. Cienie na twarzy zostały przedstawione jako plama barwna bez zarysowanych szczegółów. Dodatkowo na ilustracji został umieszczony interaktywny punkt. 1. Kontrast temperaturowy.

Więcej na temat kontrastu barwnego znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/barwa/DUEK0TC5p

• https://zpe.gov.pl/watek/LP1GN57kIR/2/a/kontrasty-barwne/DDGtapqtl

• https://zpe.gov.pl/a/barwni-sasiedzi–o-wzglednosci-barw-kontrasty-barwne/Do3E0H3Mf

W kompozycji barwnej istotną rolę odgrywa akcent kolorystyczny.
Zwraca uwagę, przyciąga wzrok, takie jest jego zadanie.
Akcent barwny wyróżnia się intensywnością lub temperaturą koloru.
W obrazie Waltera Graba Niebezpieczna gra taką rolę pełni czerwona kula.

R197G5HEQXPUQ

Obraz namalowano na zielonkawym tle. Kolejna warstwa przedstawia wzory zbudowane z delikatnych, cienkich, gęsto umieszczonych czarnych linii. Na tle tych wzorów umieszczono kolejną warstwę, złożoną z pionowych, turkusowych i niebieskich linii. Następnie namalowano pionowy kształt przypominający prostokąt, w kolorach brązowym i czarnym. Następnie poziomy, czarny pasek. Kolejna warstwa to czerwone oraz żółte linie, rozmieszczone na całej powierzchni obrazu, połączone czarnymi kropkami z białymi środkami. Elementem przykuwającym uwagę jest jasnoniebieski kształt, na którym siedzi ćma z biało‑czarnymi skrzydłami, a także czerwony, kulisty kształt.

Więcej na temat akcentu kolorystycznego znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/zwrocic-na-cos-uwage–akcent-kolorystyczny/Dk6KHSEET

R1EJ2BXO35SXQ

Ilustracja przedstawia trzy niedokończone prace malarskie, zestawione obok siebie. Każda z nich jest wykonana w różnych kolorach. Widoczne są zróżnicowane ślady po narzędziach malarskich. Plama barwna jest w związku z tym bardzo zróżnicowana: intensywna, delikatna, wyrazista, nieregularna, przezroczysta i nieprzezroczysta. Wszystkie trzy prace przedstawiają martwą naturę.

Jeśli chcemy nałożyć farbę na dowolne podłoże - powstanie plama barwna.
Plama barwna może być różnego kształtu, intensywności i koloru.

Plamy barwne można uzyskać poprzez nałożenie farby pędzlem, szpachlą, odciskanie farby za pomocą stempla, tkaniny, rozpryskiwanie sprayem, a także rozlewanie i in.

Rodzaje plam barwnych zależą od wykorzystanych materiałów i narzędzi plastycznych, a także sposobu ich zastosowania przez artystę.

Więcej na temat plamy barwnej znajdziesz tutaj:

• https://zpe.gov.pl/a/plama-barwna–wiosenna-laka-pelna-kwiatow/DjjZLRA73